Thận trọng khi tham gia thị trường điện cạnh tranh

- Thị trường phát điện cạnh tranh đã được vận hành như thế nào sau 1 tháng triển khai chính thức?

- Tính đến ngày 31.7.2012 đã có 32 nhà máy với tổng công suất khoảng 9.300 mW chiếm khoảng 39% công suất đặt toàn hệ thống. Việc chuyển đổi cơ chế huy động các nhà máy từ cơ chế truyền thống trước đây sang cơ chế theo thị trường điện đã đem lại những kết quả tích cực như sự rõ ràng, minh bạch trong việc huy động các nhà máy, qua đó nâng cao tính rõ ràng, minh bạch trong giá thành khâu phát điện, tạo động lực cho các nhà máy điện tiết kiệm chi phí, hoạt động có hiệu quả hơn để có thể được huy động nhiều; sử dụng tối ưu nguồn nhiên liệu sơ cấp như nước, than, khí. Đây là một số mục tiêu chính mà bất kỳ một thị trường điện nào cũng mong muốn đạt được.

- Một số cơ quan chuyên môn, đơn vị điện lực tham gia thị trường phản ánh còn khá nhiều bất cập về an ninh hệ thống, việc bảo đảm nước cho hạ lưu của các nhà máy thủy điện, công tác tính toán thanh toán sau vận hành… Những bất cập này sẽ được giải quyết như thế nào trong thời gian tới?

- Các vấn đề này thực tế vẫn xuất hiện trong vận hành hệ thống điện khi truyền tải điện chưa hoạt động. Bộ Công thương, Cục Điều tiết điện lực chỉ đạo hướng dẫn kịp thời đơn vị vận hành hệ thống điện và truyền tải điện là Trung tâm Điều động hệ thống điện Quốc gia thực hiện để giải quyết các bất cập này trong bối cảnh vận hành truyền tải điện. Tuy nhiên, do việc chuyển đổi vận hành từ cơ chế truyền thống sang cơ chế vận hành theo thị trường, các phát sinh sẽ tiếp tục xuất hiện. Tùy theo từng vấn đề mà Bộ Công thương, Cục Điều tiết điện lực sẽ có các chỉ đạo hướng dẫn để xử lý kịp thời dựa trên nguyên tắc là ưu tiên đảm bảo an toàn cung ứng điện, nước cho hạ du, sử dụng tối ưu nguồn nhiên liệu sơ cấp như nước, than, khí… và đảm bảo sự rõ ràng, minh bạch trong vận hành truyền tải điện, đảm bảo lợi ích hài hòa giữa các bên tham gia truyền tải điện.

- Nhiều ý kiến cho rằng EVN đang lãi lớn trong mua buôn, trong khi lại tăng giá bán lẻ là không phù hợp. Vậy kết quả kiểm tra, giám sát thực tế và lý giải của Bộ Công thương như thế nào về vấn đề này?

- Hiện nay, vào mùa lũ các nhà máy thủy điện thường có xu hướng giảm giá chào vào giờ thấp điểm để được phát điện tối đa nên dẫn đến tổng chi phí mua điện theo thị trường sẽ có khả năng thấp hơn so với việc thanh toán theo 1 giá hợp đồng đã ký, điều này cũng đã được dự đoán khi thiết kế truyền tải điện. Việc lỗ, lãi của EVN không thể chỉ dựa vào kết quả vận hành truyền tải điện trong một số ngày mà phải dựa trên kết quả vận hành truyền tải điện trong giai đoạn dài hơn. Hơn nữa việc tăng giá bán lẻ điện được thực hiện từ 1.7.2012 nên hoàn toàn không liên quan để việc mua điện trên truyền tải điện trong tháng 7.2012.

- Với những khó khăn tồn tại nảy sinh sau 1 tháng triển khai thực hiện thị trường phát điện, thời điểm thị trường điện cạnh tranh hoàn chỉnh có đạt được trước năm 2022?

- Lộ trình tiến tới thị trường bán lẻ điện cạnh tranh dài hay ngắn phụ thuộc vào rất nhiều điều kiện về kinh tế - xã hội cụ thể. Do điện là loại hàng hóa đặc biệt, là đầu vào của nhiều ngành nghề nên việc chuyển lên các cấp độ thị trường điện cao hơn như thị trường bán buôn cạnh tranh và đặc biệt thị trường điện bán lẻ cạnh tranh cần phải thực hiện hết sức cẩn trọng. Dù cấp độ thị trường nào cũng phải đảm bảo được cung ứng điện cho phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ được quyền lợi người sử dụng điện, nhà đầu tư. Do vậy, sự thận trọng là hết sức cần thiết.

Để tiến tới được thị trường bán lẻ điện cần phải có hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hết sức chặt chẽ, vì hầu hết cả hộ sử dụng điện về lý thuyết có thể mua điện từ bất cứ nhà máy điện nào, hoặc từ thị trường điện giao ngay hoặc từ các đơn vị bán buôn, bán lẻ tùy theo mức độ sử dụng. Ngoài ra, hệ thống công tơ đo đếm, hệ thống quản lý giao dịch, quản lý khách hàng sẽ phải đầu tư nâng cấp để đáp ứng được yêu cầu chuyển đổi nhà cung cấp điện của người sử dụng một cách kịp thời và minh bạch, bảo vệ quyền lợi không chỉ của người sử dụng mà cả của đơn vị bán điện.

- Chính phủ chỉ đạo Bộ Công thương tiếp tục rà soát các văn bản pháp lý, hệ thống quy trình, khắc phục các vấn đề phát sinh… nghiên cứu để rút ngắn lộ trình thị trường điện cạnh tranh so với kế hoạch ban đầu là sau năm 2022. Những giải pháp cụ thể của Bộ Công thương trong triển khai nhiệm vụ này của Chính phủ?

- Bộ Công thương đã chỉ đạo Cục Điều tiết điệån lực tổng hợp các vấn đề phát sinh cần thiết phải sửa đổi các Thông tư quy định trong vận hành thị trường phát điện cạnh tranh để đảm bảo tính pháp lý khi vận hành thị trường điện, đặc biệt là các khâu thanh toán. Công việc này đang được Cục thực hiện một cách khẩn trương và sẽ sớm hoàn thành. Bộ Công thương cũng đang chỉ đạo Cục Điều tiết điện lực triển khai các công tác chuẩn bị cần thiết để hình thành thị trường bán buôn điện vào năm 2015, và nghiên cứu để nếu có thể thì rút ngắn thời điểm vận hành thị trường điện bán lẻ cạnh tranh trước một số năm.

- Xin cám ơn Ông!