Tham gia cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trên cơ sở tự nguyện

Chính sách chung chung sẽ khó triển khai trong thực tế

Khoản 3 Điều 1 dự thảo Luật bổ sung Điều 6a vào sau Điều 6 Luật Chứng khoán trong đó quy định: tổ chức, cá nhân tham gia cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán tự chịu trách nhiệm về việc tham gia, được bảo vệ theo quy định tại Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đồng thời, giao Chính phủ quy định chi tiết Điều 6a.

ĐBQH Bùi Xuân Hải (TP. Hải Phòng) cho rằng, quy định tại khoản 3 Điều 1 dự thảo Luật vẫn chỉ mang tính chính sách chung chung, không thể triển khai trong thực tế nếu như không có các quy định cụ thể. Dự thảo Luật chưa có các quy định cụ thể về chế độ khuyến khích, đãi ngộ và thu hút, cũng không có quy định giao cho cơ quan nhà nước nào quy định về vấn đề này.

Do đó, đại biểu Bùi Xuân Hải đề nghị, dự thảo Luật bổ sung quy định “giao Chính phủ quy định cụ thể về chính sách khuyến khích, đãi ngộ, ưu đãi” để bảo đảm tính khả thi trong thực tế.

Theo ĐBQH Dương Khắc Mai (Lâm Đồng), Chính phủ có thể quy định hạn mức, người tham gia, giá trị giao dịch, phạm vi và thời gian từng giải pháp nhưng trong khuôn khổ nguyên tắc, tiêu chí dừng và trách nhiệm đã được luật xác định. Cụm từ "tự chịu trách nhiệm" cần được hiểu là nhà đầu tư chấp nhận rủi ro thông thường sau khi đã được thông tin đầy đủ; không thể được cùng dùng để miễn nghĩa vụ của tổ chức khi có lỗi, vi phạm, sự cố hệ thống thuộc trách nhiệm của mình.

Đại biểu Dương Khắc Mai cũng nêu rõ, cơ chế miễn, loại trừ trách nhiệm cũng không được áp dụng với hành vi gian lận, cố ý vi phạm hoặc bỏ qua nguy cơ đã biết mà không có biện pháp phòng ngừa phù hợp. Khi thử nghiệm không đạt kết quả, phải có phương án chuyển giao tài sản, dữ liệu, hợp đồng và giải quyết quyền lợi còn tồn đọng của khách hàng.

Bên cạnh đó, đại biểu Dương Khắc Mai đề nghị, bổ sung vào khoản 3 Điều 1 của dự thảo Luật nguyên tắc: Việc tham gia cơ chế thử nghiệm có kiểm soát phải trên cơ sở tự nguyện sau khi người tham gia được cung cấp đầy đủ thông tin và cảnh báo rủi ro. Giấy chứng nhận thử nghiệm phải được xác định phạm vi, đối tượng, thời hạn, hạn mức và tiêu chí tạm dừng. Tổ chức thử nghiệm phải tách biệt tài sản của khách hàng, bảo vệ dữ liệu, có phương án xử lý hợp đồng, tài sản, dữ liệu có khiếu nại khi kết thúc hoặc tạm dừng thử nghiệm. Việc tự chịu rủi ro không loại trừ trách nhiệm bồi thường do lỗi, vi phạm, gian lận hoặc sự cố thuộc trách nhiệm của tổ chức.

“Cách quy định này đặt giới hạn pháp lý ngay trong luật, còn các thông số kỹ thuật có thể giao Chính phủ điều chỉnh theo mức độ rủi ro từng mô hình. Đồng thời, bảo đảm việc miễn, loại trừ trách nhiệm phù hợp với pháp luật về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và không làm mất quyền được bảo vệ của khách hàng”, đại biểu Dương Khắc Mai nhấn mạnh.

Bảo đảm thống nhất với pháp luật về giao dịch điện tử

Tại khoản 10 Điều 1 dự thảo Luật (bổ sung khoản 4a Điều 50 Luật Chứng khoán) quy định: giao dịch điện tử, bảo đảm an toàn giao dịch điện tử trong lĩnh vực chứng khoán thực hiện theo quy định của Bộ trưởng Bộ Tài chính và quy định của pháp luật về giao dịch điện tử. Đồng thời, khoản 18 Điều 1 dự thảo Luật (bổ sung khoản 8 Điều 86) quy định: việc ứng dụng công nghệ mới trong cung cấp dịch vụ chứng khoán thực hiện theo quy định của Bộ trưởng Bộ Tài chính và quy định của pháp luật khác có liên quan.

ĐBQH Trần Đình Gia (Hà Tĩnh) đánh giá, việc bổ sung, hoàn thiện các quy định về giao dịch điện tử và ứng dụng công nghệ mới trong lĩnh vực chứng khoán là yêu cầu cần thiết trong việc điều kiện hoạt động thị trường chứng khoán ngày càng gắn chặt với sự phát triển của công nghệ; đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác quản lý, bảo đảm an toàn, kiểm soát rủi ro.

Tuy nhiên, đại biểu Trần Đình Gia nhận thấy, phạm vi và nội dung giao Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định tại dự thảo Luật còn tương đối rộng. Các hoạt động giao dịch điện tử và ứng dụng công nghệ mới có thể liên quan đến nhiều yêu cầu khác nhau về điều kiện cung cấp dịch vụ, kỹ thuật, an toàn hệ thống, bảo mật thông tin và quản lý rủi ro. Nếu phạm vi được giao quy định chưa được xác định rõ có thể dẫn đến khó khăn trong việc xây dựng các văn bản hướng dẫn và tổ chức thực hiện.

Cùng với đó, đại biểu Trần Đình Gia cho rằng, cần làm rõ mối quan hệ giữa việc ứng dụng công nghệ mới trong hoạt động cung cấp dịch vụ chứng khoán thông thường với hoạt động thuộc phạm vi cơ chế thử nghiệm có kiểm soát. Việc phân định này có ý nghĩa quan trọng trong xác định điều kiện áp dụng và trách nhiệm của các chủ thể liên quan.

Đại biểu Trần Đình Gia cũng đề nghị, cơ quan soạn thảo nghiên cứu xác định rõ hơn phạm vi các nội dung thuộc thẩm quyền quy định của Bộ trưởng Bộ Tài chính, nhất là yêu cầu về kỹ thuật, an toàn dịch vụ, quản lý rủi ro trong ứng dụng công nghệ mới; đồng thời, bảo đảm tính thống nhất với pháp luật về giao dịch điện tử và các quy định của pháp luật liên quan. Đặc biệt, cần xác định rõ hoạt động ứng dụng công nghệ mới được thực hiện theo quy định chung với hoạt động thuộc phạm vi cơ chế thử nghiệm có kiểm soát tại Điều 6a nhằm bảo đảm tính minh bạch, thống nhất và thuận lợi trong quá trình áp dụng.