Thấy gì từ lộ trình công du châu Âu của Putin

Chuyến thăm của nhà lãnh đạo số một nước Nga được Minsk nồng nhiệt chào đón trong bối cảnh Tổng thống nước chủ nhà Alexander Lukashenko đang bị Liên minh châu Âu (EU) áp đặt lệnh cấm nhập cảnh vào EU. Ông Lukashenko đã mời ông Putin đến Minsk dù trước đó có thông tin tân Tổng thống Nga sẽ thăm một nước Cộng hòa khác cũng thuộc Liên Xô trước đây là Kazakhstan. Một số nhà phân tích cho rằng việc ông Putin chọn Belarus làm điểm đến đầu tiên là một hành động “chế giễu” phương Tây, nhất là Mỹ. Tuy nhiên, Thư ký Nhà nước Liên minh Nga/Belarus Grigory Rapota tuyên bố việc lựa chọn Minsk làm điểm đến thăm đầu tiên là hợp lý bởi quan hệ giữa Nga và Belarus đang ở tầm cao nhất.

Nga hiện vẫn là nước viện trợ chính cho Belarus. Cùng với Kazakhstan, Belarus và Nga đã thiết lập một liên minh thuế quan nhằm xây dựng mối quan hệ chặt chẽ giữa các nước cộng hòa thuộc Liên Xô cũ. Chính ông Putin khi còn làm Thủ tướng Nga đã trao cho đồng minh Belarus một quy chế ưu đãi trong liên minh thuế quan với Moscow là “bộ não” này.

Tân Tổng thống Nga Putin và Tổng thống Belarus Lukashenko

Nguồn: CSM

Theo ông Phedor Lukianov, Tổng biên tập tạp chí “Nước Nga trong nền chính trị toàn cầu”, thông thường chuyến đi nước ngoài đầu tiên của tân Tổng thống Nga, dù muốn hay không, vẫn có ý nghĩa tượng trưng quan trọng về chính sách đối ngoại, thể hiện đối tác nào Nga sẽ ưu tiên trong quan hệ đa phương. Còn nhớ, trong bài phát biểu tại Duma Quốc gia Nga ngay sau lễ nhậm chức hồi đầu tháng này, ông Putin khẳng định liên kết không gian hậu Xôviết và đưa nước Nga trở thành quốc gia đóng vai trò lãnh đạo và là trung tâm thu hút toàn bộ lục địa Á - Âu là ưu tiên số 1 trong chiến lược đối ngoại của Nga. Và ưu tiên này đã được thể hiện trong lộ trình chuyến công du nước ngoài đầu tiên của tân Tổng thống Putin, mở đầu là chuyến thăm trong 2 ngày 31.5 và 1.6 tới Belarus – quốc gia từng dự kiến là thành phần Nhà nước Liên bang với Nga. Tiếp đến, ông Putin sẽ thăm chính thức Đức và Pháp – hai quốc gia có ảnh hưởng quan trọng trong G8.

Chuyên gia của Hội đồng Đức về chính sách đối ngoại Aleksandr Rahr nêu quan điểm rằng có lẽ Tổng thống Putin sẽ tiến hành chính sách 2 véctơ: một mặt ông Putin muốn cho thấy Belarus, cũng như Ukraina và Kazakhstan là quan trọng hơn phương Tây, nhưng mặt khác, ông cũng muốn qua chuyến thăm Đức (và Pháp) ngay sau đó, sẽ phát đi một tín hiệu khác về nguyện vọng phát triển hợp tác ở châu Âu.

Theo các chuyên gia, việc ông Putin quyết định tới Berlin và Paris để tiếp tục phát triển các mối quan hệ song phương với hai quốc gia nặng ký trong EU cho thấy Moscow chú trọng quan hệ với từng nước thành viên hơn là với toàn bộ EU. Tại Đức và Pháp, các cuộc hội đàm cấp cao sẽ tập trung vào lĩnh vực ngoại giao, và cả hợp tác thương mại và năng lượng.

Trong hai nhiệm kỳ tổng thống từ năm 2000 đến 2008, ông Putin đã xây dựng các mối quan hệ rất tốt đẹp với các Tổng thống Pháp Jacques Chirac và Nicolas Sarkozy cũng như với nữ Thủ tướng Đức Angela Merkel và người tiền nhiệm của bà là ông Gerhard Schroder. Trở lại Điện Kremlin lần này với nhiệm kỳ tổng thống thứ 3, ông Putin trở lại Berlin và Paris cũng bởi vì đây là những đối tác năng lượng quan trọng và là các “diễn viên chính” của chính sách thực dụng.

Kim ngạch thương mại giữa Nga và Đức đã tăng đáng kể trong những năm gần đây. Đây cũng sẽ là chủ đề chính, bên cạnh các vấn đề khác như năng lượng, tình hình Syria và cuộc khủng hoảng trong khu vực đồng euro, trong các cuộc hội đàm giữa Nga và Đức.

Một chương trình nghị sự tương tự cũng được vạch ra cho chuyến thăm Pháp, nơi Tổng thống Putin sẽ tìm cách phát triển mối quan hệ cá nhân với tân Tổng thống Pháp Francois Hollande. Giới chuyên gia không dám chắc hai nhà lãnh đạo này sẽ trở thành bạn bè, nhưng theo ông Viktor Kremeniouk, Phó giám đốc Viện Mỹ - Canada, Tổng thống Putin có thể tranh thủ “quan điểm chống Mỹ” của nhà lãnh đạo mới của nước Pháp.

Về phía Pháp, ông Putin là nhà lãnh đạo đầu tiên của một nước lớn đến chào tân Tổng thống Pháp Fancois Hollande. Trong chiến dịch tranh cử tổng thống vừa qua, ông Hollande từng nhận xét Nga không phải là một quốc gia mà các nước khác có thể xem thường, đồng thời khẳng định Nga là “đối tác rất quan trọng” của Pháp và EU. Trong êkíp cố vấn của ông Hollande có một số rất thông thạo tiếng Nga, điều đó phần nào cho thấy châu Âu có lẽ đang dần dần chuyển hướng từ việc phụ thuộc vào trục Pháp - Đức nói tiếng anglosaxon sang một thế giới đa cực với những cường quốc mới trong tương lai đến từ khối BRICS mà Nga là một thành viên.

Như vậy, lộ trình chuyến thăm nước ngoài đầu tiên của Tổng thống Nga Putin đã nói lên tất cả: Nga sẽ nỗ lực xây dựng không gian liên kết Á - Âu, trong đó Nga sẽ đóng vai trò rất quan trọng.