Thủ khoa tốt nghiệp Trường ĐH Sư phạm Hà Nội: "Người thầy phải thấu hiểu những áp lực của tuổi học trò"

Kết thúc chương trình Sư phạm Toán chất lượng cao tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Ngọc Anh đạt điểm trung bình học tập 9,34/10, điểm rèn luyện 95,90/100, xếp loại Xuất sắc. Trong 48 học phần, em đạt điểm A ở 46 học phần, trong đó có 9 học phần đạt điểm 10 tuyệt đối.

Ngọc Anh không đặt mục tiêu trở thành thủ khoa ngay từ đầu. Phải đến năm thứ ba, khi nhận thấy kết quả học tập duy trì ở mức cao, em mới nghĩ đến khả năng đạt được vị trí này. Từ năm thứ hai, em còn tham gia nghiên cứu khoa học với đề tài về hình học, qua đó rèn luyện khả năng đọc tài liệu, tự tìm hiểu và giải quyết những vấn đề chưa rõ.

Tuy nhiên, phía sau bảng điểm gần như tuyệt đối ấy không phải một hành trình chỉ có những thuận lợi.

Trưởng thành từ những lần phải học lại cách học

Khó khăn lớn nhất xuất hiện vào đầu năm thứ hai đại học, khi Ngọc Anh bắt đầu tiếp cận các môn Toán chuyên ngành.

“Em cứ nghĩ mình sẽ học những thứ liên quan đến cấp ba để sau này đi dạy. Nhưng khi học chuyên ngành thì toàn là những kiến thức Toán cao cấp, khác hoàn toàn với những gì em biết”, em nhớ lại.

Những khái niệm trừu tượng, yêu cầu lập luận chặt chẽ cùng việc tham gia các hoạt động ngoại khóa khiến Ngọc Anh có lúc chưa cân bằng được thời gian. Chỉ khi các kỳ kiểm tra giữa kỳ đến gần, em mới dần tìm được phương pháp học phù hợp.

Thay vì chỉ tập trung tìm lời giải, Ngọc Anh bắt đầu chú ý hơn đến bản chất vấn đề: vì sao cách làm ấy đúng, các giả thiết liên hệ với nhau như thế nào và kiến thức được vận dụng trên cơ sở nào.

Trải nghiệm này giúp em hiểu rằng học tốt không chỉ là ghi nhớ kiến thức hay giải được bài tập, mà còn phải biết tự tìm tòi và điều chỉnh cách tiếp cận khi gặp vấn đề mới.

Muốn dạy học trò hiểu, trước hết phải hiểu thật sâu

Ngọc Anh nhận ra khoảng cách giữa học giỏi và dạy tốt rõ hơn khi trải nghiệm công việc giảng dạy. Ban đầu, em làm gia sư cho một vài học sinh. Sau đó, em làm trợ giảng tại các trung tâm để tìm hiểu cách tổ chức lớp học đông người.

“Gia sư một, hai bạn thì sẽ rất dễ. Nhưng sau này mình đứng trước một lớp khoảng 30-35 bạn thì sẽ xử lý một lớp đông như thế nào?”, em đặt vấn đề.

Trải nghiệm thực tế giúp Ngọc Anh nhận ra người giáo viên không chỉ cần biết đáp án, mà còn phải tìm cách diễn đạt để học sinh hiểu, nhận biết các em đang vướng ở đâu và điều chỉnh cách hướng dẫn phù hợp.

Với giáo viên trẻ, việc tạo dựng niềm tin nơi học sinh cũng là một thử thách. “Đôi khi học sinh chưa thực sự tin tưởng cô giáo trẻ có đủ kiến thức để dạy mình. Vì vậy, kiến thức Toán học phải thật chắc, để khi học sinh đưa ra những tình huống thử thách, mình có thể trả lời và xử lý được”, Ngọc Anh chia sẻ.

Nhưng hiểu sâu kiến thức không chỉ để trả lời những câu hỏi khó. Trong giờ học, em thường gợi mở để học sinh tự tìm hướng giải quyết: đề bài cho những dữ kiện gì, cần tìm điều gì và có thể vận dụng kiến thức nào?

Thay vì đưa ngay lời giải, người giáo viên từng bước giúp học sinh kết nối các dữ kiện, tự suy luận và tìm ra đáp án. Theo Ngọc Anh, khi gặp một vấn đề chưa hiểu, các em nên tìm lại phần lý thuyết liên quan trước khi chuyển sang bài tập. Đây cũng là cách tiếp cận em rèn luyện trong quá trình nghiên cứu khoa học.

Trở về trường cũ, nhìn thấy mình trong học trò

Sau khi tốt nghiệp, Ngọc Anh lựa chọn trở về Trường THPT chuyên Vĩnh Phúc để giảng dạy. Sau quá trình học tập và trải nghiệm, em nhận thấy mình phù hợp với công việc đứng lớp hơn là theo đuổi nghiên cứu khoa học lâu dài. Em vẫn dự định học cao học chuyên ngành Lý thuyết xác suất và Thống kê toán học, nhưng trước mắt muốn tập trung tích lũy kinh nghiệm giảng dạy.

Trở lại ngôi trường cũ với vai trò giáo viên, Ngọc Anh nhìn thấy ở học sinh những hình ảnh quen thuộc của chính mình ngày trước.

“Em nhìn học sinh, em nhìn thấy em ngày xưa”, em nói.

Đặc biệt khi dạy các lớp chuyên Toán, em nhận ra ở học trò sự say mê, nhiệt huyết với môn học, nhưng cũng thấy những lo lắng và bất an mà bản thân từng trải qua.

“Bây giờ khi đã đi qua những cảm xúc ấy rồi, em cảm thấy mình trưởng thành hơn, có thể đưa ra những lời khuyên, động viên để học sinh vượt qua nỗi sợ hãi”, Ngọc Anh chia sẻ.

Những trải nghiệm khi còn ngồi trên ghế nhà trường giúp em hiểu rằng phía sau một bài kiểm tra chưa tốt có thể là sự lúng túng, thiếu tự tin hoặc áp lực trước kỳ vọng. Học sinh không chỉ cần được hướng dẫn cách giải toán, mà còn cần được động viên để đối diện với những lần chưa làm được và tin rằng mình có thể tiến bộ.

Với Ngọc Anh, ký ức của một người từng là học trò không thể thay thế kinh nghiệm sư phạm, nhưng có thể trở thành điểm tựa để em lắng nghe và đồng hành cùng học sinh. Trên hành trình đứng lớp, em vẫn cần tiếp tục học hỏi để không chỉ giải được những bài toán khó, mà còn giúp học trò tìm thấy lời giải bằng chính khả năng của mình.