Tăng cơ chế bảo tồn kiến trúc truyền thống, thúc đẩy kiến trúc xanh

Chiều 6/8, Tổ 9 (gồm Đoàn ĐBQH các tỉnh, thành phố: Cần Thơ, Hà Tĩnh, Lai Châu) thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc; dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng; và dự án Nghị quyết của Quốc hội về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án.

Tăng cơ chế bảo vệ kiến trúc tôn giáo

ĐBQH, Thượng tọa Lý Minh Đức (TP. Cần Thơ) cơ bản tán thành dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc và đánh giá cao việc bổ sung các quy định nhằm đề cao bản sắc văn hóa dân tộc, đặc biệt tại các Điều 5, 11 và 17 về bảo tồn, kế thừa, phát huy giá trị kiến trúc văn hóa.

Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị dự thảo quy định cụ thể hơn về bảo vệ giá trị kiến trúc truyền thống của chùa chiền và các cơ sở tôn giáo. Theo đại biểu, chùa không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng mà còn là không gian lưu giữ các giá trị văn hóa, đạo đức, kiến trúc, mỹ thuật, điêu khắc và phong tục của từng vùng miền.

"Ngôi chùa Nam tông còn là biểu tượng đặc sắc và bản sắc văn hóa dân tộc, gắn kết mật thiết với đời sống tinh thần của cộng đồng", Thượng tọa Lý Minh Đức nói.

Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị khi xây dựng quy chế quản lý kiến trúc của địa phương cần bổ sung quy định lấy ý kiến các tổ chức tôn giáo, nhà nghiên cứu văn hóa và chuyên gia di sản đối với những khu vực có công trình tôn giáo truyền thống.

Góp ý về Điều 17 của dự thảo, đại biểu đồng tình với quy định tổ chức thi tuyển đối với các công trình mang tính biểu tượng về truyền thống, văn hóa và lịch sử của địa phương. Tuy nhiên, với các công trình tôn giáo và công trình có giá trị văn hóa, tín ngưỡng đặc thù, hội đồng thi tuyển cần có đại diện giới chuyên môn về văn hóa, di sản và đại diện các tôn giáo liên quan để bảo đảm việc đánh giá phù hợp với đặc trưng của từng công trình.

Theo Thượng tọa Lý Minh Đức, Luật Kiến trúc sửa đổi không chỉ hướng tới xây dựng các công trình hiện đại mà còn phải tạo hành lang pháp lý để bảo vệ các giá trị kiến trúc truyền thống.

“

"Khi một ngôi chùa cổ hay một mái chùa truyền thống bị biến dạng thì chúng ta không chỉ mất đi một công trình kiến trúc mà còn mất đi một phần ký ức lịch sử và bản sắc văn hóa dân tộc", Thượng tọa Lý Minh Đức nhấn mạnh.

Từ đó, đại biểu đề nghị Ban soạn thảo tiếp tục hoàn thiện các quy định theo hướng tăng cường cơ chế bảo tồn và phát huy giá trị kiến trúc của các công trình tôn giáo truyền thống, "xem đây là một bộ phận quan trọng trong kho tàng di sản văn hóa kiến trúc Việt Nam".

Kiến trúc phải trở thành nguồn lực phát triển văn hóa

ĐBQH Vũ Minh Đạo (Lai Châu) cho rằng việc sửa đổi Luật Kiến trúc không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu cải cách bộ máy, phân cấp quản lý mà còn là cơ hội để xây dựng nền kiến trúc Việt Nam hiện đại, giàu bản sắc.

“

"Sửa đổi Luật Kiến trúc lần này không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu cải cách bộ máy và phân cấp quản lý mà còn là cơ hội để xây dựng nền kiến trúc Việt Nam hiện đại, giàu bản sắc, lấy con người làm trung tâm, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển văn hóa trở thành nền tảng tinh thần và sức mạnh nội sinh của đất nước theo tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam", ĐBQH Vũ Minh Đạo (Lai Châu) nói.

ĐBQH Vũ Minh Đạo đánh giá cao việc dự thảo Luật đã thể chế hóa tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW song cho rằng quy định tại Điều 5 về bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc vẫn mang tính định hướng.

Theo đại biểu, dự thảo Luật cần khẳng định rõ hơn “kiến trúc là một cấu phần quan trọng của văn hóa và là nguồn lực phát triển”. Từ đó, đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu quy định cụ thể hơn các tiêu chí nhận diện giá trị kiến trúc vùng miền, kiến trúc truyền thống và kiến trúc gắn với cộng đồng các dân tộc thiểu số.

Đồng thời, cần làm rõ mối quan hệ giữa công trình kiến trúc có giá trị theo Luật Kiến trúc với di tích theo Luật Di sản văn hóa để bảo đảm thống nhất trong quản lý.

Bên cạnh đó, ĐBQH Vũ Minh Đạo cho rằng, dự thảo Luật cần quan tâm hơn đến quyền tham gia của cộng đồng trong phát triển kiến trúc. Theo đại biểu, kiến trúc công cộng không chỉ đáp ứng nhu cầu sử dụng mà còn tác động trực tiếp đến đời sống văn hóa, ký ức đô thị và chất lượng môi trường sống của người dân.

"Tôi đề nghị nghiên cứu bổ sung cơ chế lấy ý kiến cộng đồng đối với các công trình kiến trúc công cộng có quy mô lớn hoặc có tác động đáng kể đến cảnh quan, không gian văn hóa. Đây cũng là cách phát huy dân chủ, tạo sự đồng thuận xã hội và nâng cao chất lượng các quyết định về kiến trúc", đại biểu Vũ Minh Đạo nói.

Áp dụng BIM cho mọi công trình sẽ gây gánh nặng chi phí

ĐBQH Lê Thị Thanh Lam (TP. Cần Thơ) tán thành việc dự thảo Luật bổ sung quy định bắt buộc áp dụng mô hình thông tin công trình (BIM) trong thiết kế kiến trúc nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số.

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng nếu áp dụng BIM cho mọi loại công trình sẽ gây gánh nặng chi phí đối với các dự án quy mô nhỏ, công trình ở vùng sâu, vùng xa hoặc các văn phòng kiến trúc quy mô nhỏ chưa đủ điều kiện về hạ tầng công nghệ.

“

"Do đó, cần làm rõ tiêu chí hoặc lộ trình áp dụng mô hình thông tin công trình để bảo đảm tính khả thi khi thực hiện", ĐBQH Lê Thị Thanh Lam đề nghị.

Cùng quan điểm về thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực kiến trúc, ĐBQH Vũ Minh Đạo (Lai Châu) cho rằng, dự thảo Luật cần đẩy mạnh hơn các quy định về kiến trúc xanh, chuyển đổi số và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Cụ thể, đại biểu đề xuất bổ sung các nguyên tắc khuyến khích sử dụng vật liệu xanh, tiết kiệm năng lượng và ứng dụng công nghệ số trong quản lý kiến trúc.

"Cần xây dựng cơ sở dữ liệu số về công trình kiến trúc có giá trị, quy chế quản lý kiến trúc và đội ngũ hành nghề để phục vụ công tác quản lý, đồng thời tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp", đại biểu Vũ Minh Đạo nói.

ĐBQH Lê Thành Đông (Hà Tĩnh): Làm rõ cơ chế quản lý kiến trúc khu vực đô thị trong xã

ĐBQH Lê Thành Đông (Hà Tĩnh) tán thành dự thảo Luật giao UBND cấp tỉnh quyết định lập riêng hoặc tích hợp quy chế quản lý kiến trúc nông thôn trong quy hoạch chung xã. Quy định này sẽ tạo sự chủ động, linh hoạt cho địa phương trong quản lý kiến trúc phù hợp với điều kiện thực tế.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị Ban soạn thảo làm rõ cơ chế quản lý kiến trúc đối với các xã hoặc đặc khu có đồng thời khu vực mang tính chất đô thị và khu vực nông thôn.

“Giữa hai khu vực này có sự khác biệt về mật độ xây dựng, tổ chức không gian, yêu cầu kiểm soát tầng cao, khoảng lùi, cảnh quan và các công trình điểm nhấn. Nếu thiếu hướng dẫn cụ thể, địa phương có thể gặp khó khăn trong việc xác định nội dung quản lý kiến trúc phù hợp cho từng khu vực”, ĐBQH Lê Thành Đông lý giải.

Vì vậy, đại biểu kiến nghị bổ sung quy định theo hướng, đối với xã hoặc đặc khu có khu vực mang tính chất đô thị đã được xác định trong quy hoạch hoặc theo yêu cầu quản lý, cần có nội dung quản lý kiến trúc riêng phù hợp với đặc điểm của khu vực đó. Đồng thời, giao UBND cấp tỉnh căn cứ yêu cầu quản lý để quyết định hình thức thể hiện trong quy chế quản lý kiến trúc.