Tính toán kỹ lộ trình tăng giá hàng hóa, dịch vụ thiết yếu

Áp lực lạm phát hiện rõ từ nhóm hàng thiết yếu

Cục Thống kê ngày 3/6 cho biết, CPI tháng 5/2026 tăng 0,29% so với tháng trước. Nguyên nhân chủ yếu do giá điện, nước sinh hoạt tăng trong bối cảnh thời tiết nắng nóng kéo dài, cùng với đà tăng của giá vật liệu xây dựng, nhà ở cho thuê và giá xăng dầu.

Trong 11 nhóm hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng chính, có tới 10 nhóm tăng giá; riêng nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống giảm nhẹ. Đáng chú ý, nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng mạnh nhất với mức tăng 0,96%, đóng góp 0,22 điểm phần trăm vào CPI chung.

Tính chung 5 tháng đầu năm, CPI tăng 4,31% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, nhóm nhà ở, điện nước và vật liệu xây dựng tăng 6,64%; nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 4,77%; giao thông tăng 5,22%.

Cùng với đó, lạm phát cơ bản tháng 5 tăng 0,34% so với tháng trước và tăng 4,67% so với cùng kỳ năm trước. Bình quân 5 tháng đầu năm, lạm phát cơ bản tăng 4,04%, thấp hơn mức tăng CPI bình quân chung.

Diễn biến này cho thấy áp lực lạm phát hiện nay chủ yếu đến từ chi phí năng lượng và các dịch vụ thiết yếu, thay vì yếu tố tiền tệ hay cầu kéo từ nền kinh tế.

Tính toán kỹ thời điểm, liều lượng điều chỉnh giá điện, dịch vụ y tế, giáo dục

Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 5 diễn ra sáng 3/6, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhận định dư địa để kiểm soát lạm phát theo mục tiêu khoảng 4,5% đang đối mặt nhiều thách thức.

Trước đó, Bộ Tài chính đã xây dựng ba kịch bản lạm phát năm 2026 với mức tăng lần lượt khoảng 3,6%; 4,1% và 4,6%. Ngân hàng Nhà nước dự báo lạm phát bình quân năm nay trong khoảng 4 ± 0,5%. Trong khi đó, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) mới đây dự báo lạm phát của Việt Nam năm 2026 có thể vượt mốc 5%.

Theo tính toán của Bộ Tài chính, để giữ CPI cả năm ở mức khoảng 4,5%, từ nay đến cuối năm, CPI bình quân mỗi tháng chỉ còn dư địa tăng khoảng 0,05%. Đây là áp lực lớn trong bối cảnh giá xăng dầu và nhiều loại nguyên vật liệu đầu vào trên thế giới vẫn biến động mạnh.

Hiện giá xăng dầu trong nước vẫn được điều hành ở mức thấp tương đối so với khu vực nhằm hỗ trợ kiểm soát mặt bằng giá. Tuy nhiên, các kế hoạch điều chỉnh giá điện, dịch vụ y tế và giáo dục trong năm nay được dự báo sẽ tiếp tục tạo áp lực lên lạm phát.

Theo Bộ Tài chính, trong bối cảnh hiện nay, việc điều hành giá các mặt hàng do Nhà nước quản lý cần tiếp tục được phối hợp chặt chẽ cả về thời điểm lẫn mức độ điều chỉnh nhằm tránh tạo hiệu ứng cộng hưởng, làm gia tăng kỳ vọng lạm phát. Hiện, Bộ đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ về việc cập nhật kịch bản lạm phát để chủ động trong công tác điều hành, trong đó có phương án chưa thực hiện điều chỉnh giá điện, dịch vụ y tế và giáo dục trong thời điểm hiện nay.

Cùng với đó, cơ quan này cũng đề xuất tăng cường quản lý giá cả, không để xảy ra tình trạng tăng giá đột biến trong mùa cao điểm, mùa mưa bão; đồng thời kiểm soát chặt giá hàng hóa, dịch vụ thiết yếu sau các đợt biến động của giá xăng dầu.

Kết luận phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 5, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương rà soát, tính toán rất kỹ lộ trình điều chỉnh giá các mặt hàng và dịch vụ do Nhà nước quản lý, nhất là dịch vụ y tế và giáo dục; trường hợp cần thiết có thể tạm thời giữ ổn định. Đối với Ngân hàng Nhà nước, Thủ tướng yêu cầu tiếp tục sử dụng linh hoạt các công cụ điều hành để giữ ổn định thanh khoản thị trường, bảo đảm ổn định mặt bằng lãi suất, hỗ trợ kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô.

Bên cạnh đó, Thủ tướng chỉ đạo Bộ Tài chính điều hành chính sách tài khóa theo hướng mở rộng hợp lý, có trọng tâm, trọng điểm; tiếp tục áp dụng các biện pháp miễn, giảm, gia hạn thuế, phí và lệ phí (như thuế VAT, thu nhập doanh nghiệp, thu nhập cá nhân, tiền thuê đất…) để hỗ trợ người dân, doanh nghiệp có thêm dòng tiền cho sản xuất, kinh doanh.