Tăng cường kết nối lý luận với thực tiễn trong đào tạo và nghiên cứu pháp luật

Diễn đàn học thuật kết nối nghiên cứu với thực tiễn

Phát biểu tại Hội thảo, PGS.TS Nguyễn Bá Bình, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Luật Hà Nội, nhấn mạnh ý nghĩa đặc biệt của Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đối với sự phát triển của đất nước, đồng thời khẳng định pháp luật giữ vai trò trung tâm, có tính nền tảng, là “đột phá của đột phá” trong hoàn thiện thể chế phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Theo ông Bình, việc tổ chức hội thảo không chỉ thể hiện sự hợp tác hiệu quả giữa Trường Đại học Luật Hà Nội và Trường Đại học Kinh tế - Luật, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh, mà còn là diễn đàn chung của giới luật học, các nhà quản lý và chuyên gia thực tiễn để cùng nhận diện những nhiệm vụ đặt ra cho khoa học pháp lý, hoạt động xây dựng và thi hành pháp luật trong giai đoạn mới.

Lãnh đạo Trường Đại học Luật Hà Nội cũng nhấn mạnh, nghiên cứu và triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng trong lĩnh vực pháp luật gắn trực tiếp với sứ mạng đào tạo nguồn nhân lực pháp luật chất lượng cao cho đất nước. Nhà trường xác định rằng muốn có một hệ thống pháp luật tốt thì trước hết phải có đội ngũ chuyên gia pháp luật có bản lĩnh chính trị, tư duy khoa học, năng lực phản biện, đạo đức nghề nghiệp và khả năng thích ứng với biến đổi nhanh của đời sống pháp lý hiện đại.

PGS.TS Lê Vũ Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế - Luật, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh cho rằng: Đại hội XIV của Đảng là dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong tiến trình phát triển đất nước, tiếp tục khẳng định khát vọng xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, hùng cường, thịnh vượng và hội nhập sâu rộng với thế giới. Trong tầm nhìn chiến lược đó, pháp luật không chỉ là công cụ quản lý xã hội mà còn là nền tảng thể chế cho đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển kinh tế tri thức và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa hiện đại.

Đồng thời, ông Nam cũng nhấn mạnh, những biến chuyển mạnh mẽ của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, kinh tế số và các mô hình quản trị mới đang đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới tư duy lập pháp, hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật. Trong bối cảnh đó, các cơ sở giáo dục đại học có trách nhiệm đặc biệt quan trọng trong việc cung cấp luận cứ khoa học, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và đồng hành cùng tiến trình cải cách, phát triển của đất nước.

Đẩy mạnh đổi mới đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực pháp lý

Với 56 báo cáo khoa học được tuyển chọn trong Kỷ yếu Hội thảo, các tham luận đã tạo nên một diễn đàn học thuật sôi nổi, giàu tính phản biện và bám sát tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Nội dung hội thảo được triển khai theo ba nhóm vấn đề trọng tâm, từ đổi mới tư duy pháp lý, hoàn thiện thể chế đến yêu cầu đổi mới công tác đào tạo nhân lực ngành Luật trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Ở nhóm nội dung thứ nhất, nhiều học giả tập trung phân tích yêu cầu chuyển đổi tư duy xây dựng pháp luật từ mô hình quản lý truyền thống sang tư duy kiến tạo và phát triển. Các tham luận khẳng định quyền con người là giá trị phổ quát, giữ vai trò nền tảng trong quá trình đổi mới quản trị quốc gia hiện đại, hiệu quả tại Việt Nam.

Nhóm tham luận về pháp luật chuyên ngành ghi nhận nhiều góc nhìn mới, đặc biệt ở lĩnh vực kinh tế - thương mại. Các học giả nhấn mạnh tác động của Nghị quyết Đại hội XIV đối với việc xây dựng môi trường kinh doanh an toàn, thúc đẩy kinh tế tư nhân và đổi mới cách tiếp cận hội nhập pháp luật quốc tế.

Ở lĩnh vực phát triển bền vững và công nghệ, các tham luận tập trung vào yêu cầu hoàn thiện hành lang pháp lý cho chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Nhiều vấn đề được đặt ra như pháp luật về chứng khoán xanh, kiểm soát phát thải thấp, phát triển kinh tế tuần hoàn hay bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đối với trí tuệ nhân tạo (AI).

Trong khi đó, các báo cáo thuộc lĩnh vực tố tụng và tư pháp nhấn mạnh yêu cầu hiện đại hóa hoạt động tố tụng hình sự, dân sự, hành chính; tăng cường bảo vệ quyền con người, quản trị lao động qua thuật toán và bảo vệ dữ liệu cá nhân trên môi trường số.

Đổi mới đào tạo luật gắn với chuyển đổi số và thực tiễn

Một trong những nội dung được dành nhiều thời lượng thảo luận là việc vận dụng tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV vào công tác giảng dạy và đào tạo trong các cơ sở giáo dục đại học.

Các tham luận đề cập yêu cầu tích hợp tinh thần của Nghị quyết vào nội dung các môn học, đặc biệt là nhóm môn lý luận chính trị như Triết học, Chủ nghĩa xã hội khoa học, Tư tưởng Hồ Chí Minh. Bên cạnh đó là yêu cầu đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng gắn với chuyển đổi số, tăng tính thực tiễn và chú trọng bồi dưỡng đồng thời bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên ngành Luật.

Nhiều ý kiến cho rằng đây là điều kiện tiên quyết để xây dựng nguồn nhân lực pháp lý chất lượng cao trong “kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”.

Điểm nhấn đặc biệt của hội thảo là phiên thảo luận mở với nhiều ý kiến phản biện giàu chiều sâu học thuật.

Dưới góc nhìn văn hóa pháp luật, GS.TS. Hoàng Thị Kim Quế chỉ ra những tồn tại trong giai đoạn chuyển giao hiện nay, đồng thời cho rằng cần thay đổi triệt để tư duy quản lý theo kiểu “cấm và cho phép” để chuyển sang tư duy quản trị, kiến tạo, đề cao sự hài hòa và quyền tự do dân sự của người dân.

Tiếp nối mạch thảo luận, PGS.TS. Phan Thị Luyện đưa ra nhiều phân tích về tính chính danh của pháp luật và các giải pháp củng cố niềm tin pháp lý trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia.

Ở góc độ lập pháp, PGS.TS. Trần Văn Độ, nguyên Phó Chánh án TAND Tối cao, nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy lập pháp theo đúng tinh thần Đại hội XIV. Ông cho rằng cần có sự chuyển dịch thực chất từ “quản lý” sang “quản trị”, đồng thời chỉ ra những điểm nghẽn của hệ thống pháp luật hiện nay khi tồn tại quá nhiều tầng nấc pháp lý.

Từ đó, ông kiến nghị cần khắc phục tình trạng “luật khung, luật ống”, kiểm soát chặt chẽ hoạt động ủy quyền lập pháp nhằm bảo đảm tính minh bạch, khả thi, đưa pháp luật thực sự trở thành công cụ kiến tạo phát triển.

Khép lại chương trình, hội thảo mở ra nhiều góc nhìn đa chiều, giàu giá trị học thuật và thực tiễn. Những luận cứ khoa học cùng các đề xuất được đưa ra tại sự kiện được kỳ vọng sẽ góp phần hỗ trợ quá trình xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.