Thẩm tra 2 dự án Luật thuộc lĩnh vực khoa học, công nghệ và môi trường

Tại phiên họp toàn thể, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đã thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Chuyển giao công nghệ; dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.

Bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật

Tại phiên họp, các đại biểu cơ bản nhất trí với sự cần thiết với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường; đồng thời tập trung đóng góp ý kiến về: cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính trong điều kiện đầu tư kinh doanh ở lĩnh vực nông nghiệp và môi trường; tính khả thi, thẩm quyền, tính phù hợp với đổi mới trong công tác xây dựng pháp luật về môi trường khi có thể tiềm ẩn phát sinh thủ tục mới; các giải pháp để hậu kiểm đạt hiệu quả...

Đối với nội dung phân quyền thực hiện thủ tục hành chính, một số đại biểu góp cho ý kiến về tính khả thi, tính phù hợp, năng lực thực thi, các vấn đề về cơ chế hỗ trợ, hướng dẫn từ các Bộ ngành cho địa phương...

Về các nội dung sửa đổi cụ thể của từng Luật chuyên ngành, các đại biểu cũng đóng góp ý kiến về tính đồng bộ, thống nhất của các quy định tại dự thảo Luật với hệ thống pháp luật, nhất là các Luật có liên quan mật thiết như Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa; Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật; Luật An toàn thực phẩm; Luật Bảo vệ môi trường; Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo;... tính tương thích của dự thảo Luật với điều ước quốc tế có liên quan mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên.

Trên cơ sở đóng góp ý kiến tại phiên họp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp đã làm rõ một số nội dung liên quan đến các quy định của 10 luật liên quan đến nông nghiệp và môi trường; thẩm quyền của các Bộ ngành, địa phương trong hướng dẫn, quản lý điều kiện đầu tư, kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường; cho biết Bộ sẽ tiếp thu tối đa những ý kiến trong quá trình rà soát, hoàn thiện dự án luật.

Bảo đảm nguồn lực cho hậu kiểm

Đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Chuyển giao công nghệ, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Đỗ Đức Hồng Hà cho biết, Thường trực Ủy ban tán thành sự cần thiết ban hành Luật, tuy nhiên, do phạm vi sửa đổi liên quan nhiều lĩnh vực pháp luật và cơ chế hậu kiểm đối với tài nguyên, hạ tầng số có tính chất nhạy cảm, nếu không rà soát đồng bộ có thể phát sinh chồng chéo, khoảng trống quản lý hoặc làm giảm yêu cầu bảo đảm an ninh, an toàn.

Do đó, Thường trực Ủy ban đề nghị, cần tiếp tục rà soát với pháp luật về đầu tư, giá, hàng hải, hàng không dân dụng, thuế, quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp; chỉ luật hóa chính sách đã được cấp có thẩm quyền đồng ý, không lồng ghép chính sách mới; bảo đảm nguồn lực hậu kiểm, an toàn thông tin, an ninh mạng, bí mật nhà nước, chủ quyền tần số; tăng cường kết nối dữ liệu và ban hành đồng bộ văn bản quy định chi tiết cùng thời điểm Luật có hiệu lực.

Với Luật Tần số vô tuyến điện, về quy định cấp băng tần cho doanh nghiệp nhà nước trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh, Thường trực Ủy ban tán thành việc nâng thời hạn cấp phép lần đầu từ không quá 3 năm lên không quá 5 năm, điều chỉnh thời điểm đánh giá và thời hạn gia hạn, nhưng vẫn bảo đảm tổng thời hạn tối đa không quá 15 năm. Tuy nhiên, đây là cơ chế cấp trực tiếp và băng tần là tài nguyên quốc gia hữu hạn, có giá trị kinh tế lớn, không qua đấu giá, thi tuyển. Do đó, Ủy ban đề nghị cần quy định rõ nguyên tắc, tiêu chí, phương pháp xác định “tỷ lệ cơ bản” phục vụ quốc phòng, an ninh và thẩm quyền quyết định; đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát sau cấp phép, xử lý nghiêm hành vi trục lợi, sử dụng sai mục đích, không đạt tỷ lệ được phê duyệt hoặc gây cạnh tranh không lành mạnh.

Về cắt giảm điều kiện và cấp lại giấy phép sử dụng băng tần, Thường trực Ủy ban tán thành việc cắt giảm 37/41 điều kiện kinh doanh không còn cần thiết trong khâu cấp phép. Tuy nhiên, Ủy ban đề nghị cần quy định rõ tiêu chí, phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng băng tần, tránh biến cấp lại thành gia hạn tự động; thực hiện đối chiếu nghĩa vụ tài chính thông qua cơ sở dữ liệu điện tử trước hoặc ngay sau khi cấp lại giấy phép.

Với Luật Viễn thông, Thường trực Ủy ban tán thành chủ trương về chia sẻ cơ sở hạ tầng viễn thông phục vụ quốc phòng, an ninh. Tuy nhiên, cơ chế này liên quan trực tiếp đến quyền tài sản của doanh nghiệp và nghĩa vụ thuế, thuộc thẩm quyền của Quốc hội. Vì vậy, đề nghị, quy định rõ trong Luật phạm vi, đối tượng và nguyên tắc chia sẻ; bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp, hoạt động bình thường và cạnh tranh bình đẳng của doanh nghiệp; xác định nguyên tắc bù đắp chi phí, xử lý tài chính; bảo đảm an toàn hạ tầng, an ninh mạng, bí mật nhà nước và làm rõ cơ quan có thẩm quyền quyết định khi các bên không thống nhất.

Với Luật Giao dịch điện tử, Thường trực Ủy ban tán thành bãi bỏ thủ tục gia hạn, thay đổi giấy phép kinh doanh dịch vụ tin cậy nhằm đơn giản hóa. Tuy nhiên, Phó Chủ nhiệm Đỗ Đức Hồng Hà cho rằng, vì đây là hạ tầng pháp lý thiết yếu của kinh tế số, do đó, đề nghị khi sửa đổi văn bản hướng dẫn phải đảm bảo không làm gián đoạn dịch vụ, không phát sinh chi phí và hoàn thiện cơ chế hậu kiểm để bảo đảm độ tin cậy.

Với Luật Chuyển giao công nghệ, Thường trực Ủy ban tán thành chuyển thẩm quyền quy định từ Thủ tướng Chính phủ sang Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ. Song, việc phân quyền phải đi đôi với trách nhiệm thẩm định, giám sát và giải trình, đặc biệt là đối với các chính sách sử dụng ngân sách nhà nước để hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ. Về hiệu lực thi hành và quy định chuyển tiếp, Thường trực Ủy ban cơ bản thống nhất luật có hiệu lực từ ngày 1/3/2027. Ủy ban đề nghị bổ sung quy định cụ thể tại Điều 5 hoặc một điều riêng, để xử lý các hồ sơ, giấy phép, chứng chỉ vô tuyến điện viên đang trong quá trình giải quyết hoặc đã cấp trước đó, nhằm đảm bảo quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp và tính thống nhất trong thực thi.

Thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Chuyển giao công nghệ, nhìn chung, các đại biểu bày tỏ thống nhất cao về sự cần thiết của việc sửa đổi các luật để phù hợp với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ, thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia.

Về các nội dung cụ thể, các đại biểu quan tâm đến việc quản lý tài nguyên tần số để phục vụ các công nghệ mới như 5G, 6G, Internet vạn vật, trí tuệ nhân tạo phân tán, Internet vệ tinh hay các dịch vụ số của thế hệ mới (Luật Tần số vô tuyến điện); Cơ chế kết nối, chia sẻ hạ tầng viễn thông, việc chia sẻ hạ tầng viễn thông thụ động (nhà trạm, cột anten, cống bể cáp) (Luật Viễn thông); Quy định chuyển thẩm quyền phê duyệt các chương trình, chính sách về phát triển thị trường công nghệ, nhập khẩu và đổi mới công nghệ từ Thủ tướng Chính phủ sang Bộ Khoa học và Công nghệ (Luật Chuyển giao công nghệ)…

Cũng tại phiên họp, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long đã làm rõ một số nội dung các đại biểu nêu liên quan đến giấy phép kinh doanh dịch vụ viễn thông; đơn giản hóa thủ tục hành chính để hỗ trợ doanh nghiệp viễn thông; quản lý tài nguyên tần số; chia sẻ hạ tầng viễn thông...

Trên cơ sở ý kiến đóng góp tại phiên họp, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long cho biết, Bộ sẽ tiếp thu các ý kiến, đề xuất của các đại biểu để tiếp tục rà soát trong quá trình hoàn thiện dự án luật trước khi gửi Ủy ban để trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất.

Phát biểu kết luận phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải đề nghị, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường và các cơ quan liên quan nghiên cứu các ý kiến của các đại biểu tại phiên họp thẩm tra, ý kiến thảo luận tại Tổ và Hội trường, dự kiến những vấn đề tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật; xây dựng dự thảo Báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý của dự án luật; chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo Luật.

Chủ nhiệm Ủy ban Nguyễn Thanh Hải đề nghị, các cơ quan của Quốc hội tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, Cơ quan chủ trì soạn thảo trong quá trình tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự án Luật.