Thiêng liêng hai tiếng “gia đình”

Gia đình Việt – Sự biến đổi đang tiếp diễn

Mới đây thôi, trên 80% gia đình Việt Nam sống ở nông thôn. Hình ảnh gia đình đầm ấm gắn với mái nhà có khói lam chiều, bữa cơm tối dưới ánh đèn dầu; ngày mùa, bố đi cày, mẹ đi cấy, con mang cơm ra đồng; tết  đến, cả nhà quây quần bên nồi bánh chưng…

Đấy là những hình ảnh ăn sâu vào những thành viên của gia đình hạnh phúc. Còn những gia đình, những con người kém may mắn hơn cũng có những hình ảnh đáng nhớ như: con chỉ có mẹ, chiều chiều kiên nhẫn đợi mẹ đi chợ hay đi làm đồng trở về; mẹ con cùng nhau dọn dẹp rồi cùng nhau ăn bữa cơm đạm bạc, nhưng ấm cúng.
Những người có hoàn cảnh khác nhau, có điều kiện sinh hoạt khác nhau. Song, sau này lớn lên, đi xa, người ta vẫn nhớ như in những hình ảnh mộc mạc, thân quen và thấy ấm lòng. Cái bện quyện trong lòng đa số những người ở làng quê về gia đình là những hình ảnh đầm ấm thân thiện, giàu tình người chứ không phải cảnh xa hoa, ồn ã. Điều này khiến những gia đình nghèo cũng có thể tự hào về hạnh phúc của gia đình mình.

Do vậy, Ngày gia đình Việt Nam không chỉ tôn vinh những người có cuộc sống sung túc, gia đình đầy đủ các thành viên, mà còn động viên, nhắc nhở những người chưa có hạnh phúc trọn vẹn cố gắng tạo dựng hạnh phúc phù hợp với hoàn cảnh của mình. Tất cả chúng ta đều có quyền lợi và nghĩa vụ trong việc giữ gìn những gì tốt đẹp mà gia đình đã tạo ra, nhất là những giá trị tốt đẹp được hình thành từ các làng quê nghèo từ hàng ngàn năm nay.

Cuộc sống hiện đại có nhiều xáo trộn, nhiều cách sống, nhiều hoàn cảnh éo le. Liệu có thể nói rằng một người đàn ông (hoặc một phụ nữ) chỉ ăn cơm sáng và chiều với một con chó hoặc con mèo có cuộc sống gia đình được không? Hoặc ai đó bị “tra tấn” suốt đời trong những bữa cơm tẻ ngắt, mang đầy tính nghĩa vụ với những câu hỏi vô cảm, nhạt nhẽo so với một người chung sống trong những tiếng cười lanh lảnh của hàng chục đứa bé không phải do mình sinh ra. Không biết ai bất hạnh hơn? Ai trong số họ thực sự đang có một gia đình hạnh phúc?

Mở rộng cách nhìn về gia đình?

Chúng ta thường nhìn những gia đình bị tan vỡ, những người độc thân với ánh mắt thương hại; thường coi những người hiếm muộn là quá tội nghiệp. Nhưng những người này đang ngày càng tăng lên về số lượng. Đây dường như là một quy luật của cuộc sống hiện đại. Dù chúng ta có đánh giá cao giá trị của gia đình truyền thống với ông bà, cha mẹ, cháu chắt, nhưng ngày nay loại gia đình như vậy ngày càng ít. Những gia đình không đầy đủ vẫn phải là những gia đình được nhìn nhận như một loại hình gia đình mới. Đấy là chưa kể nhiều gia đình đầy đủ, nhưng sinh hoạt chung nhiều thế hệ trong một không gian chật hẹp đã không thỏa mãn cách sống của lớp trẻ nên họ tách ra, sống biệt lập.

Những ngày này, mọi người liên tục nhắc tới một cụm từ: Ngày gia đình Việt Nam. Các phương tiện truyền thông đại chúng thiên về hình ảnh một gia đình hạnh phúc với đầy đủ các thành viên, thậm chí là với hai đứa con, một trai, một gái. Đạt được điều này là lý tưởng (trên thực tế có nhiều gia đình như vậy). Tuy nhiên, nếu chúng ta chỉ nhấn mạnh tới điều này sẽ làm nhiều phụ nữ đơn chiếc, những phụ nữ có chồng nhưng vẫn phải mỏi mòn trước những mâm cơm thiếu người, “ngồi bên nào cũng lệch” cảm thấy chạnh lòng.

Dẫu sao đây cũng là những gia đình với cuộc sống diễn ra hàng ngày dưới mái nhà chưa phải là ấm cúng lắm, nhưng những khát vọng, những mơ ước về hạnh phúc gia đình trọn vẹn vẫn không thôi cháy trong họ. Có thể cả cuộc đời họ không đạt được điều đó, nhưng quá trình hướng về nó cũng đã là “cuộc hành trình tới gia đình hạnh phúc”.

Sự tôn vinh “Ngày gia đình Việt Nam” với nhiều hình ảnh có những cung bậc khác nhau đã và đang hình thành. Xã hội ta đang thực sự quan tâm tới những người nghèo, những đứa trẻ có hoàn cảnh đặc biệt, những người nuôi con một mình… Như vậy, có thể sẽ hình thành định nghĩa mới về gia đình hạnh phúc: “Là những người sống chung dưới một mái nhà, yêu thương, đùm bọc, chăm sóc nhau lẫn nhau, gắn bó với nhau trong cả niềm vui, lẫn nỗi buồn”.

Gia đình Việt – Giữ vững và nhân lên những gì tốt đẹp

Ngày càng ít đi những gia đình nhiều thế hệ sống chung dưới một mái nhà. Khái niệm “tứ đại đồng đường” đẹp với hình ảnh ông chơi với cháu, cố chơi với chắt sẽ dần dần rời xa cuộc sống hiện đại, nhưng giá trị của nó không bao giờ mất. Con người với sự hiểu biết ngày càng mở rộng sẽ tìm ra những phương thức lưu giữ những nét đẹp truyền thống.

Chữ hiếu nghĩa, sự hòa hợp, hạnh phúc, niềm vui trong gia đình thời nay dường như cần điều kiện mới, quan niệm mới để tồn tại và phát triển. Những người con ra thành phố lập nghiệp, họ thành đạt, muốn cung phụng cha mẹ, nhưng họ lại không đưa cha mẹ ra sống cùng nhà với mình, mà hoặc về quê xây nhà to cho cha mẹ, hoặc mua nhà riêng cho cha mẹ ở thành phố gần với nhà mình. Thực tế chỉ ra rằng, làm như vậy đỡ xảy ra xung đột giữa mẹ chồng – nàng dâu. Nói như thế để thấy các loại hình gia đình Việt đang được đổi mới, bổ sung cho phù hợp với hoàn cảnh mới. Quá trình này có cái tốt, có cái chưa tốt. Ở đây cần sự gạn lọc, những gì tốt đẹp trong quá khứ, thuộc về truyền thống phải được gìn giữ và nhân lên, dù chúng ta đang tiến vào thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Ngày gia đình Việt Nam là dịp để mỗi người cảm thấy sự gắn bó giữa những con người ruột thịt, những con người yêu thương, đồng cảm, chia sẻ niềm vui, nỗi buồn lẫn nhau, nương tựa vào nhau để hướng tới hạnh phúc.Nếu ai đang hạnh phúc thì cố gắng giữ gìn, còn ai chưa trọn vẹn điều gì đấy thì phấn đấu, nhưng “gia đình’ vẫn là hai tiếng thiêng liêng với tất cả mọi người.