Tết phải về nhà!
Tiến sĩ tâm lý, bác sĩ tâm thần học Lương Cần Liêm hiện là giảng viên của ĐH Y Paris (Pháp). Đã sống và làm việc tại Pháp hơn 40 năm nhưng Tết Nguyên đán gia đình ông thường về Việt Nam thăm đất nước, thăm bà con ruột thịt, như một cách “để giữ cảm nhận chúng ta cùng một gia đình, một truyền thống”.
- Sống và làm việc tại Pháp, nhưng Tết Nguyên đán ông vẫn cùng gia đình về Việt Nam ăn Tết. Ngày Tết với cá nhân ông có gì đặc biệt?
- Thú thật là tôi không thể đếm được đã về Việt Nam ăn Tết bao nhiêu lần. Ngày Tết là ngày tôi nhớ tôi là người gốc Việt Nam!
- Mỗi khi nói hoặc viết cụm từ “Tôi là người Việt Nam”, ông có cảm xúc gì đặc biệt?
- Có nghĩa tôi là tôi và người ngoài nhìn tôi thì đừng nhầm tưởng tôi là người Hàn Quốc hoặc Trung Hoa (cười).
- Các con của ông sinh ra, lớn lên, đi học rồi làm việc tại Pháp, ngày Tết của dân tộc Việt Nam được họ cảm nhận như thế nào?
- Lúc các cháu nhà tôi còn nhỏ, chúng tôi tổ chức ăn Tết tại nhà ở bên Pháp. Sau này có điều kiện, Tết chúng tôi thường về Việt Nam thăm đất nước mình, thăm bà con ruột thịt. Đây là cách để giữ cảm nhận chúng ta cùng một gia đình, một truyền thống.
- Ông đã sống và làm việc tại Pháp hơn 40 năm. Khi đón Tết ở Pháp, tâm trạng của ông thường thế nào?
- Đón Tết Nguyên đán ở Pháp là để nhớ mình là một cộng đồng. Người Pháp cũng đã công nhận từ TET trong ngôn ngữ của họ. Tiếc là cộng đồng mình tại Pháp có khi bận quá nhiều công việc nên khó gặp nhau dịp này hoặc còn phân ranh chính kiến.
- Khi từ Pháp về Việt Nam ăn Tết, ông thường mang về những món quà gì đặc biệt?
- Vì Tết ta (Tết âm lịch) gần Tết tây (Tết dương lịch) nên tôi và gia đình thường mang về Việt Nam vài món quà phổ thông của Pháp (dùng trong dịp Tết tây) cho bà con họ hàng mình nếm vị, hưởng mùi.
- Trong những ngày Tết ở Việt Nam, ông thường làm gì?
- Tôi đi thăm họ hàng trong gia đình, thăm bạn bè nếu liên lạc được.
- Tết Nguyên đán có ý nghĩa rất quan trọng với người Việt Nam. Đi làm xa, thậm chí rất xa, nhưng ngày Tết phải thu xếp công việc để về sum họp gia đình. Liệu tư tưởng này có ảnh hưởng đến quá trình hội nhập khu vực và thế giới mạnh mẽ hiện nay của Việt Nam không?
- Quan điểm nói rằng Tết ảnh hưởng đến quá trình hội nhập có phần sai lầm, vì yếu tố phát triển kinh tế và xã hội chính là con người. Mà con người sống là có tư duy về quan hệ người với người, chứ không phải với năng suất kinh tế, xã hội. Yếu tố tinh thần không thể mua được. Ví dụ, theo truyền thống, dân tộc Do Thái nghỉ ngày thứ Bảy, điều này có khiến họ bị yếu về kinh tế, về sáng tạo… không?
- Có người cho rằng khi Việt Nam đang hội nhập với thế giới mạnh mẽ thì cũng nên xem xét gộp Tết âm lịch vào Tết dương dịch, cho đỡ ảnh hưởng đến công việc, đỡ thiệt hại về kinh tế… Ông nghĩ sao về ý kiến này?
- Quan điểm này gây mặc cảm cho các nền văn hóa không “tây phương”, làm đất nước chậm tiến. Các “bạn Tây” nghỉ “thêm” ngày Giáng sinh có ai nói gì đâu? Luận điểm “dẹp” qua một bên Tết ta là của những người không hài lòng với gốc gác thật của mình, lấy yếu tố kinh tế như một yếu tố khách quan để giải quyết mặc cảm dân tộc.
- Xin cảm ơn ông!
| Điều gì của văn hóa dân tộc Việt Nam hay được ông nhắc đến trong các cuộc trò chuyện với bạn bè quốc tế? Cái tôi thường nhắc đến là văn hóa gia đình. Có hai khía cạnh xen lẫn nhau. Một là Tây phương hóa văn hóa gia đình Việt Nam; có điểm tốt nhưng cũng có điểm rất bất lợi là bố mẹ không dành thì giờ cho con cái. Hai là những quan điểm tư tưởng về gia đình chưa được kết hợp nhuần nhuyễn giữa kế thừa văn hóa phong kiến về gia đình và những quan điểm của Engels nói đến gia đình Âu châu trong những thời điểm cuối thế kỷ XIX. Khi Engels nói đến văn hóa Á Đông cuối thế kỷ XIX thì những phát minh khoa học về xã hội học chưa có. |
