Sự vào cuộc của các cấp chính quyền địa phương - Quyết định thành công các hoạt động can thiệp cho đồng bào dân tộc thiểu số

- Ông có thể đánh giá một số kết quả trong việc triển khai can thiệp cho đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh?

GĐ Nguyễn Bá Cẩn: Tỉnh Thanh Hóa có 8 dân tộc anh em và đồng bào dân tộc Thái, dân tộc Mường chiếm 90% đồng bào dân tộc thiểu số Thanh Hóa. Qua thời gian triển khai can thiệp từ năm 2006 cho đến nay, trước hết về mặt quan điểm chỉ đạo đã có sự đồng thuận, sự vào cuộc của các cấp ủy chính quyền địa phương ở các huyện miền núi nơi các đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. Đây là điều mấu chốt, quyết định sự thành công các vấn đề can thiệp cho đồng bào dân tộc thiểu số.

Về kết quả hoạt động chuyên môn kỹ thuật, qua theo dõi, giám sát, đánh giá các can thiệp đến nay đã đạt được một số kết quả. Thứ nhất, về triển khai truyền thông thay đổi hành vi, tập trung chủ yếu cho hoạt động truyền thông trực tiếp thông qua các đội truyền thông lưu động; các hội nghị của làng của bản; thông qua vai trò của già làng trưởng bản; hệ thống cộng tác viên, các giáo dục viên đồng đẳng để tiếp cận với các đối tượng, những người có nguy cơ cao, những người tiêm chích ma túy, những người có nhiều bạn tình và gái mại dâm, các khu vực có đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. Thứ hai, về chương trình can thiệp giảm thiểu tác hại, đã triển khai được 100% huyện có từ 100 người tiêm chích ma túy trở lên, triển khai các hoạt động can thiệp giảm tác hại thông qua việc trao đổi bơm kim tiêm sạch cho người tiêm chích ma túy để thực hiện việc tiêm chích an toàn và cấp bao cao su cho gái mại dâm, cũng như người nghiện chích ma túy, để thực hiện việc an toàn cho bản thân cũng như gia đình, cho cộng đồng trong vấn đề dự phòng lây nhiễm HIV. Thứ ba, là tổ chức tư vấn, chăm sóc điều trị cho người nhiễm HIV, người có nguy cơ cao trên địa bàn. Hiện nay, Thanh Hóa có 6 phòng điều trị ngoại trú ARV. Riêng ở các huyện miền núi, nơi có đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống tại các huyện Ngọc Lặc, Con Hóa và Mường Lát có 3 phòng khám ngoại trú vệ tinh. Đây đồng thời cũng là 3 điểm triển khai tư vấn xét nghiệm tự nguyện những người có nguy cơ cao.

Cho đến thời điểm này, Trung tâm đã điều trị cho gần 700 bệnh nhân AIDS và chiếm gần 1/3 số lượng AIDS của toàn tỉnh. Trong thời gian thực hiện, Trung tâm tổ chức mô hình tư vấn xét nghiệm lưu động, phối hợp khám và điều trị các bệnh nhiễm khuẩn lây qua đường tình dục cho bệnh nhân, kết quả đạt được khá khả quan. Hiện nay, Trung tâm đang lồng ghép các hoạt động để tạo mô hình chăm sóc toàn diện cho đồng bào dân tộc thiểu số. Có như vậy, thì chúng ta mới đến được với đồng bào vùng sâu vùng xa, nơi rất khó khăn, những người nguy cơ cao mới có cơ hội tiếp cận được với các dịch vụ chăm sóc và hỗ trợ, các dịch vụ về phòng chống HIV/AIDS.

- Và một số kinh nghiệm của tỉnh trong việc triển khai can thiệp là gì, thưa Ông?

GĐ Nguyễn Bá Cẩn: Thông qua việc triển khai chúng tôi rút ra được một số kinh nghiệm như: trước hết muốn thực hiện được công tác phòng chống HIV/AIDS có hiệu quả ở các địa phương có đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, thì vai trò của cấp ủy chính quyền địa phương là vai trò quyết định, bởi vì có sự tham gia chỉ đạo, điều hành, vào cuộc của chính quyền địa phương và sự phối hợp của các ban ngành đoàn thể ở các huyện, các xã, thôn bản miền núi. Đây là vai trò mang tính chất quyết định cho hoạt động phòng, chống HIV/AIDS. Tiếp đến là nhóm nhân viên tiếp cận cộng đồng là lực lượng nòng cốt trong việc tiếp cận người nghiện chích ma tuý, mại dâm thực hiện cung cấp thông tin, trao đổi bơm kim tiêm sạch, phát bao cao su; Lồng ghép tư vấn xét nghiệm tự nguyện lưu động, chăm sóc và điều trị tạo điều kiện cho người có nguy cơ cao ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số tiếp cận được các dịch vụ phòng, chống HIV/AIDS…

- Vậy theo Ông khó khăn nhất trong việc triển khai các hoạt động can thiệp cho nhóm đồng bào dân tộc thiểu số là gì?

GĐ Nguyễn Bá Cẩn: Theo tôi khó khăn trước mắt là đồng bào dân tộc thiểu số ở các huyện miền núi Thanh Hóa là các huyện nghèo, trình độ dân trí thấp, đi lại khó khăn. Rồi vấn đề kỳ thị và phân biệt đối xử với người nhiễm HIV đã được cải thiện nhưng vẫn còn phổ biến. Tiếp đó, là các tệ nạn xã hội như người nghiện chích ma tuý, mại dâm vẫn gia tăng, di biến động các hành vi nguy cơ nhiễm HIV của đồng bào dân tộc như không sử dụng bao cao su khi quan hệ tình dục, sử dụng ma tuý. Một yếu tố nữa phải kể đến là đội ngũ cán bộ y tế mặc dù đã được nâng cao năng lực nhưng vẫn còn thiếu và yếu, ảnh hưởng đến chất lượng triển khai chương phòng, chống HIV/AIDS trên địa bàn.

- Để các hoạt động can thiệp cho nhóm đồng bào dân tộc thiểu số trong thời gian tới đạt kết quả tốt hơn Ông có những đề xuất gì?

GĐ Nguyễn Bá Cẩn: Tiếp tục duy trì và nhân rộng các mô hình có hiệu quả như tư vấn xét nghiệm tự nguyện lưu động, truyền thông qua “già làng, trưởng bản”; đẩy mạnh hơn nữa các hoạt động cung cấp bơm kim tiêm sạch, bao cao su cho người nghiện chích ma tuý và đối tượng nguy cơ cao khác. Ngoài ra lồng ghép và mở rộng các hoạt động tư vấn xét nguyện tự nguyện lưu động với việc chăm sóc, điều trị cho người nhiễm HIV/AIDS, điều trị ARV tại các tuyến xã, phường để tạo điều kiện cho người nhiễm HIV được tiếp cận và thụ hưởng các dịch vụ được tốt hơn.

Đặc biệt Nhà nước, địa phương cần có chính sách hỗ trợ nguồn nhân lực, tài chính để triển khai điều trị methadone miễn phí cho người nghiện chích ma tuý ở các huyện miền núi, đồng bào dân tộc thiểu số; Đưa nội dung phòng, chống tệ nạn ma tuý, HIV/AIDS vào chương trình giảng dạy cho học sinh cuối PTCS và học sinh PTTH.

- Xin cám ơn Giám đốc!