Thông điệp của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tại Phiên bế mạc Kỳ họp thứ Hai:Quốc hội đổi mới, hành động và kiến tạo động lực phát triển đất nước
Phát biểu bế mạc Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn không chỉ khái quát những kết quả quan trọng của Kỳ họp mà còn truyền tải thông điệp mạnh mẽ về đổi mới tư duy, phương thức hoạt động của Quốc hội trong giai đoạn phát triển mới của đất nước. Đó là tinh thần chủ động kiến tạo thể chế, quyết liệt hành động, đề cao trách nhiệm, lấy hiệu quả thực thi chính sách và sự thụ hưởng của Nhân dân làm thước đo chất lượng hoạt động của Quốc hội.

Bối cảnh mới - tư duy mới - cách làm mới
Điểm nhấn xuyên suốt trong bài phát biểu bế mạc của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn là tinh thần “bối cảnh mới - tư duy mới - cách làm mới”. Đây không đơn thuần là phương châm tổ chức một kỳ họp, mà còn thể hiện yêu cầu đổi mới toàn diện hoạt động của Quốc hội trước những nhiệm vụ lớn lao đất nước đang đặt ra.

Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến nhanh chóng, phức tạp, khó dự báo; cuộc cách mạng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc phương thức quản trị quốc gia, tổ chức sản xuất và đời sống xã hội, yêu cầu hoàn thiện thể chế ngày càng trở nên cấp thiết. Nếu tư duy xây dựng pháp luật không theo kịp thực tiễn, thể chế có thể trở thành điểm nghẽn của sự phát triển.
Bởi vậy, đổi mới hoạt động của Quốc hội trước hết phải bắt đầu từ đổi mới tư duy lập pháp, chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy quản trị và kiến tạo phát triển; từ việc chủ yếu giải quyết những vấn đề phát sinh trong thực tiễn sang chủ động dự báo, nhận diện và tạo lập khuôn khổ pháp lý cho những vấn đề mới.
Quốc hội không chỉ xây dựng hành lang pháp lý để điều chỉnh các quan hệ xã hội hiện hữu, mà còn phải tạo dựng không gian phát triển mới, khơi thông nguồn lực, khuyến khích đổi mới sáng tạo, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân, doanh nghiệp.
Đưa thể chế trở thành lợi thế cạnh tranh của quốc gia
Một trong những kết quả nổi bật được Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh là Quốc hội đã dành phần lớn thời gian kỳ họp cho công tác lập pháp, xem xét, thông qua 38 luật, 5 nghị quyết quy phạm pháp luật và cho ý kiến về 5 dự án luật. Trong đó, Quốc hội đã ban hành mới và sửa đổi toàn diện, căn bản 22 luật, bộ luật quan trọng; thông qua 16 luật sửa đổi, bổ sung một số điều trong 38 luật hiện hành.

Tính chung trong năm đầu tiên của nhiệm kỳ, qua 3 kỳ họp, Quốc hội khóa XVI đã xem xét, thông qua 62 luật và 16 nghị quyết quy phạm pháp luật. Những con số này không chỉ phản ánh khối lượng công việc rất lớn, cường độ làm việc cao của Quốc hội mà quan trọng hơn còn cho thấy quyết tâm đổi mới thực chất công tác lập pháp, kịp thời thể chế hóa các chủ trương của Đảng, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước và nguyện vọng của Nhân dân.
Một hệ thống pháp luật đồng bộ, minh bạch, ổn định có khả năng thích ứng cao sẽ tạo dựng niềm tin cho nhà đầu tư, thúc đẩy sản xuất, kinh doanh, giảm chi phí tuân thủ, giải phóng sức sản xuất và huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội. Tuy nhiên, thành công của công tác lập pháp không thể chỉ được đánh giá bằng số lượng luật, nghị quyết được thông qua. Điều quan trọng hơn là mỗi đạo luật phải thực sự giải quyết được những vấn đề thực tiễn đang đặt ra, hạn chế chồng chéo, mâu thuẫn, bảo đảm tính khả thi và tạo thuận lợi cho quá trình tổ chức thực hiện.

Đổi mới tư duy lập pháp cũng đòi hỏi phải xử lý hài hòa mối quan hệ giữa phát triển và quản lý, giữa phân cấp, phân quyền và kiểm soát quyền lực, giữa khuyến khích đổi mới sáng tạo và phòng ngừa rủi ro, giữa phát triển kinh tế - xã hội với củng cố quốc phòng, an ninh và nâng cao hiệu quả công tác đối ngoại.
Đặc biệt, trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh, hệ thống pháp luật phải vừa tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển đất nước, vừa bảo đảm yêu cầu bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, lợi ích quốc gia, dân tộc trong mọi tình huống. Các quy định pháp luật phải phù hợp với tính chất đặc thù của hoạt động quân sự, quốc phòng, an ninh, đồng thời tạo cơ sở pháp lý để phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn dân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Khẳng định sức mạnh của sự đồng hành, phối hợp và trách nhiệm
Trước hết, đó là bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện, trực tiếp của Đảng; sự lãnh đạo sâu sát, kịp thời của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, trực tiếp, thường xuyên của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Cùng với đó là sự đồng hành, phối hợp chặt chẽ, hiệu quả giữa Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan hữu quan; tinh thần dân chủ, cầu thị, lắng nghe, tiếp thu và giải trình thấu đáo của cơ quan trình; sự tận tụy, tâm huyết, trách nhiệm của các đại biểu Quốc hội.

Sự đồng hành giữa Quốc hội và Chính phủ không có nghĩa là làm giảm vai trò thẩm tra, phản biện, giám sát của Quốc hội. Ngược lại, sự phối hợp càng chặt chẽ thì càng phải đề cao trách nhiệm của mỗi cơ quan, phát huy dân chủ, tôn trọng những ý kiến khác nhau, giải trình đầy đủ và lựa chọn phương án chính sách tối ưu trên cơ sở lợi ích chung của đất nước.
Việc Chủ tịch Quốc hội ghi nhận tinh thần làm việc ngoài giờ, cả ngày thứ Bảy, Chủ nhật của các đại biểu Quốc hội cũng cho thấy sự trân trọng đối với những nỗ lực, cống hiến thầm lặng vì lợi ích chung.
Từ quyết sách của Quốc hội đến những thành quả phát triển cụ thể
Thông điệp đặc biệt quan trọng trong bài phát biểu bế mạc là yêu cầu Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương ngay sau kỳ họp phải khẩn trương triển khai thực hiện nghiêm túc, đồng bộ và hiệu quả các luật, nghị quyết đã được Quốc hội thông qua. Một đạo luật dù được xây dựng công phu, có nhiều tư tưởng tiến bộ nhưng nếu chậm được hướng dẫn, thiếu nguồn lực thực hiện hoặc tổ chức thi hành không thống nhất thì khó phát huy đầy đủ giá trị.

Việc ban hành văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành phải kịp thời, bảo đảm chất lượng; không làm phát sinh những rào cản mới, không làm sai lệch hoặc thu hẹp tinh thần của luật. Trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức, cá nhân trong tổ chức thực hiện phải được xác định rõ ràng, gắn với thời hạn và kết quả cụ thể.
Về phía Quốc hội, cần tiếp tục tăng cường giám sát việc tổ chức thi hành pháp luật, nhất là đối với những chính sách có tác động lớn đến đời sống Nhân dân, môi trường đầu tư, kinh doanh, phát triển khoa học, công nghệ, bảo đảm quốc phòng, an ninh. Việc giám sát cần hướng mạnh vào kết quả thực chất, kịp thời phát hiện những bất cập, vướng mắc để kiến nghị tháo gỡ, không để khoảng cách giữa quy định pháp luật và thực tiễn cuộc sống kéo dài.
Tạo đà, tạo thế, tạo lực để năm 2027 tăng tốc, bứt phá
Cùng với công tác lập pháp, tại Kỳ họp này, Quốc hội đã quyết định kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, dự toán ngân sách nhà nước, phương án phân bổ ngân sách trung ương năm 2027; phê duyệt chủ trương đầu tư một chương trình mục tiêu và ba dự án quan trọng quốc gia; xem xét, quyết định nhiều vấn đề quan trọng khác của đất nước.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu tập trung, quyết liệt phấn đấu tăng trưởng GDP đạt từ 10% trở lên để năm 2027 thực sự là năm tăng tốc, bứt phá, tạo đà, tạo thế, tạo lực thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, cần phát huy đồng bộ các động lực tăng trưởng, nâng cao hiệu quả đầu tư công, phát triển mạnh kinh tế tư nhân, thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời sử dụng hiệu quả các nguồn lực quốc gia, nâng cao năng suất lao động và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Tăng trưởng cao phải gắn với ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội, bảo vệ môi trường, củng cố tiềm lực quốc phòng, an ninh và giữ vững chủ quyền, lợi ích quốc gia, dân tộc.
Lấy Nhân dân làm trung tâm, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc
Một nội dung xuyên suốt và giàu ý nghĩa trong bài phát biểu bế mạc là lời kêu gọi toàn thể đồng bào, cán bộ, chiến sĩ cả nước, các cấp, các ngành và cộng đồng doanh nghiệp phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, ý chí tự lực, tự cường, cùng chung sức, đồng lòng đưa đất nước phát triển.
Việc Quốc hội tiến hành phiên chất vấn đầu tiên của nhiệm kỳ đối với lĩnh vực Tài chính và Khoa học, công nghệ; xem xét các báo cáo tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri và Nhân dân, báo cáo giải quyết kiến nghị của cử tri tiếp tục khẳng định tinh thần trách nhiệm, sự gắn bó mật thiết giữa Quốc hội với Nhân dân.

Mỗi đại biểu Quốc hội cần tiếp tục phát huy vai trò cầu nối giữa Nhân dân với Đảng, Nhà nước; thường xuyên lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của cử tri; theo dõi, đôn đốc việc giải quyết kiến nghị chính đáng và phản ánh trung thực những vấn đề phát sinh từ thực tiễn. Niềm tin của Nhân dân đối với Quốc hội được củng cố không chỉ bởi những cam kết mà trước hết bởi sự chuyển biến thực chất trong đời sống, bởi những khó khăn, vướng mắc được tháo gỡ và những quyền, lợi ích chính đáng được bảo đảm.
Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI khép lại nhưng những thông điệp được Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn gửi gắm trong bài phát biểu bế mạc tiếp tục đặt ra những yêu cầu, nhiệm vụ quan trọng đối với cả hệ thống chính trị. Thành công của Kỳ họp sẽ được tiếp nối bằng thành công trong tổ chức thực hiện các quyết sách; bằng những chuyển biến cụ thể của nền kinh tế, sự vững chắc của quốc phòng, an ninh, vị thế quốc tế của đất nước và trên hết là cuộc sống ngày càng ấm no, hạnh phúc của Nhân dân.

