Song trùng trực thuộc nhưng cần rõ ràng, minh bạch

Lỗi không chỉ riêng của Bộ Y tế

“Mỗi khi có sự việc xẩy ra với ngành y, dư luận xã hội và báo chí đổ trách nhiệm cho bộ trưởng. Tôi đứng đầu ngành, tôi nhận, nhưng căn cứ vào văn bản quy phạm pháp luật để chứng minh thì không phải bất cứ việc gì xẩy ra cũng đều do lỗi của một mình Bộ Y tế.” - Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến bày tỏ tại Hội thảo khoa học Vai trò của chính quyền địa phương trong công tác y tế, được tổ chức ngày 26.12 vừa qua.

Nguồn: ven.vn

Thực tế, các văn bản pháp luật về tổ chức bộ máy, tài chính, ngân sách đã quy định rõ, HĐND có trách nhiệm quy định phân bổ nguồn lực (nhân lực, tài chính, cho các lĩnh vực trong đó có y tế..” mà Quốc hội đã quyết cả gói cho mỗi địa phương từng năm (kể cả kinh phí các chương trình mục tiêu quốc gia) địa phương điều hành bộ máy để thực thi các quy định do các cơ quan trung ương ban hành… Không quyết định nguồn nhân lực, vậy mỗi khi có sự cố về y tế xẩy ra tại các cơ sở y tế ở các tỉnh…thì dư luận chỉ thường kêu Bộ trưởng Bộ Y tế thì có đúng hay không?”

Từ thực tế đó, nhiều ý kiến cho rằng, nên thống nhất quản lý y tế theo ngành dọc từ cấp tỉnh trở xuống ở tất cả các tỉnh (một số tỉnh vẫn quản lý theo lãnh thổ). Nên quy định rõ hơn nữa về chế độ báo cáo, để Bộ Y tế có thông tin hằng năm về nhân lực, tổ chức, kinh phí chi cho bảo vệ sức khỏe trên quy mô cả nước và công khai cho toàn dân biết để tránh khoảng trống. Đội ngũ thanh tra phải đủ lớn mạnh vì hiện nay rất thiếu hụt về thanh tra y tế.

Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến chia sẻ: “Vai trò của truyền thông hướng dư luận nhìn chung là công bằng. Tuy nhiên trong thời gian vừa qua ngành y tế dồn dập sự cố, có những vấn đề báo chí nên công bằng hơn. Đổ trách nhiệm cho bộ trưởng, tôi đứng đầu ngành, tôi nhận không chối bỏ. Nhưng có một vài chính quyền địa phương dù trách nhiệm rõ ràng nhưng không chịu nhận, lờ đi…”.

Cần phân định rõ trách nhiệm

Tại hội thảo, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến đặc biệt nhấn mạnh vai trò quan trọng của các cấp chính quyền địa phương trong công tác y tế; nhất là trong hoạt động y tế dự phòng; xây dựng mạng lưới y tế cơ sở... Bên cạnh đó, Bộ trưởng cũng cho rằng, để công tác y tế ngày càng hiệu quả cần xác định rõ trách nhiệm quản lý công tác y tế giữa chính quyền trung ương và địa phương; xây dựng và hoàn thiện mô hình tổ chức hệ thống y tế, đặc biệt là hệ thống y tế cơ sở.

Theo Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến, mô hình hệ thống tổ chức y tế ở nước ta hiện nay là phân chia quyền lực giữa chính quyền trung ương và chính quyền địa phương theo nguyên tắc song trùng trực thuộc: Bộ Y tế quản lý ngành; chính quyền địa phương quản lý theo lãnh thổ. Theo đó, các cơ sở y tế vừa chịu sự quản lý về chuyên môn y tế do Bộ Y tế ban hành vừa chịu sự lãnh đạo của địa phương về tổ chức, nhân lực y tế…

“Song trùng trực thuộc thì chế độ trách nhiệm phải được xác lập song trùng nhưng trên thực tế việc nhận thức cũng như hành động liên quan đến trách nhiệm công vụ của từng chức danh chưa rõ ràng và minh bạch” - Bộ trưởng chia sẻ.

Ts Nguyễn Huy Quang, Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Y tế cho biết: mô hình tổ chức hệ thống y tế Việt Nam hiện nay được tổ chức theo 4 cấp phụ thuộc vào hệ thống tổ chức nhà nước (trung ương, tỉnh, huyện, xã). Ngoài ra, để phát triển năng lực chuyên môn, hệ thống y tế còn kết hợp tổ chức theo hệ thống y tế chuyên sâu và y tế phổ cập. Với cách tiếp cận này, cơ chế quản lý nhà nước ở tuyến huyện, xã với cơ chế vận hành hoạt động chuyên môn thật sự chưa rõ ràng; dẫn đến tình trạng chồng chéo chỉ đạo chuyên môn, quản lý điều hành, khó khăn bố trí nguồn lực.

Mặt khác, trong 1 tỉnh cũng có các phương thức quản lý khác nhau: nơi thì Sở Y tế quản lý theo ngành dọc, nơi thì vẫn quản lý theo ngành ngang, có nơi thì kết hợp quản lý cả ngang và dọc. Việc tổ chức tuyển dụng, sử dụng, bổ nhiệm, miễn nhiệm, kỷ luật công chức y tế đều thuộc thẩm quyền của chính quyền địa phương và Bộ Y tế không có quyền can thiệp. Với phương thức quản lý hiện nay, chính quyền địa phương được toàn quyền tổ chức thi hành pháp luật trên địa bàn và chịu trách nhiệm về các vấn đề y tế xảy ra.

Ts Nguyễn Huy Quang kiến nghị: cần thiết phải phân cấp cụ thể trong luật hoặc trong văn bản khác thích hợp về trách nhiệm công vụ, trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ để quy trách nhiệm tập thể, cá nhân ở cả trung ương và địa phương trong quá trình quản lý nhà nước về y tế; chấn chỉnh những quan niệm về tổ chức và quản lý chưa nhất quán; nghiên cứu để tái cấu trúc hệ thống y tế, đáp ứng sự nghiệp bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khoẻ nhân dân...