Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp thẩm tra sơ bộ 2 nội dung

Tham dự có: Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp; Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh; đại diện Thường trực Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội; đại diện các bộ, ngành liên quan.

Thông tin khái quát về dự thảo Luật Văn bản quy phạm pháp luật, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh cho biết, dự thảo Luật gồm 10 chương, 68 điều.

Dự thảo Luật không tiếp tục xác định 5 nhóm hình thức văn bản gồm nghị quyết của Quốc hội, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, quyết định của Chủ tịch nước, nghị quyết của Chính phủ và các nghị quyết liên tịch có sự tham gia của Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam. Các nội dung thuộc thẩm quyền của các chủ thể này được thực hiện bằng hình thức văn bản phù hợp theo quy định của dự thảo Luật và có quy định chuyển tiếp, bảo đảm không tạo khoảng trống pháp luật.

Cùng với đó, đổi mới quy trình xây dựng luật, pháp lệnh trên cơ sở tiếp tục phân định rõ quy trình xây dựng chính sách và quy trình soạn thảo, đồng thời bảo đảm tính liên thông, kế thừa kết quả giữa hai giai đoạn; không quy định bước thẩm định chính sách.

Đồng thời, bổ sung cơ chế xử lý dự án luật cấp bách và cơ chế gắn trách nhiệm của cơ quan, người có thẩm quyền với tiến độ, chất lượng lập pháp; đơn giản hóa và liên thông hồ sơ. Hồ sơ chính sách để lấy ý kiến, tham vấn giảm từ 5 xuống 3 nhóm tài liệu; hồ sơ gửi phản biện xã hội, lấy ý kiến, đăng tải giảm từ 8 xuống 5 nhóm; hồ sơ gửi thẩm định giảm từ 10 xuống 8 nhóm.

Thẩm tra sơ bộ, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản nhất trí với sự cần thiết ban hành luật; tán thành với tên gọi là “Luật Văn bản quy phạm pháp luật” để bảo đảm ngắn gọn, khái quát, thuận tiện.

Nhiều ý kiến tán thành việc bổ sung quy định mang tính nguyên tắc về quy định thủ tục hành chính trong văn bản quy phạm pháp luật. Tuy nhiên, đề nghị làm rõ hơn nội hàm “thủ tục hành chính”, đồng thời, nghiên cứu bổ sung một số nội dung mang tính nguyên tắc về kiểm soát thủ tục hành chính.

Có ý kiến đề nghị cần tổng kết, đánh giá kỹ xu hướng phân quyền cho chính quyền địa phương ban hành văn bản quy phạm pháp luật khác với quy định của luật hoặc văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nước cấp trên.

Về lược bỏ hình thức văn bản quy phạm pháp luật là nghị quyết của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội từ ngày 1/3/2027, Thường trực Ủy ban có 2 loại ý kiến. Loại ý kiến thứ nhất tán thành với dự thảo Luật, góp phần phân định rõ hơn văn bản quy phạm pháp luật và văn bản không phải là văn bản quy phạm pháp luật. Loại ý kiến thứ hai đề nghị cân nhắc tiếp tục sử dụng hình thức văn bản quy phạm pháp luật là nghị quyết của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đến hết năm 2027 để linh hoạt xử lý những vấn đề thực tiễn đặt ra như trong thời gian qua.

+ Báo cáo về đánh giá tình hình thi hành Nghị quyết số 206/2025/QH15, Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh cho biết, qua 1 năm thực hiện, cơ chế đặc biệt của Nghị quyết đã bước đầu phát huy hiệu quả, tạo cơ sở pháp lý linh hoạt để kịp thời tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc, điểm nghẽn về thể chế; nâng cao năng lực phản ứng chính sách, thúc đẩy cải cách thể chế, đơn giản hóa thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền và giải phóng nguồn lực phát triển kinh tế - xã hội. Cơ chế này đồng thời đóng vai trò cầu nối giữa yêu cầu xử lý cấp bách và hoàn thiện pháp luật căn cơ, đồng bộ, ổn định lâu dài.

Tuy nhiên, công tác rà soát, xác định và xử lý vướng mắc tại một số cơ quan còn chậm; việc xử lý ở một số lĩnh vực còn mang tính vụ việc, thiếu tính khái quát, dự báo; tiến độ sửa đổi văn bản liên quan chưa kịp thời, tiềm ẩn nguy cơ khoảng trống pháp lý. Việc tổ chức thực hiện một số quy định còn khó khăn, hướng dẫn chuyển tiếp và cập nhật quy trình điện tử chưa đầy đủ, kịp thời.

Cho ý kiến về nội dung này, các đại biểu đề nghị Chính phủ bổ sung đánh giá kết quả tổ chức thực hiện đối với các quy định được ban hành theo cơ chế của Nghị quyết số 206/2025/QH15 theo mức độ xử lý các khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn; thời gian, chi phí, thủ tục được cắt giảm; mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp; nguồn lực đầu tư, đất đai, ngân sách được đưa vào sử dụng.

Trên cơ sở đó, xác định rõ những nội dung hiệu quả, khả thi cần tiếp tục kế thừa, áp dụng; các nội dung cần tiếp tục theo dõi, đánh giá; các nội dung cần sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới làm cơ sở xem xét, quyết định trong thời gian tới.

Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng đề nghị làm rõ hơn nguyên nhân của những hạn chế đã được Báo cáo chỉ ra về chất lượng rà soát, tính khái quát, dự báo và sự đồng bộ trong xử lý hệ thống văn bản.