Thẩm tra sơ bộ dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường

Tham dự có: Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân; Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường; đại diện Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội; đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công Thương, Bộ Quốc phòng, Bộ Tư pháp…

Phát biểu tại phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải nêu rõ, Luật Đo lường được Quốc hội ban hành năm 2011, đã tạo lập khung pháp lý quan trọng cho hoạt động đo lường, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, bảo đảm công bằng trong giao dịch thương mại, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế.

Chủ nhiệm Ủy ban Nguyễn Thanh Hải cũng cho biết, trước sự phát triển nhanh của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; sự xuất hiện của phương tiện đo thông minh, đo tự động, đo từ xa, dữ liệu đo lường điện tử; cùng với yêu cầu đổi mới phương thức quản lý nhà nước, cải cách thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền và phát triển kinh tế tư nhân, một số quy định của Luật hiện hành đã bộc lộ hạn chế, bất cập và chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn.

Trong đó, có thể thấy một số vấn đề lớn như: hệ thống khái niệm, thuật ngữ chưa phản ánh đầy đủ hoạt động đo lường hiện đại và thông lệ quốc tế; chưa có đầy đủ cơ sở pháp lý cho chuyển đổi số, dữ liệu đo lường; cơ chế huy động nguồn lực xã hội phát triển hệ thống chuẩn, hạ tầng kỹ thuật đo lường còn hạn chế; chưa có khung pháp lý đầy đủ cho Chương trình bảo đảm đo lường tại doanh nghiệp; phương thức quản lý đối với hoạt động kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm còn nặng về tiền kiểm, chưa phân định thật rõ hoạt động mang tính thị trường với hoạt động bắt buộc phục vụ quản lý nhà nước; một số quy định về kiểm tra, thanh tra, phân cấp, phân quyền chưa phù hợp với hệ thống pháp luật và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp hiện nay.

Vì vậy, Chủ nhiệm Ủy ban Nguyễn Thanh Hải nhấn mạnh, việc sửa đổi, bổ sung Luật Đo lường là cần thiết nhằm thể chế hóa các chủ trương, đường lối của Đảng, nhất là các chủ trương về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật; phát triển kinh tế tư nhân; chuyển mạnh phương thức quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm; đồng thời khắc phục những khó khăn, vướng mắc qua thực tiễn gần 15 năm thi hành Luật.

Trình bày Tờ trình dự án Luật, Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn đo lường chất lượng quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Nam Hải cho biết, việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường được triển khai trên cơ sở ba chính sách lớn, đồng thời quán triệt các định hướng đổi mới phương thức quản lý nhà nước theo hướng hiện đại, hiệu quả và phù hợp với bối cảnh chuyển đổi số.

Theo đó, dự án Luật tập trung thúc đẩy ứng dụng chuyển đổi số trong hoạt động đo lường, xây dựng và khai thác cơ sở dữ liệu đo lường trên nền tảng số, cho phép triển khai các phương thức quản lý điện tử đối với một số hoạt động đo lường, qua đó nâng cao tính minh bạch, khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu phục vụ quản lý nhà nước và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.

Dự án Luật được thiết kế theo hướng hỗ trợ mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền hợp lý gắn với tăng cường năng lực thực thi của địa phương, bảo đảm việc quản lý đo lường được thực hiện linh hoạt, hiệu quả và phù hợp với điều kiện thực tiễn.

Đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, dự án Luật áp dụng nguyên tắc quản lý dựa trên đánh giá mức độ rủi ro, chuyển mạnh từ phương thức quản lý thiên về tiền kiểm sang tăng cường hậu kiểm, tập trung nguồn lực quản lý vào các lĩnh vực, đối tượng có mức độ rủi ro cao.

Quá trình sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Đo lường cũng được định hướng theo tinh thần tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế, loại bỏ các quy định không còn phù hợp với thực tiễn, xây dựng môi trường pháp lý thông thoáng, thuận lợi cho đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Đồng thời, việc quản lý nhà nước được tăng cường thông qua nâng cao hiệu lực thực thi pháp luật, áp dụng chế tài nghiêm minh và công khai thông tin vi phạm trên nền tảng số, qua đó bảo đảm tính minh bạch, kỷ cương pháp luật và niềm tin của xã hội.

Tại phiên họp, các đại biểu cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường với những lý do như đã nêu trong Tờ trình số 350/TTr-CP của Chính phủ; đề nghị thể chế hóa rõ nét hơn Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và Chỉ thị 38-CT/TW của Ban Bí thư.

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung 26/57 điều của Luật hiện hành. Với phạm vi như vậy, các ý kiến cho rằng, việc xác định hình thức là Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường là phù hợp với quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Tuy nhiên, trước các yêu cầu về sửa đổi Luật như trong Tờ trình của Chính phủ, các đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát tổng thể. Trường hợp qua rà soát xác định việc sửa đổi, bổ sung là căn bản và toàn diện, đề nghị cân nhắc kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Quốc hội xem xét cho phép ban hành luật sửa đổi để thay thế Luật hiện hành, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ và tính ổn định cao của hệ thống pháp luật về đo lường, tạo nền tảng pháp lý có tính dẫn dắt lâu dài cho hoạt động đo lường.

Các đại biểu cũng đồng tình việc phân cấp thẩm quyền kiểm tra nhà nước về đo lường cho cấp xã; đề nghị bổ sung khái niệm thuật ngữ "nền tảng số hoạt động về đo lường" tại Điều 34b dự thảo Luật; bổ sung nguyên tắc trong chuyển đổi số để bảo đảm thống nhất và thuận tiện cho tổ chức thực hiện.

Kết luận phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ tiếp thu ý kiến của các đại biểu; tiếp tục rà soát, hoàn thiện hồ sơ dự án Luật; chuẩn bị phương án tiếp thu, giải trình, chỉnh lý đối với các vấn đề được nêu tại Phiên họp để báo cáo tại Phiên họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội.