Sự trở lại của “đế chế” PRI

Tân Tổng thống Mexico Enrique Pena Nieto                                                Nguồn: Guardian

Theo kết quả kiểm phiếu sơ bộ của Cơ quan Bầu cử Liên bang Mexico (IFE), ứng cử viên Nieto đã giành được khoảng 38% số phiếu ủng hộ, hơn đối thủ là ứng viên Đảng Cách mạng Dân chủ (PRD) cánh tả Manuel López Obrador, người về vị trí thứ hai với số phiếu ủng hộ dao động từ 30,9% đến 31,86%. Cũng theo kết quả trên, đại diện đảng cầm quyền Hành động Quốc gia (PAN), bà Josefina Vázquez Mota, chỉ được 25,1% đến 26,03% phiếu bầu. Trong khi đó, đại diện của Đảng Liên minh mới, ông Gabriel Quadri, đạt số phiếu tối thiểu dao động từ 2,27% đến 2,57%.

Ngay sau công bố của Chủ tịch IFE, Tổng thống sắp mãn nhiệm Felipe Calderón đã có bài phát biểu ngắn trên truyền hình, công nhận kết quả, đồng thời nhấn mạnh lập trường sẵn sàng hợp tác với Chính phủ mới. Trong cuộc bầu cử ngày 1.7, cử tri Mexico đã đi bỏ phiếu bầu tổng thống mới, 128 thượng nghị sỹ, 500 hạ nghị sỹ liên bang, 6 thống đốc bang và hơn 2.000 chức danh cấp quận huyện trên toàn lãnh thổ.

Chiến thắng của ông Nieto đã đưa Mexico trở lại với đế chế PRI từng lãnh đạo đất nước hơn 70 năm trong suốt thế kỷ XX. Đây cũng là khoảng thời gian Mexico gắn với tham nhũng, sự mâu thuẫn giữa chính giới và giới truyền thông cũng như tình trạng bạo lực liên quan tới tội phạm ma túy tràn lan. Sau 12 năm, giờ đây PRI đã trở lại tâm điểm của chính trường và ông Nieto đã hùng hồn tuyên bố đây là “ngày hội của dân chủ”. Chính khách 45 tuổi này khẳng định “không có lý do để quay lại quá khứ” và cam kết xây dựng một Chính phủ dân chủ, hiện đại và cởi mở, sẵn sàng tiếp thu những ý kiến chỉ trích cũng như đẩy mạnh cuộc chiến chống tội phạm có tổ chức và không thỏa hiệp với tội phạm.

Đánh giá về sự trở lại khá ngoạn mục này của PRI sau 12 năm, giới quan sát nhận định cử tri muốn tìm kiếm một luồng gió mới, một nguồn sinh lực mới cho đất nước Mexico đang đau đầu với tội phạm ma túy cướp đi sinh mạng của hơn 50.000 người dân nước này trong hơn 6 năm qua và kinh tế phục hồi chật vật sau “bão” tài chính 2008. Theo ông Eric Olson, chuyên gia thuộc Viện nghiên cứu Mexico có trụ sở tại Washington (Mỹ), một chính khách Nieto đang ở giai đoạn đỉnh cao phong độ với những tư tưởng mới và sự ủng hộ của các nhân vật uy tín tại PRI là một sự lựa chọn hợp lý. Bỏ phiếu cho chính khách này, cử tri Mexico đồng thời bỏ phiếu cho việc hồi sinh một PRI mạnh mẽ và năng động, song không có ý định trở lại những phương thức cũ.

Cử tri Hugo Rubio, 33 tuổi cho biết, anh hy vọng sẽ có thêm nhiều việc làm và an ninh được đảm bảo hơn dưới thời Tổng thống đắc cử Nieto. Một cử tri khác 70 tuổi cho rằng, chỉ có PRI mới biết cách điều hành đất nước thông qua các chính sách cứng rắn để đương đầu với tình trạng bạo lực ma túy hiện đã vượt tầm kiểm soát của chính quyền liên bang. Trong chiến dịch tranh cử rầm rộ và hào nhoáng với sự hậu thuẫn của giới truyền thông, chính khách này đã đánh bóng hình ảnh một PRI đã hoàn toàn thay đổi để có thể thích ứng với những thay đổi trong nước và thế giới. Ông cũng không quên khẳng định mình là gương mặt mới của PRI, theo đuổi một chính sách kinh tế thực dụng tương tự như ba đời tổng thống trước của PRI, đồng thời hối thúc các nhà đầu tư tư nhân rót tiền cho ngành dầu khí của nước này.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng trở lại cầm quyền, PRI và ông Nieto sẽ không dễ dàng hiện thực hóa các cam kết của mình và đã qua rồi cái thời mà chính đảng này có thể cầm quyền chuyên chế vì những thay đổi trong xã hội, hệ thống tư pháp và Quốc hội. Rodrigo Salazar, Giáo sư Khoa Mỹ Latin thuộc Đại học Khoa học xã hội ở Mexico City, khẳng định bối cảnh chung đã biến đổi rất nhiều và xã hội ngày càng phân hóa. Thêm vào đó, vẫn còn một số bộ phận cử tri không ưa gì PRI và tuyên bố sự trở lại ngôi vương của chính đảng này là điều tồi tệ nhất hiện nay. Vậy nên chặng đường phía trước không nhiều mật ngọt với PRI.