Tập trung nguồn lực, giảm đầu mối, tăng cường phối hợp

Cách tính chỉ tiêu không hợp lý rất dễ tạo áp lực thành tích

Các đại biểu sự nhất trí cao với chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phòng chống ma túy và tội phạm giai đoạn 2026 – 2035 và cho rằng đây là hướng đi phù hợp để tập trung nguồn lực, giảm đầu mối, tăng cường phối hợp, nâng cao hiệu quả thực hiện phòng, chống ma tuý và tội phạm.

ĐBQH Huỳnh Ngọc Liêm (Lâm Đồng) khẳng định, việc tích hợp giữa Chương trình phòng, chống ma tuý với phòng, chống tội phạm là cần thiết, bởi lẽ tội phạm ma túy, tội phạm hình sự và các tội phạm khác có mối liên hệ chặt chẽ với nhau. Ma tuý gần như là “tội phạm nguồn” của các loại tội phạm khác.

Đánh giá cao chương trình đã đặt trọng tâm vào những lĩnh vực tội phạm mới, đang xuất hiện và nóng trên địa bàn, nhất là tội phạm về không gian mạng, tội phạm xuyên quốc gia, tội phạm công nghệ cao, tuy nhiên, ĐBQH Trần Văn Lâm (TP. Bắc Ninh) lưu ý, một số chỉ tiêu trong các mục tiêu chưa thật rõ về nội hàm, phương pháp đo lường hoặc chưa đủ cơ sở để bảo đảm tính khả thi. Đồng thời, cần rà soát lại các nội dung chi của chương trình, tránh trùng lặp với những chương trình, dự án, kế hoạch khác.

Cho rằng, cần xem xét kỹ tính khả thi, cách đánh giá chỉ tiêu về địa bàn không có ma tuý và kéo giảm tội phạm, ĐBQH Cil Bri (Lâm Đồng) nêu rõ, cần tính đến thực tế người phạm tội và người sử dụng ma túy trái phép không cố định tại một địa bàn; có trường hợp cư trú ở xã này nhưng sử dụng ma túy thực hiện hành vi tội phạm tại xã khác, thậm chí là di chuyển qua nhiều địa phương khác nhau.

Đại biểu Cil Bri cho rằng, đánh giá kết quả cần phân biệt rõ trách nhiệm của địa phương nơi cư trú và địa phương nơi phát hiện tội phạm, vi phạm. Một xã chủ động phát hiện thêm người sử dụng trái phép chất ma túy, phát hiện và xử lý thêm vụ việc thì phải được ghi nhận đúng kết quả đấu tranh, phòng ngừa. Không nên chỉ nhìn vào số vụ việc tăng lên và đánh giá địa phương chưa hoàn thành nhiệm vụ.

“Nếu cách tính chỉ tiêu không hợp lý rất dễ tạo áp lực thành tích, thậm chí là ảnh hưởng đến việc phát hiện và báo cáo đúng thực trạng”, đại biểu Cil Bri lưu ý và đề nghị Chính phủ quy định rõ phương pháp đánh giá; phân biệt số vụ việc được chủ động phát hiện với tình hình tội phạm thực tế.

Đồng thời tăng cường cơ chế phối hợp, chia sẻ thông tin giữa các địa phương. Việc công nhận địa bàn không có ma túy phải được kiểm chứng chặt chẽ, phản ánh đúng tình hình, tránh chạy theo tỷ lệ.

Bổ sung nguồn lực hỗ trợ công tác tư vấn, can thiệp sớm tại trường học

Dự thảo cũng đề ra nhiều chỉ tiêu về tuyên truyền, phòng ngừa và xây dựng trường học không có ma túy, ĐBQH Cil Bri cho rằng, chỉ tuyên truyền thì chưa đủ.

Theo đại biểu, có những em học sinh bỏ học, thiếu sự quan tâm của gia đình, dễ bị bạn bè xấu lôi kéo, đặc biệt là ở vùng sâu, vùng xa, nhiều cha mẹ phải đi làm xa, điều kiện chăm sóc, quản lý con em còn hạn chế. Điều đáng quan tâm là, khi một em có dấu hiệu bị lôi kéo sử dụng ma túy, thì việc phát hiện và hỗ trợ kịp thời vẫn còn có nhiều khó khăn. Nếu không có người theo dõi, tư vấn, giúp đỡ từ sớm, từ xa, nguy cơ các em bị sa vào ma túy sẽ lớn hơn.

Do vậy, đề nghị chương trình cần bổ sung nguồn lực hỗ trợ công tác tư vấn, can thiệp sớm tại trường học và cộng đồng; xác định rõ trách nhiệm phối hợp giữa gia đình, nhà trường và chính quyền cấp xã, đặc biệt cần quan tâm đến thanh thiếu niên vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng khó khăn.

Về nguồn lực, đại biểu Cil Bri cho rằng, cần tính đến sự khác biệt giữa các địa bàn, nhất là khi sắp xếp đơn vị hành chính.

Dẫn chứng tại Lâm Đồng, xã Gia Hiệp sau sáp nhập có diện tích là hơn 324 km2 và gần bằng 1/10 diện tích TP. Hà Nội nhưng dân số chỉ hơn 21.000 người; trong đó, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 33%. Một xã địa bàn rộng như vậy, việc nắm tình hình, tuyên truyền, quản lý người nghiện, phòng ngừa và đấu tranh với tội phạm đòi hỏi nhiều thời gian, nhân lực, kinh phí. Trong khi đó, có những phường diện tích nhỏ, dân số đông, tình hình an ninh trật tự cũng có những nội dung hết sức phức tạp. Chỉ dựa vào dân số, số vụ việc để phân bổ kinh phí thì chưa phản ánh đúng nhu cầu thực tế.

Do đó, đại biểu Cil Bri đề nghị cần làm rõ nguyên tắc phân bổ vốn; nguyên tắc này phải tính đến diện tích quản lý, mật độ dân cư, điều kiện giao thông, mức độ phức tạp về ma túy, tội phạm và khả năng cân đối ngân sách của địa phương.

“Đối với địa bàn miền núi ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng khó khăn, cần có mức hỗ trợ phù hợp với chi phí thực hiện nhiệm vụ, không cùng một trách nhiệm mà không tính đến điều kiện thực hiện của từng địa phương”, đại biểu nhấn mạnh.