Thủ tướng Lê Minh Hưng dự Hội nghị Thượng đỉnh BRICS: Từng bước mở rộng không gian chiến lược từ vị thế mới

“Khi chính thức công bố Việt Nam là nước đối tác thứ 10 của BRICS ngày 13/6/2025, Brazil trên cương vị Chủ tịch BRICS năm 2025, đã thừa nhận tầm quan trọng của Việt Nam: “Việt Nam là một nhân tố quan trọng và nổi bật ở châu Á. Những nỗ lực của Việt Nam trong việc thúc đẩy hợp tác Nam - Nam và phát triển bền vững tương đồng với lợi ích có thể bổ trợ cho chương trình hợp tác của BRICS”, Giáo sư Reena Marwah thuộc Đại học Delhi, cựu Nghiên cứu viên cao cấp, Cố vấn học thuật cao cấp của Hội đồng Nghiên cứu Khoa học Xã hội Ấn Độ đã mở đầu bài phân tích trên Eurasia Review bằng việc nhấn mạnh lợi thế và vai trò của Việt Nam trong BRICS.

Theo chuyên gia này, Việt Nam đang ở thời điểm thuận lợi khi thêm lựa chọn để đa dạng hóa quan hệ kinh tế, giảm rủi ro chuỗi cung ứng và tham gia sâu hơn vào quá trình định hình các quy tắc mới về thương mại, công nghệ và tài chính.

Vị thế mới trong các nền kinh tế mới nổi

Theo Giáo sư Reena Marwah, Việt Nam trở thành nước đối tác của BRICS vào thời điểm cơ chế này đang thay đổi đáng kể cả về quy mô lẫn vai trò. Từ một nhóm được thành lập năm 2009, BRICS đã mở rộng thành một tập hợp lớn hơn của các nền kinh tế mới nổi, với 11 thành viên đầy đủ và mô hình “nước đối tác”. Sự mở rộng này, theo Giáo sư Reena Marwah, cho thấy BRICS đang tìm cách trở thành một nền tảng có khả năng tập hợp các nước Nam Bán cầu và tham gia vào quá trình định hình các chuẩn mực, nguồn lực trong một trật tự thế giới ngày càng phân mảnh.

Trong bối cảnh này, Giáo sư Reena Marwah nhấn mạnh Việt Nam có những lợi thế riêng. Bốn thập niên Đổi Mới đã mang lại nhiều thành tựu kinh tế cho Việt Nam. Dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài gia tăng cùng sự chuyển dịch cơ cấu từ nông nghiệp sang sản xuất đã đưa Việt Nam trở thành một trung tâm sản xuất quan trọng và một mắt xích trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Giáo sư Reena Marwah đánh giá chi phí lao động cạnh tranh, ổn định chính trị, các chính sách khuyến khích sản xuất, vị trí địa lý gần các nhà cung ứng châu Á và mạng lưới các hiệp định thương mại khiến Việt Nam có sức hút lớn đối với đầu tư nước ngoài. Xu hướng các tập đoàn đa quốc gia đa dạng hóa chuỗi cung ứng ngoài Trung Quốc càng củng cố vị trí của Việt Nam trong mô hình “Trung Quốc+1”.

Không chỉ có nền tảng kinh tế, chuyên gia Ấn Độ khẳng định Việt Nam còn sở hữu một mạng lưới quan hệ đối ngoại ngày càng đa dạng. Việt Nam đã mở rộng quan hệ kinh tế, thương mại với hơn 230 quốc gia và vùng lãnh thổ, thiết lập Đối tác Chiến lược Toàn diện với 14 quốc gia cùng Liên minh châu Âu. Mạng lưới này bao gồm các cường quốc như Mỹ, Trung Quốc, Nga, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc; các đối tác tầm trung như Australia, Pháp, Anh, New Zealand; cùng các đối tác quan trọng trong Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN). Từ góc nhìn của bà, chính sự đa dạng về đối tác này tạo cho Việt Nam thêm không gian lựa chọn trong một môi trường quốc tế đang thay đổi.

Quan hệ với Ấn Độ và BRICS: Hai mối liên kết bổ trợ lẫn nhau

Một điểm nổi bật trong phân tích của Giáo sư Reena Marwah là mối liên hệ giữa vị thế đối tác BRICS của Việt Nam và bước phát triển mới trong quan hệ Việt Nam - Ấn Độ.

Sau chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Ấn Độ tháng 5/2026, hai nước đã nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện tăng cường, với định hướng “tầm nhìn chung, hội tụ chiến lược, hợp tác thực chất”. Theo Giáo sư Reena Marwah, 13 văn kiện hợp tác và mục tiêu thương mại song phương 25 tỷ USD vào năm 2030 cho thấy quan hệ hai nước đang chuyển mạnh hơn sang các lĩnh vực ưu tiên, hướng tới kết quả cụ thể. Những dự án cụ thể trong kết nối cảng biển và logistics, năng lượng tái tạo, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo có thể giúp biến khuôn khổ chính trị được nâng cấp thành những kết quả có thể đo lường, đồng thời tạo động lực cho hợp tác sâu hơn trong các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao.

Trong khi đó, vị thế nước đối tác BRICS mở thêm một kênh thể chế để Việt Nam tăng cường hợp tác Nam - Nam, tiếp cận các nguồn tài chính phát triển và tham gia thảo luận về những vấn đề đang ngày càng có ý nghĩa đối với nền kinh tế như khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng, thanh toán bằng đồng nội tệ, hạ tầng công cộng số và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Từ tham gia đến định hình

Từ cách tiếp cận này, Giáo sư Reena Marwah cho rằng sự kết hợp giữa vị thế của Việt Nam trong Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), vai trò nước chủ nhà Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) năm 2027, quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện tăng cường với Ấn Độ và tư cách nước đối tác BRICS đang mở rộng “không gian lựa chọn chiến lược” cho Hà Nội.

Thực tế, với vai trò nước đối tác, Việt Nam đã tham dự các hoạt động trong khuôn khổ BRICS trên tinh thần tích cực, chủ động, đóng góp trách nhiệm vào các nỗ lực chung toàn cầu, đề cao chủ nghĩa đa phương và luật pháp quốc tế, thúc đẩy đoàn kết, hợp tác quốc tế, vai trò của các nước đang phát triển, góp phần làm sâu sắc quan hệ song phương với các thành viên BRICS. Việt Nam cũng đã chủ động lựa chọn tham gia các cơ chế, sáng kiến hợp tác cụ thể, phù hợp với ưu tiên của mình, bước đầu góp phần mở rộng kênh hợp tác, tăng cường trao đổi kinh nghiệm và tiếp cận các sáng kiến, xu hướng công nghệ mới.

Các khuôn khổ hợp tác đan xen cho phép Việt Nam đa dạng hóa các đối tác trong những lĩnh vực quan trọng như an ninh, công nghệ và cơ sở hạ tầng, qua đó giảm sự phụ thuộc quá mức vào một đối tác hoặc một hành lang hợp tác duy nhất. Theo Giáo sư Reena Marwah, điều này cũng có thể tạo thêm đòn bẩy cho Việt Nam khi đàm phán về chuyển giao công nghệ, tiêu chuẩn và các điều kiện tài chính. Từ đây, Việt Nam có thể tham gia vào quá trình hình thành các quy tắc mới về thương mại, thanh toán xuyên biên giới và quản trị công nghệ tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, định hình luật chơi trong những lĩnh vực có ý nghĩa ngày càng lớn đối với năng lực cạnh tranh và phát triển của các quốc gia.

Mở thêm không gian lựa chọn chiến lược

Từ góc nhìn dài hạn, Giáo sư Marwah cho rằng Việt Nam có tiềm năng đóng vai trò sâu hơn trong BRICS nếu nhóm tiếp tục mở rộng và tăng cường vai trò trong quản trị kinh tế toàn cầu. Điều này phù hợp với mục tiêu của Việt Nam khi trở thành nước đối tác BRICS, đó là khẳng định vị thế, vai trò, sự tham gia tích cực và đóng góp trách nhiệm tại các cơ chế đa phương, bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc, thúc đẩy các ưu tiên của Việt Nam, các vấn đề chung của khu vực và thế giới; củng cố quan hệ hợp tác hữu nghị với các nước BRICS, mở thêm kênh đối thoại, tiếp xúc các cấp với các nước. Đồng thời, tranh thủ nguồn lực hợp tác để phục vụ chiến lược phát triển đất nước.

Từ New Delhi, Thủ tướng Lê Minh Hưng sẽ có những cuộc trao đổi trực tiếp với các thành viên và đối tác BRICS về những vấn đề thiết thực đối với nền kinh tế, đồng thời đưa những ưu tiên của mình vào các cuộc thảo luận chung. Bên cạnh đó, chương trình làm việc song phương của Thủ tướng tại Ấn Độ cũng tạo thêm động lực để đưa khuôn khổ Đối tác Chiến lược Toàn diện tăng cường giữa hai nước đi vào những hợp tác cụ thể.

Đây là bước đi tiếp theo trong quá trình Việt Nam chủ động mở rộng các kênh hợp tác, tận dụng những khuôn khổ khác nhau để củng cố tự chủ chiến lược và gia tăng đóng góp vào một trật tự quốc tế đang chuyển động theo hướng đa cực.