Thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại phiên khai mạc Hội nghị Trung ương 3 khóa XIVKim chỉ nam cho đổi mới và thách thức cần vượt qua

Thứ nhất, bước chuyển từ sắp xếp tổ chức sang nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền và chất lượng vận hành của Đảng và hệ thống chính trị. Xét cho cùng, có chủ trương đúng, nhưng để thực hiện được vẫn là vấn đề tổ chức bộ máy và con người. Bước chuyển này không chỉ là đổi mới tư duy, phương thức lãnh đạo mà còn là tinh gọn bộ máy, tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình. Điều này giúp bộ máy Nhà nước vận hành hiệu quả. Đây là bước then chốt để tạo ra một hệ thống chính trị năng động, linh hoạt, đủ sức lãnh đạo đất nước vượt qua các thách thức trong và ngoài nước.

Tuy nhiên, cần vượt qua những thách thức: (i) Việc tinh gọn bộ máy, đổi mới phương thức lãnh đạo đòi hỏi phải vượt qua các rào cản về thói quen, lợi ích nhóm và sự chống đối từ một số bộ phận trong hệ thống. (ii) Sự đồng bộ, nếu không có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, ngành, việc nâng cao năng lực lãnh đạo có thể bị cản trở hoặc không đạt hiệu quả như mong muốn. (iii) Khó khăn trong chuyển đổi số, việc áp dụng công nghệ mới trong quản lý đòi hỏi nguồn lực lớn về hạ tầng, nhân lực và thay đổi tư duy quản trị.

Thứ hai, bước chuyển từ quản lý phân tán sang quản trị thống nhất không gian phát triển và nguồn lực quốc gia. Tư duy quản trị thống nhất giúp phá bỏ các rào cản địa phương, tạo ra sự liên kết vùng, thúc đẩy phát triển đồng bộ và bền vững. Việc này đặc biệt quan trọng trong phát triển hạ tầng chiến lược và thu hút đầu tư. Đây là chìa khóa nâng cao hiệu quả sử dụng đất đai, tài nguyên và nguồn lực tài chính, đồng thời tạo ra các cực tăng trưởng mới có sức lan tỏa mạnh mẽ.

Việc thống nhất trong quản trị sẽ có những tác động tích cực: (i) Giúp giảm chi phí logistics, tạo ra thị trường lớn hơn, tăng sức cạnh tranh của nền kinh tế trên trường quốc tế. (ii) Tác động đến đời sống người dân, việc phát triển đồng bộ hạ tầng giao thông, đô thị và công nghiệp sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho người dân đi lại, làm việc và sinh sống. Các vùng kinh tế trọng điểm phát triển sẽ tạo thêm nhiều việc làm, nâng cao thu nhập cho người lao động. Người dân ở các vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa sẽ được tiếp cận tốt hơn với các dịch vụ và cơ hội kinh tế nhờ kết nối hạ tầng tốt hơn.

Tuy nhiên, những thách thức phải vượt qua đó là: (i) tư duy cục bộ, bảo vệ lợi ích địa phương có thể gây khó khăn cho việc liên kết vùng và quản trị thống nhất. (ii) Phân bổ nguồn lực không đồng đều, một số vùng phát triển mạnh, trong khi vùng khác còn nhiều khó khăn, dẫn đến mất cân đối trong phát triển. (iii) Khó khăn trong phối hợp liên ngành, liên vùng. Các dự án hạ tầng lớn đòi hỏi sự phối hợp phức tạp giữa nhiều cơ quan, địa phương, dễ phát sinh xung đột lợi ích và trì hoãn tiến độ.

Thứ ba, bước chuyển từ tăng trưởng dựa nhiều vào mở rộng đầu vào sang phát triển dựa vào năng suất, tri thức, công nghệ và con người. Đây là bước chuyển đổi về chất, đặt con người và tri thức làm trung tâm của phát triển. Việc ứng dụng công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực sẽ là động lực chính thúc đẩy tăng trưởng bền vững. Mô hình này giúp Việt Nam tránh được bẫy thu nhập trung bình, nâng cao giá trị gia tăng và vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu; tạo ra nền kinh tế hiện đại, sáng tạo, thân thiện với môi trường và có khả năng cạnh tranh cao.

Cùng với đó, những thách thức khi thực hiện bước chuyển này là: (i) Thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao, mặc dù dân số trẻ, nhưng việc đào tạo và giữ chân nhân tài vẫn là thách thức lớn. (ii) Chậm đổi mới sáng tạo và ứng dụng công nghệ, văn hóa đổi mới sáng tạo chưa phổ biến rộng rãi, hệ sinh thái khởi nghiệp còn non yếu. (iii) Rào cản về cơ chế chính sách, cần có cơ chế hỗ trợ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đủ mạnh, tạo được môi trường thuận lợi cho phát triển công nghệ cao.

Thứ tư, bước chuyển từ xử lý từng nguy cơ sang chủ động phòng ngừa, nâng cao sức chống chịu và bảo vệ vững chắc đất nước. Trong bối cảnh thế giới biến động phức tạp, việc chủ động phòng ngừa các rủi ro về an ninh quốc gia, kinh tế, môi trường và xã hội vô cùng cần thiết. Điều này bao gồm cả an ninh mạng, an ninh năng lượng, ứng phó biến đổi khí hậu. Đây là nền tảng để bảo vệ độc lập, chủ quyền và sự ổn định của đất nước, đồng thời tạo môi trường thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội. Những tác động tích cực, mạnh mẽ là: giúp đất nước vững vàng trước các cú sốc bên ngoài, duy trì sự phát triển liên tục và bền vững. Người dân sẽ được bảo vệ tốt hơn trước các rủi ro thiên tai, dịch bệnh, biến đổi khí hậu và các nguy cơ an ninh khác. Môi trường sống ổn định, an toàn giúp nâng cao chất lượng cuộc sống và giảm thiểu tổn thất.

Thách thức xuất hiện là: (i) Biến đổi khí hậu và thiên tai ngày càng phức tạp, Việt Nam là quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề của biến đổi khí hậu, đòi hỏi nguồn lực lớn để ứng phó. (ii) An ninh phi truyền thống gia tăng: an ninh mạng, an ninh năng lượng, an ninh lương thực... đòi hỏi sự phối hợp đa ngành và công nghệ cao. (iii) Khả năng thích ứng của hệ thống còn hạn chế, hệ thống cảnh báo, phòng chống và phục hồi sau khủng hoảng chưa đồng bộ và hiệu quả cao.

Bốn bước chuyển chiến lược Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề ra trong bài phát biểu khai mạc Hội nghị Trung ương 3 là một tầm nhìn chiến lược sâu sắc và toàn diện; không chỉ giải quyết các vấn đề nội tại của đất nước mà còn hướng tới việc nâng cao vị thế quốc tế của Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa và cạnh tranh ngày càng gay gắt. Không chỉ là những định hướng lớn về chính sách mà còn có tác động trực tiếp và thiết thực đến đời sống người dân, giúp cải thiện chất lượng cuộc sống, tạo ra nhiều cơ hội phát triển và bảo vệ an toàn cho cộng đồng trong bối cảnh thế giới đầy biến động.

Mặc dù có nhiều thách thức, nhưng với quyết tâm chính trị cao, đồng thuận của toàn xã hội và sự đổi mới sáng tạo trong tổ chức thực hiện, các bước chuyển chiến lược này hoàn toàn có thể được hiện thực hóa. Việc nhận diện rõ các thách thức cũng giúp hoạch định các giải pháp phù hợp, từ đó tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững và toàn diện của đất nước.