Theo bước Australia, Đan Mạch “siết” mạng xã hội với trẻ U15

Động thái mạnh tay nhất của một quốc gia EU

Tháng trước, chính phủ Đan Mạch thông báo đã đạt thỏa thuận với ba đảng trong liên minh cầm quyền và hai đảng đối lập về dự luật cấm trẻ dưới 15 tuổi sử dụng mạng xã hội. Nếu được thông qua, đây sẽ trở thành biện pháp hạn chế sâu rộng nhất mà một nước thành viên Liên minh châu Âu (EU) áp dụng đối với thanh thiếu niên.

Dự luật dự kiến có hiệu lực sớm nhất từ giữa năm 2026. Một số nguồn tin tại Đan Mạch cho biết phụ huynh có thể được phép cho con em từ 13 tuổi tiếp cận mạng xã hội, song Bộ Các vấn đề số vẫn chưa công bố đầy đủ chi tiết.

Trên thực tế, nhiều nền tảng đã đặt ngưỡng 13 tuổi cho việc mở tài khoản, và luật của EU yêu cầu các tập đoàn công nghệ triển khai biện pháp bảo vệ trẻ. Tuy nhiên, theo giới chức Đan Mạch, những quy định hiện hành chưa thể giải quyết triệt để tình trạng trẻ em tiếp cận nội dung độc hại.

Số liệu của cơ quan chức năng cho thấy 98% trẻ dưới 13 tuổi tại Đan Mạch đang có tài khoản mạng xã hội, gần một nửa trong số đó dưới 10 tuổi.

Bộ trưởng phụ trách các vấn đề số Caroline Stage cho rằng giới hạn tuổi sử dụng mạng xã hội là điều cần thiết.

“Trong nhiều năm, chúng ta đã để mạng xã hội tự do hoạt động với trẻ em mà không có giới hạn”, bà nói. “Ngoài đời, khi vào các khu vui chơi buổi tối, chúng ta có người kiểm tra độ tuổi. Trên không gian số, hoàn toàn không có ai làm việc đó, và giờ chúng ta cần “người gác cửa” như vậy”.

Dự luật mới dự kiến gắn với một ứng dụng “chứng thực số” mà Bộ Các vấn đề số công bố gần đây. Ứng dụng sẽ giúp xác minh tuổi người dùng, đảm bảo tuân thủ giới hạn mới và dự kiến đưa vào sử dụng từ mùa xuân năm tới.

Phản ứng từ dư luận

Một bộ phận học sinh Đan Mạch lo ngại lệnh cấm có thể làm gián đoạn các mối quan hệ xã hội của các em trong thế giới trực tuyến.

“Em có nhiều bạn chỉ liên hệ qua mạng. Nếu chưa đủ 15 tuổi, em sẽ không thể nói chuyện với họ”, em Ronja Zander, 15 tuổi chia sẻ.

Một học sinh 14 tuổi tại Copenhagen cho biết mạng xã hội mang lại cả lợi ích lẫn rủi ro, trong đó đáng lo nhất là việc bị phơi bày trước các nội dung bạo lực. Em kể đã vô tình xem một video ghi lại cảnh một người đàn ông bị bắn khi đang trên đường đến trường.

Trong khi đó, nhiều phụ huynh lại bày tỏ sự ủng hộ. Chị Line Pedersen, sống tại Nykøbing, cho rằng việc trẻ nhỏ sử dụng mạng xã hội quá sớm đã để lại nhiều hệ lụy.

“Chúng ta đã không lường trước điều gì xảy ra khi trao điện thoại và mạng xã hội cho trẻ từ 8 - 10 tuổi”, chị nói. “Tôi không nghĩ các em biết điều gì là bình thường hay không.”

Hiệu quả và quyền trẻ em vẫn là vấn đề tranh luận

Một số chuyên gia cảnh báo các biện pháp cấm đoán không phải lúc nào cũng hiệu quả và có thể xâm phạm quyền tiếp cận thông tin của trẻ.

Phó Giáo sư Anne Mette Thorhauge (Đại học Copenhagen) nhận định: “Thách thức lớn nhất là quyền của trẻ. Thật đáng tiếc khi vấn đề này không được cân nhắc nhiều hơn. Với nhiều em nhỏ, mạng xã hội giống như truyền hình đối với thế hệ của tôi, một phương tiện kết nối với xã hội”.

Hiện nay, Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số (DSA) của EU yêu cầu các nền tảng phải áp dụng biện pháp kiểm soát phụ huynh, công cụ xác minh độ tuổi trước khi cho phép trẻ truy cập. Tuy nhiên, việc thực thi giữa các quốc gia thành viên vẫn gặp nhiều khó khăn do thiếu nguồn lực và sự phối hợp.

Xu hướng toàn cầu siết chặt quyền truy cập mạng xã hội

Australia đã áp dụng hình phạt lên đến 50 triệu AUD đối với các nền tảng như Facebook, Instagram, TikTok, X, YouTube… nếu không xóa tài khoản của trẻ dưới 16 tuổi.

Nhiều quốc gia khác đang cân nhắc bước đi tương tự: Malaysia dự kiến áp lệnh cấm trẻ dưới 16 tuổi dùng mạng xã hội từ đầu năm tới; Na Uy đang xem xét siết chặt quyền truy cập của trẻ em; trong khi Trung Quốc đã áp dụng hạn chế thời gian sử dụng điện thoại thông minh và trò chơi trực tuyến đối với trẻ dưới 18 tuổi.

Trong bối cảnh mạng xã hội ngày càng len sâu vào đời sống của trẻ em, mối quan ngại toàn cầu về tác động của môi trường số đối với sự phát triển của trẻ em cùng những tranh luận về quyền tiếp cận thông tin, an toàn số và trách nhiệm của nhà nước tiếp tục đặt ra nhiều thách thức chính sách. Kế hoạch của Đan Mạch, cũng như xu hướng siết chặt quản lý ở nhiều quốc gia, cho thấy các chính phủ đang tìm kiếm điểm cân bằng giữa bảo vệ trẻ em và bảo đảm các quyền cơ bản của các em trong kỷ nguyên số.

Việc quy định chặt chẽ đến đâu, thực thi bằng cách nào và phối hợp quốc tế ra sao sẽ quyết định liệu các biện pháp mới có thực sự mang lại môi trường mạng an toàn hơn cho thế hệ trẻ hay không.