Thủ tướng Lê Minh Hưng: Quyết liệt giảm chi phí đầu vào cho nền kinh tế

Chiều 18/10, Tổ 3 gồm Đoàn ĐBQH TP. Hải Phòng, tỉnh Lạng Sơn, tỉnh Hà Tĩnh tiếp tục thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội.

Thay đổi rõ nét về tư duy và phương pháp làm việc

Phát biểu tại phiên họp, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh, kết quả đạt được trong 9 tháng đầu năm có sự đóng góp của cả hệ thống chính trị, từ Trung ương đến cơ sở, đặc biệt là sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền địa phương.

Qua đánh giá kết quả 9 tháng, một trong những chuyển biến tích cực, đáng chú ý là sự thay đổi rõ nét về tư duy, nhận thức, trách nhiệm và phương pháp làm việc của các cấp, các ngành. Nhiều địa phương chủ động bố trí, điều chuyển cán bộ; lãnh đạo trực tiếp làm việc, đôn đốc những sở, ngành, đơn vị chậm tiến độ.

Phương thức chỉ đạo, điều hành của Chính phủ cũng đổi mới theo hướng cụ thể hóa nhiệm vụ, xác định rõ trách nhiệm và lấy kết quả thực hiện làm thước đo. Các kế hoạch trên từng lĩnh vực, từ xây dựng thể chế, phát triển kinh tế - xã hội đến văn hóa, giáo dục, y tế, quốc phòng, an ninh, đối ngoại, đều xác định rõ cơ quan chủ trì, phối hợp, trách nhiệm, tiến độ, thời hạn và kết quả phải đạt được. Việc đánh giá thực hiện nhiệm vụ căn cứ vào kết quả cụ thể, tiến độ hoàn thành và chất lượng công việc. Phương thức làm việc này đã được triển khai từ Trung ương và bước đầu thực hiện tại các địa phương.

“Tất nhiên, chúng ta còn phải cố gắng rất nhiều, nhưng cách thức làm việc như vậy khoa học hơn, có trọng tâm, trọng điểm sẽ góp phần giải quyết những vấn đề đặt ra”, Thủ tướng nói.

Tốc độ thể chế hóa các chủ trương, định hướng lớn được đẩy nhanh rõ rệt

Một chuyển biến nổi bật khác được Thủ tướng nhấn mạnh là sự phối hợp chặt chẽ, trách nhiệm giữa Chính phủ và Quốc hội, nhất là trong công tác xây dựng thể chế. Theo Thủ tướng, với khối lượng công việc rất lớn từ đầu nhiệm kỳ, sự phối hợp hiệu quả giữa hai cơ quan là yếu tố quan trọng góp phần đạt được những kết quả tích cực trong 9 tháng đầu năm và năm 2026.

Thủ tướng đánh giá cao những đổi mới trong công tác xây dựng pháp luật của Quốc hội, đặc biệt là sự chủ động, trách nhiệm của các cơ quan thẩm tra. Ngay từ giai đoạn chuẩn bị hồ sơ, các cơ quan của Quốc hội đã chủ động tiếp cận, nghiên cứu, tham gia ý kiến; khi có tờ trình chính thức, tiếp tục thẩm tra kỹ lưỡng, phối hợp chặt chẽ với cơ quan chủ trì soạn thảo. Về phía Chính phủ, các cơ quan soạn thảo cũng nghiêm túc, cầu thị, lắng nghe và tiếp thu ý kiến để hoàn thiện các dự án luật.

Nhấn mạnh xây dựng thể chế không chỉ nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn mà còn phải kiến tạo phát triển, Thủ tướng cho rằng, chỉ khi có hệ thống pháp luật đầy đủ, thông thoáng, minh bạch, phù hợp với chuẩn mực và thông lệ quốc tế mới có thể huy động hiệu quả các nguồn lực cho tăng trưởng và phát triển đất nước. Đây cũng là nhiệm vụ được lãnh đạo Đảng, Quốc hội và Chính phủ đặc biệt quan tâm, tập trung chỉ đạo thực hiện.

Đề cập kết quả công tác xây dựng thể chế, Thủ tướng cho biết, một điểm nổi bật của năm 2026 là tốc độ thể chế hóa các chủ trương, định hướng lớn được đẩy nhanh rõ rệt. Ngay trong 10 tháng đầu nhiệm kỳ, Quốc hội và Chính phủ đã cơ bản thể chế hóa các chủ trương, định hướng lớn thành văn bản quy phạm pháp luật. Trong khi ở những nhiệm kỳ trước, một số nhiệm vụ phải đến năm thứ hai, thứ ba, thậm chí thứ tư mới hoàn thành, thì nhiệm kỳ này đã đạt được kết quả quan trọng ngay từ năm đầu tiên, góp phần thực hiện đột phá về thể chế được xác định trong Nghị quyết Đại hội XIV.

Nhiều đạo luật quan trọng trong các lĩnh vực đất đai, nhà ở, kinh doanh bất động sản, điện lực, dầu khí, đầu tư, ngân sách nhà nước, đầu tư công, tư pháp hình sự, cùng các lĩnh vực y tế, giáo dục, văn hóa, khoa học và công nghệ đã được ban hành, hoàn thiện.

Cùng với đó, Chính phủ đổi mới việc chuẩn bị văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành theo hướng xây dựng dự thảo nghị định, thông tư ngay trong quá trình trình các dự án luật, đồng thời chú trọng chất lượng văn bản. Theo Thủ tướng, nhờ cách làm này, lần đầu tiên sau nhiều năm, Chính phủ không còn tình trạng nợ đọng văn bản hướng dẫn thi hành, góp phần hạn chế những ách tắc khi luật có hiệu lực.

Thủ tướng đánh giá đây là kết quả đáng ghi nhận, thể hiện sự đổi mới trong phương thức xây dựng pháp luật và hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan của Quốc hội với Chính phủ trong việc thể chế hóa kịp thời các chủ trương, định hướng của Trung ương, Bộ Chính trị thành quy định pháp luật.

Nếu lạm phát tăng cao, thành quả tăng trưởng sẽ bị xói mòn

Về điều hành kinh tế vĩ mô, Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu tăng trưởng nhanh, bền vững phải gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế.

Dẫn chứng từ công tác điều hành giá xăng dầu, Thủ tướng cho biết, trong bối cảnh giá xăng dầu thế giới tăng từ 65% đến gần 90%, nếu không kịp thời áp dụng các biện pháp về thuế, giá xăng dầu trong nước có thể tăng 60-80%, kéo theo chi phí sản xuất, vận tải, đi lại và nhiều hàng hóa, dịch vụ khác tăng cao. Nhờ các giải pháp điều hành chủ động, kịp thời, Việt Nam vẫn bảo đảm nguồn cung xăng dầu với mức giá thấp nhất so với các nước trong khu vực. Dù việc áp dụng các biện pháp về thuế khiến ngân sách giảm thu đáng kể, Chính phủ vẫn kiên trì thực hiện nhằm chia sẻ khó khăn với nền kinh tế, người dân và doanh nghiệp.

Đối với lĩnh vực điện, Thủ tướng cho biết, nhu cầu sử dụng điện năm 2026 tăng cao nhất từ trước đến nay, trong bối cảnh nền kinh tế tăng trưởng nhanh và đẩy mạnh đầu tư cho khoa học, công nghệ. Theo Thủ tướng, để GDP tăng 1%, nhu cầu điện thường tăng khoảng 1,3-1,5%. Mặc dù có những thời điểm khó khăn về nguồn cung, Chính phủ vẫn bảo đảm cung ứng đủ điện phục vụ sản xuất, sinh hoạt và giữ ổn định giá điện, không tăng giá.

Cùng với kiểm soát giá các mặt hàng khác, những giải pháp trên đã góp phần kiểm soát lạm phát ở mức 4,52%. Thủ tướng đánh giá đây là nỗ lực lớn trong điều hành kinh tế vĩ mô, nhất là khi nhiều quốc gia đang chịu áp lực lạm phát cao, phải tăng lãi suất để kiểm soát giá cả.

Thủ tướng nhấn mạnh, nếu lạm phát tăng cao, thành quả tăng trưởng sẽ bị xói mòn, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của người dân. Vì vậy, tăng trưởng cao phải dựa trên nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định, để người dân thực sự được thụ hưởng thành quả phát triển. Đây cũng là yêu cầu xuyên suốt trong điều hành năm 2027, với trọng tâm tiếp tục kiểm soát lạm phát, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế.

Thủ tướng cho biết, năm 2026, Chính phủ thực hiện các chính sách giảm thu khoảng 235.000 tỷ đồng và gia hạn khoảng 125.000 tỷ đồng nghĩa vụ tài chính nhằm hỗ trợ dòng tiền cho doanh nghiệp, cá nhân và hộ kinh doanh. Dù vậy, tổng thu ngân sách cả năm ước đạt trên 3 triệu tỷ đồng, vượt dự toán khoảng 526.000 tỷ đồng, tương đương hơn 20,8% và tăng khoảng 14% so với ước thực hiện năm 2025. Trong đó, thu nội địa khoảng 2,6 triệu tỷ đồng; thu từ khu vực kinh tế ngoài quốc doanh khoảng 671.000 tỷ đồng, vượt dự toán 168.000 tỷ đồng, tương đương 33,4%.

Theo Thủ tướng, kết quả này cho thấy sức khỏe của nền kinh tế và phản ánh tính thực chất của tăng trưởng, nhất là trong điều kiện Nhà nước thực hiện nhiều chính sách miễn, giảm, gia hạn nghĩa vụ tài chính, đồng thời tăng chi cho trợ cấp và an sinh xã hội.

Đề cập khả năng lan tỏa thành quả tăng trưởng, Thủ tướng cho rằng, hiệu quả đầu tư các công trình hạ tầng trọng điểm cần có thời gian để phát huy. Khi các dự án đường bộ, đường sắt, cầu, cảng biển hoàn thành và đưa vào khai thác, chi phí của nền kinh tế, đặc biệt là chi phí logistics, sẽ giảm, qua đó mang lại lợi ích trực tiếp cho người dân và doanh nghiệp, đồng thời tiếp tục tạo động lực tăng trưởng trong những năm tới.

Quốc hội thông qua Luật Đất đai, giá bất động sản sẽ giảm

Một nhiệm vụ trọng tâm khác được Thủ tướng nhấn mạnh là giảm chi phí đầu vào cho nền kinh tế, thông qua các giải pháp đồng bộ trong những lĩnh vực có tác động trực tiếp đến sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân.

Đối với đất đai và bất động sản, Chính phủ đang triển khai các giải pháp phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê nhằm tăng nguồn cung, góp phần giảm giá nhà, nhất là căn hộ chung cư. Cùng với đó, việc sửa đổi Luật Đất đai theo hướng tăng cường vai trò điều tiết, quyết định giá đất của Nhà nước sẽ góp phần giảm giá đất và bất động sản.

Trong lĩnh vực xăng dầu, Chính phủ tiếp tục kiểm soát giá, đồng thời sửa đổi quy định về kinh doanh xăng dầu theo hướng cắt giảm khâu trung gian và những chi phí bất hợp lý. Thủ tướng nhấn mạnh, giá xăng dầu phải vận hành theo thị trường, nhưng cần hạn chế các khoản phụ thu, chi phí trung gian làm tăng giá bán.

Đối với thuốc và thiết bị y tế, Thủ tướng cho biết đã chỉ đạo kiên quyết xử lý các vi phạm, tiêu cực, đặc biệt là tình trạng chi phí trung gian lớn khiến người bệnh phải chịu giá cao. Tại kỳ họp này, Chính phủ trình Quốc hội xem xét sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Khám bệnh, chữa bệnh và Luật Dược, hướng tới cắt giảm khâu trung gian, giúp người dân tiếp cận thuốc, thiết bị y tế với chi phí hợp lý.

Tương tự, lĩnh vực điện sẽ được nghiên cứu cơ cấu lại hệ thống và các doanh nghiệp hoạt động trong ngành nhằm giảm khâu trung gian, tiết giảm chi phí. Trong nông nghiệp, Chính phủ tiếp tục xử lý nghiêm các vi phạm liên quan đến mã số vùng trồng, hoạt động kiểm định, tạo điều kiện nâng cao hiệu quả sản xuất, xuất khẩu nông sản.

Thủ tướng nhấn mạnh, các giải pháp này đều hướng tới giảm chi phí đầu vào, nâng cao năng suất, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế, qua đó tạo điều kiện để thành quả tăng trưởng lan tỏa rộng hơn đến người dân và doanh nghiệp.

Địa phương phải ưu tiên những dự án hiệu quả cao, có sức lan tỏa lớn

Về huy động nguồn lực cho tăng trưởng, Thủ tướng nhấn mạnh, để thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số, nhu cầu vốn đầu tư rất lớn, trong khi ngân sách nhà nước chỉ đáp ứng được một phần. Vì vậy, đầu tư công phải phấn đấu giải ngân 100% vốn được giao, đồng thời tập trung vào các dự án thực sự hiệu quả, có tác động lan tỏa, tránh đầu tư dàn trải.

Thủ tướng cho biết, nhiệm kỳ trước, cả nước có khoảng 5.000 dự án đầu tư công; nhiệm kỳ này phải giảm tối thiểu 30% số dự án để tập trung nguồn lực. Chính phủ sẽ giao Bộ Tài chính và các địa phương rà soát kỹ danh mục, xác định thứ tự ưu tiên đầu tư. Đối với kế hoạch đầu tư công trung hạn và kế hoạch năm 2027, Chính phủ sẽ đẩy nhanh việc phân bổ vốn vào cuối năm 2026 và đầu năm 2027.

Thủ tướng lưu ý, việc lựa chọn thứ tự ưu tiên đầu tư là trách nhiệm của chính quyền địa phương. Trên cơ sở nguồn vốn được phân bổ, các địa phương phải cân nhắc kỹ, ưu tiên những dự án sớm mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội cao, có sức lan tỏa lớn, trực tiếp phục vụ người dân và doanh nghiệp, kể cả các dự án thuộc chương trình mục tiêu quốc gia.

Cùng với nâng cao hiệu quả đầu tư công, Thủ tướng yêu cầu đẩy mạnh huy động nguồn lực từ khu vực tư nhân, đầu tư nước ngoài và các nguồn vốn khác. Theo Thủ tướng, những cải cách về thể chế, tổ chức chính quyền địa phương hai cấp cùng các cơ chế, chính sách đã được ban hành là cơ sở quan trọng để khơi thông nguồn lực phát triển. Tuy nhiên, nếu chỉ dựa vào đầu tư công sẽ không thể đáp ứng nhu cầu vốn cho mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Vì vậy, các bộ, ngành, địa phương phải tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh và thủ tục nội bộ, tạo môi trường đầu tư, kinh doanh thông thoáng, cạnh tranh, thu hút hiệu quả các nguồn vốn trong và ngoài nước. Thủ tướng nhấn mạnh, khơi thông và huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội là điều kiện quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số trong thời gian tới.

Dành nguồn lực cho giáo dục, y tế và an sinh xã hội

Về phát triển y tế, giáo dục, văn hóa và bảo đảm an sinh xã hội, Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu để người dân được thụ hưởng trực tiếp thành quả phát triển.

Trong lĩnh vực giáo dục, Chính phủ đã triển khai các chính sách miễn, giảm học phí, nâng cao chất lượng giáo dục và đầu tư cơ sở vật chất. Dù ngân sách còn hạn chế, cả nước đã triển khai đầu tư 248 trường học tại các xã biên giới đất liền, đồng thời tiếp tục hoàn thiện các công trình trong giai đoạn hai. Thời gian tới, Chính phủ sẽ xem xét mở rộng đầu tư trường học tại các xã khó khăn khác.

Đối với y tế, Chính phủ chuẩn bị đầu tư trong năm 2026 để từ năm 2027 triển khai xây dựng các trung tâm y tế tại xã biên giới và một số xã vùng khó khăn. Cùng với tổ chức khám sức khỏe định kỳ, Chính phủ chú trọng nâng cao năng lực y tế cơ sở, phát hiện sớm và phòng ngừa bệnh tật. Thủ tướng cũng xác định chăm sóc người cao tuổi là ưu tiên chiến lược, gắn với phát triển kinh tế bạc.

Về tiêu dùng trong nước, Thủ tướng nhìn nhận tăng trưởng còn chậm, người dân có xu hướng thắt chặt chi tiêu. Vì vậy, các địa phương cần đẩy mạnh kích cầu, tận dụng dịp cuối năm để thúc đẩy tiêu dùng nội địa.

Đối với an sinh xã hội, năm 2026, Chính phủ bố trí khoảng 110.000-115.000 tỷ đồng trợ cấp người có công và các đối tượng bảo trợ xã hội, tăng hơn 14.500 tỷ đồng so với dự toán. Thủ tướng nhấn mạnh cần phân biệt nhóm phải được bảo trợ suốt đời với nhóm còn khả năng lao động, sản xuất để có chính sách hỗ trợ phù hợp, tạo điều kiện tham gia hoạt động kinh tế.

Thủ tướng nhấn mạnh, trong bối cảnh tình hình thế giới và trong nước còn nhiều yếu tố khó dự báo, công tác chỉ đạo, điều hành phải bảo đảm tính chủ động, linh hoạt và có dư địa để ứng phó với những tình huống phát sinh. Chính phủ sẽ thường xuyên báo cáo Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội về những vấn đề phát sinh để kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc.

Đồng thời, Thủ tướng mong muốn các ĐBQH tiếp tục phát huy vai trò giám sát, phản ánh những vấn đề từ thực tiễn, đóng góp ý kiến với Chính phủ và các bộ, ngành, qua đó nâng cao hiệu quả chỉ đạo, điều hành và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội trong thời gian tới.