Tăng cường quản lý và đầu tư cho giống thủy sản

Nguồn: cdts.edu.vn

Con giống là yếu tố quyết định

Ngân hàng Thế giới (WB) - đối tác đã dành 125 triệu USD vốn ODA cho dự án Nguồn lợi ven biển vì sự phát triển bền vững và một phần của số tiền này sẽ đầu tư cho sản xuất tôm bố mẹ sạch bệnh - cảnh báo: nếu các nhà quản lý, nhà khoa học không giải quyết được chuyện con giống thủy sản thì sau 5 năm nữa, ngành thủy sản sẽ tiếp tục lặp lại những khó khăn hiện nay là chất lượng tôm giống không kiểm soát được, dịch bệnh lan rộng. Quan trọng hơn, theo WB, uy tín và thương hiệu tôm Việt Nam trên thị trường sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Viễn cảnh này hoàn toàn có thể là của các loại thủy sản khác nữa, tùy thuộc hiệu quả quản lý chất lượng giống! Thứ trưởng Bộ NN và PTNT Nguyễn Thị Xuân Thu, trong một hội thảo lớn về sản xuất và kinh doanh giống thủy sản, nói rằng, chất lượng con giống cần đặt lên hàng đầu vì nó quyết định sự phát triển và tính bền vững của ngành. Quan điểm này được Phó Viện trưởng Nghiên cứu nuôi trồng thủy sản 1 Trần Đình Luân ủng hộ. Ông cho biết, xét tất cả các giai đoạn của quy trình áp dụng trong nuôi trồng thủy sản, giống (chất lượng và số lượng) đóng vai trò quan trọng để quyết định sản lượng, chất lượng, hiệu quả kinh tế và tính bền vững trong quá trình nuôi. Trước đó, ông nhấn mạnh, khi nguồn nước ngày càng khan hiếm và sản lượng khai thác tự nhiên hầu như không tăng thì nuôi trồng thủy sản đang trở thành ưu tiên hàng đầu của tất cả các quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam.

Thứ trưởng Bộ NN và PTNT Vũ Văn Tám cho biết, bản kế hoạch 5 năm phát triển ngành thủy sản (2011 -2015) được xây dựng dựa trên Chiến lược Phát triển thủy sản đến năm 2020, Quy hoạch tổng thể phát triển ngành đến năm 2020 và định hướng đến năm 2020 đã được Thủ tướng phê duyệt. Theo đó, kế hoạch phát triển thủy sản 5 năm 2011 - 2015 sẽ phát triển ngành thủy sản theo hướng bền vững, trở thành một ngành sản xuất hàng hóa lớn, có khả năng cạnh tranh cao và hội nhập vững chắc trong nền kinh tế thế giới; đồng thời góp phần nâng cao thu nhập và điều kiện sống của cộng đồng ngư dân. Các chỉ tiêu về tăng trưởng kinh tế ngành thủy sản đến năm 2015 là: sản lượng thủy sản tăng với tốc độ bình quân 2,66%/năm; giá trị sản xuất thủy sản tăng trung bình 8 - 10%/năm; giá trị kim ngạch xuất khẩu đạt 6,5 tỷ USD với tổng sản lượng thủy sản khai thác đạt 5,7 triệu tấn; số lao động nghề cá năm 2015 đạt 4,8 triệu người.

6.000 tỷ đồng phát triển hệ thống giống

Khó đòi hỏi một bản dự thảo kế hoạch phát triển cho toàn ngành trong 5 năm dành nhiều hơn nữa ưu tiên cho những vấn đề liên quan đến con giống. Ở mục nuôi trồng thủy sản, dự thảo cho biết: đối với vùng nước ngọt, sẽ đổi mới cơ cấu, nâng cao chất lượng các đối tượng nuôi, các giống thủy đặc sản (lươn, ếch, baba, tôm càng xanh, cá chình, rô phi,...) và các giống thủy sản mới (cá nước lạnh, cá cảnh...) phục vụ xuất khẩu, du lịch và thị trường nội địa. Đối với nuôi nước mặn, sẽ áp dụng các tiêu chuẩn kỹ thuật và công nghệ tiên tiến, công nghệ cao vào sản xuất giống, tập trung nguồn lực để tạo nguồn giống sạch bệnh, trước hết đối với tôm sú, tôm chân trắng và cá tra; tiếp tục tập trung đầu tư cho các Trung tâm quốc gia giống thủy sản, các trung tâm giống thủy sản cấp I và vùng sản xuất giống tập trung ở Nam Trung bộ. Về công tác chỉ đạo điều hành, sẽ tăng cường quản lý nhà nước để quản lý nghiêm ngặt chất lượng con giống, hệ thống sản xuất, lưu thông, tiêu thụ giống thủy sản để giảm thiểu ảnh hưởng của việc sử dụng giống kém chất lượng.

Có thể đặt nhiều hy vọng hơn vào Nhóm dự án đầu tư phát triển hệ thống giống thủy sản, kinh phí thực hiện 6.000 tỷ đồng mà Dự thảo đề ra, nhằm phát triển hệ thống giống để cung cấp đủ giống, đảm bảo chất lượng các đối tượng nuôi chủ lực. Theo đó, sẽ đầu tư cơ sở hạ tầng vùng sản xuất giống tập trung; đầu tư nghiên cứu, chuyên giao quy trình sản xuất giống mới, tiên tiến; lưu giữ đàn cá bố mẹ và đào tạo đội ngũ cán bộ, lao động nghiên cứu và sản xuất giống.

Dự thảo đặt chỉ tiêu Chủ động cung cấp giống các đối tượng chủ lực phục vụ nuôi thương phẩm đạt 80% vào năm 2015 (năm 2010 đạt 55%).

Trong khi chờ đợi Dự thảo Chiến lược phát triển thủy sản 5 năm tới được phê duyệt, ngành thủy sản và các địa phương đã có nhiều giải pháp trước mắt để giải quyết vấn đề con giống.

Bộ NN và PTNT đang sửa đổi, xây dựng mới các văn bản về điều kiện nuôi trồng, tiêu chuẩn VietGAP, quy chế quản lý giống, thức ăn, chất xử lý môi trường…. ;quy hoạch trung tâm sản xuất tôm giống ở một số tỉnh trọng điểm nuôi tôm vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Tổng cục Thủy sản phối hợp với Viện Nghiên cứu nuôi trồng thủy sản 2 và Sở NN và PTNT các tỉnh tổ chức tập huấn, đào tạo, cấp chứng chỉ cho cán bộ kỹ thuật của các cơ sở sản xuất giống cá tra.

Ở Cà Mau, Sở NN và PTNT đã chủ động liên hệ với các Sở NN và PTNT Ninh Thuận, Bình Thuận, Khánh Hòa, rà soát lại các cơ sở tôm giống của các tỉnh miền Trung, đảm bảo chất lượng tôm giống khi nhập vào tỉnh. Bên cạnh đó, Cà Mau cũng đã tạo điều kiện cho các doanh nghiệp có nhu cầu nhập tôm giống ngoại, chủ yếu hỗ trợ về khâu thủ tục. Tại Trà Vinh, ngành nông nghiệp đã tiến hành tiêu hủy hơn 2 triệu tôm giống mang mầm bệnh. Chi cục Thủy sản Long An cũng tiến hành tịch thu con giống đối với những hộ bán giống trôi nổi không qua kiểm dịch để tiêu huỷ.