Tăng cường kiểm soát quốc phòng, an ninh ngay từ khâu lập, điều chỉnh quy hoạch

Công trình lưỡng dụng phải có quy chuẩn và cơ chế khuyến khích cụ thể

ĐBQH Ngô Nam Cường cho biết: qua nghiên cứu Hồ sơ dự án Luật Phát triển đô thị trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội ngày 6/8/2026 và các nội dung đã được thảo luận tại tổ, đại biểu đánh giá cao sự nỗ lực của Ban soạn thảo trong việc tiếp thu, chỉnh lý dự thảo.

Theo đại biểu, Luật Phát triển đô thị phải tạo dựng hành lang pháp lý đủ mạnh để các đô thị, đặc biệt trong phạm vi điều chỉnh của Luật, thực sự trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội và gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh vững chắc; đồng thời bảo đảm tính khả thi, nhất là trong điều kiện đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.

Từ góc độ quốc phòng, an ninh, ĐBQH Ngô Nam Cường tập trung trao đổi hai vấn đề.

Về công trình đô thị lưỡng dụng tại Điều 11, đại biểu cho biết: tại điểm c khoản 1 Điều 11, dự thảo quy định “Ưu tiên các công trình có tính lưỡng dụng”. Theo đại biểu, đây là chủ trương đúng. Tuy nhiên, nếu chỉ dừng ở chữ “ưu tiên” mà chưa có quy định về tiêu chuẩn kỹ thuật và cơ chế kinh tế đi kèm thì rất khó đi vào thực tiễn.

Đối với các công trình ngầm, công trình tầm thấp, tầm cao hoặc các công trình có khả năng chuyển đổi công năng phục vụ quốc phòng, an ninh, nếu thiếu quy chuẩn thống nhất thì địa phương sẽ thiếu căn cứ để yêu cầu chủ đầu tư tích hợp các yêu cầu lưỡng dụng ngay từ khâu thiết kế.

Mặt khác, nếu yêu cầu nhà đầu tư bỏ thêm nguồn lực để xây dựng các hạng mục phục vụ quốc phòng, an ninh nhưng không có cơ chế khuyến khích tương xứng thì khó tạo được động lực xã hội hóa.

ĐBQH Ngô Nam Cường đề nghị nhìn nhận công trình đô thị lưỡng dụng là một bộ phận của hạ tầng chiến lược quốc gia. Trong thời bình, các công trình này phục vụ giao thông, thương mại, dân sinh; khi có tình huống quốc phòng, an ninh có thể nhanh chóng chuyển đổi để phục vụ chỉ huy, trú ẩn, hậu cần, y tế và các nhiệm vụ cần thiết.

Từ đó, đại biểu đề nghị bổ sung quy định giao Chính phủ xây dựng, ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về công trình đô thị lưỡng dụng, trong đó quy định rõ yêu cầu đối với công trình ngầm, tầm thấp, tầm cao, làm căn cứ trong quá trình thẩm định, phê duyệt dự án.

Đồng thời, nghiên cứu thể chế hóa các cơ chế ưu đãi cụ thể đối với dự án đáp ứng tiêu chuẩn lưỡng dụng về quốc phòng, an ninh, như cơ chế về hệ số sử dụng đất, tiền sử dụng đất, thuế hoặc các chính sách phù hợp khác.

“Muốn xã hội hóa hạ tầng lưỡng dụng, không thể chỉ đặt ra nghĩa vụ; phải thiết kế cơ chế để nhà đầu tư thấy rõ lợi ích khi cùng Nhà nước đầu tư cho quốc phòng, an ninh”, đại biểu nhấn mạnh.

Cần quy định rõ vai trò của Bộ Tư lệnh Quân khu trong Luật

Vấn đề thứ hai được ĐBQH Ngô Nam Cường đề cập là kiểm soát an ninh chiến lược và vai trò của Bộ Tư lệnh Quân khu tại Điều 11 và Điều 43.

Theo đại biểu, dự thảo cần làm rõ hơn cơ chế kiểm soát quốc phòng, an ninh ngay từ giai đoạn lập và điều chỉnh quy hoạch đô thị, nhất là tại những địa bàn có vị trí địa lý chiến lược quan trọng.

Một nội dung cần quan tâm là vai trò của Bộ Tư lệnh Quân khu.

Theo quy định hiện hành, Bộ Tư lệnh Quân khu có vai trò trực tiếp phối hợp tham gia ý kiến về quy hoạch đô thị trên địa bàn. Khoản 4 Điều 14 Nghị định số 164/2018/NĐ-CP của Chính phủ đã thể hiện sự phân cấp này.

Từ thực tiễn quản lý địa bàn, Bộ Tư lệnh Quân khu là cơ quan trực tiếp nắm thế bố trí quân sự, khu vực phòng thủ, địa hình tác chiến và những yêu cầu cụ thể về quốc phòng, an ninh trên địa bàn... Do đó, việc tham gia ý kiến ngay từ khi lập, điều chỉnh quy hoạch sẽ giúp nhận diện sớm nguy cơ, xử lý sớm từ gốc, nhất là đối với không gian ngầm, tầm thấp, tầm cao và những khu vực, địa bàn có vị trí chiến lược.

ĐBQH Ngô Nam Cường cho rằng, để đồng bộ với Luật Quốc phòng và Nghị định số 164/2018/NĐ-CP, cần quy định rõ vai trò của Bộ Tư lệnh Quân khu ngay trong Luật lần này... "Vấn đề này không phải để tạo ra thêm một tầng nấc thủ tục, mà để phân cấp đúng thẩm quyền, xác định rõ trách nhiệm và xử lý công việc sát với địa bàn hơn”, đại biểu nêu.

Từ đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu sửa điểm a khoản 3 Điều 11 theo hướng quy định việc lập, điều chỉnh quy hoạch không gian ngầm, tầm thấp, tầm cao tại đô thị cấp I và đô thị đặc biệt phải bảo đảm yêu cầu quốc phòng, an ninh; đồng thời có ý kiến thống nhất của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và Bộ Tư lệnh Quân khu theo chức năng, nhiệm vụ và phân cấp quản lý.

Đối với Điều 43, ĐBQH Ngô Nam Cường đề nghị cơ chế rà soát, thẩm định về quốc phòng, an ninh đối với các dự án đô thị tại địa bàn biên giới, ven biển, hải đảo, khu kinh tế đặc biệt và các khu vực có vị trí địa lý chiến lược quan trọng cần được thực hiện ngay từ giai đoạn lập và phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch, không nên chờ đến khi dự án đã đi vào triển khai mới xem xét.

Theo ĐBQH Ngô Nam Cường, đô thị không chỉ là không gian phát triển kinh tế mà còn là không gian chiến lược quốc gia... "Bứt phá về thể chế phát triển đô thị không thể đánh đổi bằng việc nới lỏng kiểm soát quốc phòng, an ninh chiến lược”, đại biểu nhấn mạnh.

Đồng thời, đại biểu cho rằng, huy động nguồn lực xã hội đầu tư cho hạ tầng đô thị lưỡng dụng hôm nay có thể tốn kém, nhưng đó là khoản đầu tư bắt buộc cho năng lực chống chịu quốc gia và sự an toàn của Nhân dân.