Thượng viện Pháp thông qua dự luật buộc người biểu tình phải bồi thường tới 300 triệu

Với 229 phiếu thuận và 105 phiếu chống trong cuộc bỏ phiếu ngày 28/10, Thượng viện Pháp đã thông qua dự luật mang tên “Người gây bạo loạn phải bồi thường” (Rioters Pay). Văn bản do Chính phủ Pháp trình lên Thượng viện ngày 16/9, nhằm buộc những người tham gia các hành vi bạo lực, gây rối phải gánh chịu một phần chi phí thiệt hại phát sinh.

Theo đề xuất, người biểu tình có thể bị yêu cầu bồi thường tối đa 10.000 euro (khoảng 296 triệu đồng) đối với những thiệt hại bắt nguồn từ các hành vi phạm tội hoặc vi phạm pháp luật được thực hiện bằng vũ lực, bạo lực. Các khoản trợ cấp xã hội mà người vi phạm được hưởng cũng có thể bị khấu trừ để thanh toán chi phí bồi thường.

Tuy nhiên, điểm gây tranh cãi của dự luật nằm ở phạm vi xác định trách nhiệm. Một người có thể phải bồi thường dù không trực tiếp gây ra thiệt hại, nếu biết rõ mình tham gia vào một nhóm được thành lập nhằm thực hiện hành vi bạo lực hoặc phá hoại tài sản. Quy định cũng có thể áp dụng với những người tiếp tục ở lại một đám đông có hành vi bạo lực, bất chấp cảnh báo của cảnh sát.

Dự luật vẫn cần được Hạ viện Pháp thông qua trước khi có thể trở thành luật.

Từ phong trào sinh viên đến bất ổn trên diện rộng

Dự luật được thông qua trong bối cảnh Pháp vẫn đang phải đối mặt với làn sóng biểu tình và bất ổn xã hội. Các cuộc xuống đường ban đầu xuất phát từ phong trào sinh viên, nhưng sau đó mở rộng với nhiều yêu cầu, từ tăng đầu tư cho giáo dục đến hỗ trợ người dân trước áp lực chi phí sinh hoạt.

Đầu tháng 10, tình hình leo thang khi một số cuộc biểu tình biến thành bạo loạn, cướp phá và đụng độ bạo lực với cảnh sát. Các cuộc biểu tình tiếp theo dự kiến diễn ra vào cuối tuần này.

Ngày 21/10, Bộ trưởng Kinh tế Pháp Roland Lescure cho biết các hành vi bạo lực và tình trạng bất ổn trong những ngày cuối tuần trước đã gây thiệt hại ước tính hàng chục, thậm chí có thể lên tới hàng trăm triệu euro.

Trong bối cảnh đó, Bộ trưởng Nội vụ Laurent Nunez, một trong ba thành viên Chính phủ đệ trình dự luật, đã kêu gọi các thượng nghị sĩ ủng hộ đề xuất. Phát biểu tại Thượng viện, ông nhấn mạnh: “Chúng ta không thể tiếp tục để đa số người dân phải trả giá cho hành vi của một nhóm thiểu số gây bạo loạn”.

Theo Chính phủ Pháp, việc quy trách nhiệm tài chính cho những người tham gia bạo lực nhằm tránh để toàn xã hội phải gánh chịu chi phí khắc phục hậu quả do các hành vi phá hoại gây ra.

Dù nhận được sự ủng hộ tại Thượng viện, dự luật cũng vấp phải phản ứng từ một số tổ chức, chủ yếu liên quan đến nguy cơ áp dụng trách nhiệm tập thể đối với người biểu tình. Trọng tâm của tranh luận hiện tại tập trung vào cách xác định một cá nhân có liên quan đến hành vi bạo lực đến mức nào để phải chịu trách nhiệm về thiệt hại do người khác gây ra.

Sức ép tài khóa phủ bóng lên chính sách

Dự luật được thúc đẩy trong thời điểm Chính phủ Pháp đồng thời phải giải quyết bài toán ngân sách và kiểm soát thâm hụt. Các nghị sĩ nước này đang đàm phán ngân sách năm 2027, trong đó Thủ tướng Sebastien Lecornu đặt mục tiêu cắt giảm khoảng 54 tỷ euro (61,8 tỷ USD) chi tiêu.

Pháp hiện thuộc diện phải thực hiện thủ tục xử lý thâm hụt ngân sách quá mức của Liên minh châu Âu (EU). Khối này yêu cầu Paris đưa thâm hụt ngân sách quốc gia về gần mức 3% GDP vào năm 2029, trong khi con số năm 2025 là 5,1%.

Những bất đồng về ngân sách cũng từng khiến các chính phủ Pháp rơi vào khủng hoảng trong những năm gần đây. Thủ tướng Lecornu từng từ chức chưa đầy một tháng sau khi nhậm chức do bất đồng liên quan đến ngân sách, trước khi được Tổng thống Emmanuel Macron bổ nhiệm trở lại chỉ vài ngày sau đó.

Trong bối cảnh ngân sách công chịu nhiều sức ép, Chính phủ Pháp muốn tăng trách nhiệm tài chính của những người gây ra thiệt hại trong các cuộc bạo loạn, thay vì để toàn xã hội phải gánh chịu chi phí khắc phục hậu quả. Việc cân bằng giữa yêu cầu bảo vệ tài sản công, duy trì trật tự xã hội và bảo đảm quyền tuần hành sẽ là vấn đề then chốt khi dự luật được xem xét tại Hạ viện Pháp.