Thu hẹp khoảng cách, hoàn thiện "cầu nối" từ ý chí cử tri đến kiến tạo chính sách
Từ góc nhìn nghiên cứu, PGS.TS Đặng Hồng Sơn, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn cho rằng từ ý chí của cử tri được chuyển hóa thành hành động là một chu trình vận động liên tục. Trong đó, mỗi mắt xích đều có vai trò riêng, đồng thời cũng là yếu tố quyết định mức độ đi đến đích của các nguyện vọng xã hội.
Từ phản ánh ý kiến đến kiến tạo giải pháp
Chia sẻ tại tọa đàm “Từ lá phiếu tín nhiệm đến nghị trường hành động”, PGS. TS Đặng Hồng Sơn cho rằng, quá trình chuyển hóa này chịu tác động của nhiều yếu tố, trong đó trước hết là vai trò của các kênh trung gian. Thông tin từ cử tri thường không đi trực tiếp vào chính sách mà được “lọc” qua nhiều cấp độ khác nhau. Việc tổ chức tốt các kênh này sẽ giúp phản ánh đầy đủ, chính xác hơn tiếng nói của người dân.
Một yếu tố quan trọng khác là chất lượng thông tin và dữ liệu đầu vào. Khi các ý kiến được thu thập một cách hệ thống, có cơ sở thực tiễn rõ ràng, quá trình phân tích và đề xuất chính sách sẽ thuận lợi hơn, hạn chế tình trạng cảm tính hoặc thiếu căn cứ.
Bên cạnh đó, điều kiện nguồn lực cũng là yếu tố không thể bỏ qua. Nhiều nguyện vọng chính đáng của người dân chỉ có thể được hiện thực hóa khi có đủ nguồn lực tài chính, tổ chức và con người để triển khai.
PGS. TS Đặng Hồng Sơn cũng nhấn mạnh đến cơ chế phản hồi khi đây là khâu thường ít được chú ý nhưng lại có ý nghĩa đặc biệt. Theo ông, việc lắng nghe phản hồi từ thực tiễn không chỉ giúp điều chỉnh chính sách kịp thời mà còn tạo nên một chu trình vận hành liên tục, trong đó người dân vừa là chủ thể đề xuất, vừa là đối tượng thụ hưởng và giám sát.
Một điểm đáng lưu ý trong nâng cao chất lượng hoạt động nghị trường là yêu cầu chuyển từ "phản ánh" sang “kiến tạo”. Theo đó, việc nêu ý kiến, phản ánh tâm tư, nguyện vọng của cử tri là cần thiết, nhưng chưa đủ. Quan trọng hơn là các ý kiến đó cần được cụ thể hóa thành giải pháp chính sách có tính khả thi, gắn với điều kiện thực tiễn.
Thực tế cho thấy, những ý kiến đi kèm đề xuất cụ thể thường có sức thuyết phục cao hơn, đồng thời góp phần trực tiếp vào quá trình hoàn thiện chính sách. Đây cũng là một trong những tiêu chí quan trọng để nâng cao chất lượng đại diện.
Nâng cao chất lượng “cầu nối”
Nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, PGS.TS Đặng Hồng Sơn cho biết, có thể thấy một điểm chung là việc mở rộng các kênh tham vấn xã hội trong quá trình xây dựng chính sách. Sự tham gia của các nhà khoa học, doanh nghiệp và người dân giúp bổ sung nhiều góc nhìn, nâng cao tính toàn diện của quyết sách.
Bên cạnh đó, việc tăng cường phối hợp giữa các khâu xây dựng và thực thi chính sách cũng giúp rút ngắn khoảng cách từ ý tưởng đến hành động, bảo đảm chính sách đi vào cuộc sống nhanh hơn và hiệu quả hơn.
Một kinh nghiệm đáng chú ý khác là thử nghiệm chính sách ở quy mô phù hợp trước khi triển khai rộng. Cách làm này không chỉ giúp kiểm chứng tính khả thi, mà còn tạo dư địa để điều chỉnh kịp thời, hạn chế rủi ro. PGS.TS Đặng Hồng Sơn cũng lưu ý, việc tham chiếu cần có sự chọn lọc, phù hợp với điều kiện thực tiễn, bảo đảm tính ổn định và hiệu quả trong vận hành hệ thống.
Để thu hẹp khoảng cách từ nguyện vọng cử tri chuyển hóa thành hành động, PGS.TS Đặng Hồng Sơn đề xuất cần hoàn thiện các kênh trung gian, bảo đảm thông tin được tiếp nhận đầy đủ, xử lý khách quan và truyền tải hiệu quả. Tiếp đó là nâng cao năng lực của chủ thể đại diện, không chỉ ở khả năng lắng nghe mà còn ở năng lực phân tích, tổng hợp và đề xuất chính sách.
Đồng thời tăng cường các kênh tham vấn và phản hồi, tạo điều kiện để các nhóm xã hội tham gia vào quá trình xây dựng và hoàn thiện chính sách. Đặc biệt, tính minh bạch trong toàn bộ quy trình từ tiếp nhận ý kiến đến ban hành và thực thi sẽ là yếu tố quan trọng củng cố niềm tin và tạo sự đồng thuận.
Theo PGS.TS Đặng Hồng Sơn, quá trình chuyển hóa từ ý chí cử tri đến chính sách không phải là một đường thẳng mà là một chu trình vận động liên tục. Mỗi chính sách khi được ban hành và triển khai lại tạo ra những phản hồi mới, trở thành dữ liệu cho các điều chỉnh tiếp theo. Việc thu hẹp khoảng cách chuyển hóa không chỉ là mục tiêu trước mắt, mà còn là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự hoàn thiện đồng bộ của cả hệ thống.
"Điều quan trọng, không chỉ là có bao nhiêu ý kiến được nêu ra mà là bao nhiêu ý kiến trong số đó đi trọn hành trình, trở thành những chính sách thiết thực, phù hợp và có khả năng lan tỏa trong đời sống", PGS.TS Đặng Hồng Sơn nhấn mạnh.
