Tết Lấp lỗ - Nét văn hóa truyền thống của đồng bào Chứt ở Rào Tre

Ngày 19/8, tại bản Rào Tre, xã Phúc Trạch (Hà Tĩnh), Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh phối hợp với UBND xã Phúc Trạch tổ chức chương trình vui Tết Lấp lỗ năm 2026 cùng đồng bào dân tộc Chứt. Đây là một trong những ngày lễ truyền thống quan trọng, mang đậm bản sắc văn hóa và đời sống tinh thần của đồng bào Chứt nơi đây.

Tết Lấp lỗ được tổ chức vào ngày 7/7 âm lịch hàng năm, sau khi bà con hoàn thành việc gieo trồng trên nương rẫy. Đây là dịp để người Chứt bày tỏ lòng biết ơn đối với trời đất, núi rừng và các đấng linh thiêng đã che chở, đồng thời cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, gia đình mạnh khỏe, cuộc sống ấm no, đủ đầy.

Trong không khí rộn ràng của ngày hội, những tiết mục văn nghệ mang đậm âm hưởng núi rừng cùng tiếng cười, niềm vui của bà con tạo nên một không gian lễ hội đậm đà bản sắc. Sau hồi trống khai hội của trưởng bản, bà con cung nghinh lễ vật về cột lễ, kính mời thần sông, thần núi và linh hồn những người đã khuất về chứng giám, cùng dự lễ và hưởng những lễ vật được dâng cúng.

Tiếp đó, già làng thực hiện các nghi thức cúng lễ theo phong tục truyền thống. Qua từng nghi lễ, người Chứt gửi gắm niềm tin vào thiên nhiên, sự tri ân đối với nguồn cội và ước vọng về một cuộc sống bình yên, no đủ. Tết Lấp lỗ vì thế không chỉ là một nghi lễ tín ngưỡng mà còn là dịp để cộng đồng sum họp, gìn giữ ký ức văn hóa và trao truyền những giá trị truyền thống cho thế hệ mai sau.

Tết Lấp lỗ hôm nay càng thêm ý nghĩa khi đồng bào Chứt bản Rào Tre nhận được sự quan tâm, sẻ chia từ các cấp, ngành, đơn vị. Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh, Sở Nội vụ, Hội Nông dân tỉnh, Tỉnh đoàn, UBND xã Phúc Trạch… đã trao nhiều phần quà thiết thực, với tổng giá trị khoảng 100 triệu đồng, góp phần mang đến niềm vui và động lực để bà con tiếp tục xây dựng cuộc sống ngày càng ổn định, ấm no.

Giữa đại ngàn Trường Sơn, Tết Lấp lỗ vẫn được người Chứt gìn giữ như một sợi dây nối quá khứ với hiện tại, nối con người với đất trời và cộng đồng với cội nguồn. Mỗi tiếng trống, lời khấn, lễ vật dâng lên trong ngày Tết không chỉ chứa đựng ước vọng về mùa màng và cuộc sống, mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm gìn giữ bản sắc của một cộng đồng dân tộc đã gắn bó với núi rừng qua bao thế hệ.

Người Chứt từng có cuộc sống gắn bó với núi rừng, chủ yếu sinh sống trong các hang đá và mưu sinh bằng săn bắt, hái lượm. Năm 1991, trong một chuyến tuần tra biên giới, Bộ đội Biên phòng tỉnh Hà Tĩnh phát hiện một nhóm khoảng 20 người Chứt đang sống trong hang động trên dãy Trường Sơn, khu vực biên giới Việt Nam – Lào. Sau đó, bà con được đưa về định cư tại bản Rào Tre, xã Phúc Trạch, tỉnh Hà Tĩnh.

Từ đó đến nay, với sự quan tâm, hỗ trợ của Đảng và Nhà nước cùng những nỗ lực của chính quyền địa phương, cuộc sống của đồng bào Chứt từng bước có nhiều đổi thay. Điều kiện vật chất được cải thiện, đời sống tinh thần ngày càng phong phú, mở ra một hành trình mới hướng tới cuộc sống ổn định, ấm no và tốt đẹp hơn cho bà con nơi vùng biên giới.