Tạo dựng không gian, xung lực mới cho phát triển văn hóa

Đánh giá điểm nghẽn, tìm cách thức phát huy giá trị văn hóa

Trong tiến trình dựng nước và giữ nước, văn hóa luôn là cội nguồn hun đúc bản lĩnh, bản sắc, sức sáng tạo và khát vọng vươn lên của dân tộc Việt Nam. Bước vào kỷ nguyên phát triển mới, khi chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và hội nhập quốc tế làm thay đổi sâu sắc đời sống xã hội, yêu cầu đặt ra là phải phát huy những giá trị ấy thành nguồn lực cụ thể cho phát triển đất nước.

Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, Nghị quyết số 30/NQ-CP ngày 24/2/2026 của Chính phủ và Nghị quyết số 28/2026/QH16 của Quốc hội đã tạo cơ sở chính trị, pháp lý quan trọng để triển khai nhiệm vụ này. Yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới đòi hỏi phải có những chủ trương, quyết sách đột phá mang tính chiến lược, đồng bộ nhằm khắc phục hạn chế, bất cập, chủ động nắm bắt thời cơ, vượt lên thách thức, thúc đẩy phát triển văn hóa; khẳng định vị thế, tầm vóc nền văn hóa Việt Nam xứng tầm một quốc gia phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa, có truyền thống văn hóa, văn hiến lâu đời, đóng góp xứng đáng vào dòng chảy văn minh nhân loại.

Tại Phiên họp thứ hai của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam ngày 13/7/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ rõ “khoảng cách từ chủ trương đến sản phẩm, từ chương trình đến tác động thực tế còn lớn”. Nhận định đó đặt ra yêu cầu đánh giá thẳng thắn những điểm nghẽn, đồng thời tìm ra cách thức để phát huy giá trị văn hóa Việt Nam, tạo ra sản phẩm, giá trị xã hội và đóng góp thực chất cho sự phát triển.

Tiếp tục triển khai nghị quyết và chỉ đạo trên, tiếp nối nội dung Hội thảo Văn hóa năm 2024, được sự đồng ý của lãnh đạo Quốc hội, Ủy ban Văn hóa và Xã hội phối hợp với Bộ Công an và Học viện Chính trị Công an Nhân dân tổ chức Hội thảo khoa học năm 2026 với chủ đề “Phát huy giá trị văn hóa Việt Nam thành một động lực quan trọng phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới”.

Chủ đề của Hội thảo đặt ra vấn đề vừa có ý nghĩa chiến lược, vừa mang tính thực tiễn cấp thiết: làm thế nào để những giá trị được hun đúc trong lịch sử dân tộc tiếp tục nuôi dưỡng con người, gắn kết xã hội và tạo ra nguồn lực mới cho phát triển. Việc Bộ Công an và Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội phối hợp tổ chức Hội thảo thể hiện cách tiếp cận toàn diện, gắn phát triển văn hóa với hoàn thiện chính sách, pháp luật, bảo vệ an ninh văn hóa và nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện.

Phát biểu tại cuộc gặp mặt báo chí diễn ra ngày 5/10, PGS.TS. Triệu Thế Hùng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội nhận định, văn hóa không chỉ gắn với bảo tồn di sản, nghệ thuật hay các hoạt động sáng tạo, mà còn gắn với xây dựng con người, môi trường xã hội có kỷ cương, thượng tôn pháp luật và bảo đảm an ninh quốc gia. Trong quá trình toàn cầu hóa và chuyển đổi số, sự phát triển mạnh mẽ của các nền tảng xuyên biên giới cũng đặt ra những vấn đề mới về an ninh văn hóa. Việt Nam vừa cần mở rộng giao lưu, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, phát triển công nghiệp văn hóa và sức mạnh mềm quốc gia, vừa phải bảo vệ bản sắc, các giá trị nền tảng, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh và nâng cao sức đề kháng của xã hội trước những tác động tiêu cực.

Văn hóa, phát triển và an ninh vì thế có mối quan hệ gắn bó chặt chẽ. Một nền văn hóa mạnh góp phần tạo nên một xã hội có kỷ cương, sức đề kháng và năng lực sáng tạo. Đồng thời, một môi trường an toàn, ổn định là điều kiện quan trọng để văn hóa phát triển và các giá trị tốt đẹp được lan tỏa.

Khơi thông nguồn lực, hướng đến phát triển bằng văn hóa

Hội thảo khoa học cấp quốc gia “Phát huy giá trị văn hóa Việt Nam thành một động lực quan trọng phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới” được tổ chức vào ngày 10/10, tại Hội trường Thăng Long, Nhà Quốc hội, Ba Đình, Hà Nội.

PGS.TS, Trung tướng Phan Xuân Tuy, Giám đốc Học viện Chính trị Công an nhân dân thông tin, hội thảo hướng tới nâng cao nhận thức và năng lực thực thi, gắn việc phát huy giá trị văn hóa với kết quả cụ thể. Mục tiêu là để văn hóa, cùng với các nguồn lực và động lực khác, thực sự trở thành một động lực quan trọng cho phát triển, đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng của đất nước ngay từ năm đầu thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV.

Đồng thời, hội thảo còn hướng đến tạo ra một diễn đàn khoa học gắn kết chặt chẽ lý luận và thực tiễn, đặc biệt giữa một bên là cơ quan tham mưu chiến lược, hoạch định và tổ chức giám sát thực hiện chính sách pháp luật; với một bên là một đơn vị gương mẫu đi đầu trong thực hiện các nghị quyết của Đảng. Đồng thời đây cũng là diễn đàn để hai cơ quan tổ chức gắn kết chặt chẽ hơn nữa với các chuyên gia, nhà khoa học, người làm công tác thực tiễn, đặc biệt là các chuyên gia trong lĩnh vực văn hóa, bảo vệ an ninh quốc gia, tư tưởng văn hóa... Nghị quyết 80 đặt trọng tâm phát triển văn hóa, và chúng ta hướng đến phát triển bằng văn hóa.

Hội thảo khoa học cũng nhằm hướng đến bổ sung, cung cấp thêm những luận cứ khoa học để đề xuất các giải pháp hiệu quả, khả thi nhằm tiếp tục thực hiện thắng lợi nghị quyết, chủ trương của Đảng, hoàn thiện thể chế chính sách, gắn với hiệu quả thực thi chính sách pháp luật văn hóa, đồng thời đảm bảo giữ vững được an ninh văn hóa quốc gia trong tổng thể an ninh quốc gia với tinh thần: Phát triển đến đâu, an ninh đến đó.

Hội thảo tập trung vào 3 nhóm vấn đề: Những quan điểm đột phá về phát triển, phát huy giá trị và sức mạnh văn hóa, con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới; Thực trạng những “điểm nghẽn” cần tháo gỡ và những vấn đề đặt ra đối với công tác bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa gắn với bảo vệ an ninh văn hóa hiện nay; Kiến nghị hoàn thiện chính sách và siết chặt kỷ luật thực thi, nhằm khơi thông các nguồn lực, tạo dựng không gian mới, xung lực mới cho phát triển văn hóa.

Ban Tổ chức hội thảo cho biết, những kiến nghị, đề xuất tại hội thảo sẽ được tổng hợp, xây dựng thành Báo cáo kiến nghị chính sách, báo cáo Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan chức năng để kịp thời thể chế hóa thành các chủ trương, quyết sách lớn về phát triển văn hóa trong tình hình hiện nay.