Thiếu quy định hướng dẫn thu thập chứng cứ
Đến nay vẫn chưa có những hướng dẫn cụ thể về quyền của luật sư cũng như cơ quan tiến hành tố tụng, trách nhiệm cung cấp chứng cứ của các cơ quan hữu quan nên hoạt động thu thập tài liệu, chứng cứ của luật sư còn rất khó khăn, là khẳng định của các chuyên gia tại Hội thảo kỹ năng thẩm vấn và tranh tụng của luật sư trong các vụ án hình sự do Liên đoàn Luật sư Việt Nam tổ chức.
Nhiều luật sư cho biết, tùy theo mỗi giai đoạn tố tụng, khi thu thập được các tài liệu liên quan đến vụ án, người bào chữa phải có trách nhiệm giao cho các cơ quan tiến hành tố tụng, không được công khai nên rất dễ bị vô hiệu hóa hoặc bị làm sai lệch. Điều đó đòi hỏi luật sư khi thu thập được chứng cứ phải lựa chọn thời điểm đưa ra phù hợp trong quá trình tố tụng của vụ án nhằm bào chữa và bảo vệ tối đa quyền lợi của thân chủ.
Trong một số vụ án, mặc dù luật sư đã cất công đi tìm chứng cứ mới, có giá trị chứng minh sự vô tội hoặc giảm nhẹ trách nhiệm hình sự cho thân chủ nhưng lại không được hội đồng xét xử chấp nhận, dẫn đến phán quyết của tòa án chưa xuất phát từ kết quả tranh tụng tại phiên tòa. Nhiều ý kiến cho rằng, cơ quan điều tra, viện kiểm sát khó “xem xét khách quan, đầy đủ” các chứng cứ “chống lại mình” mà luật sư thu thập được vì chấp nhận chứng cứ gỡ tội, đặc biệt mà chứng cứ minh oan của luật sư, chính là nguy cơ dẫn họ đến chỗ phải bồi thường oan (nếu có). Vụ án ông Nguyễn Thanh Chấn phải ngồi tù oan gần 10 năm chính là bài học về tính độc lập của các cơ quan tiến hành tố tụng trong việc thu thập và đánh giá chứng cứ thiếu khách quan, không đầy đủ.
