Sớm ban hành các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn thực phẩm

Hiện nay, việc quản lý các cơ sở sản xuất, chế biến và kinh doanh thực phẩm qua cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm đối với các cơ sở sản xuất, chế biến thực phẩm được áp dụng Pháp lệnh Vệ sinh an toàn thực phẩm và Nghị định số 163/2004/NĐ-CP. Các tổ chức, cá nhân, cơ sở sản xuất, chế biến và kinh doanh thực phẩm phải thực hiện đăng ký chứng nhận đủ điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm (kể cả cơ sở kinh doanh các sản phẩm đã đóng gói, hình thức kinh doanh thức ăn đường phố, hộ gia đình nhỏ lẻ có sản xuất, chế biến hoặc kinh doanh các sản phẩm thuộc nhóm thực phẩm nguy cơ cao). Cơ quan quản lý Nhà nước về vệ sinh an toàn thực phẩm chịu trách nhiệm tiếp nhận, thụ lý hồ sơ đăng ký chứng nhận đủ điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm của các cơ sở sản xuất, chế biến và cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm cho các cơ sở này. Tuy nhiên, theo đánh giá của Bộ Y tế, sau 4 năm thực hiện Pháp lệnh vệ sinh an toàn thực phẩm, thì một số quy định hiện nay không còn phù hợp với tình hình thực tiễn và cũng chưa đủ mạnh để buộc các cơ sở sản xuất, chế biến và kinh doanh thực phẩm phải tuân thủ. Ví dụ, Khoản 1 Điều 4 Pháp lệnh Vệ sinh an toàn thực phẩm quy định kinh doanh thực phẩm là loại hình kinh doanh có điều kiện. Nhưng giấy chứng nhận đủ điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm lại không được coi là điều kiện để được cấp giấy phép kinh doanh. Vì thế, các cơ sở chưa được chứng nhận đủ điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm thì vẫn có thể tiến hành các hoạt động kinh doanh thực phẩm. Trên thực tế, sau 4 năm thực hiện Pháp lệnh Vệ sinh an toàn thực phẩm thì cả nước mới chỉ có khoảng 11% cơ sở sản xuất, chế biến và kinh doanh thực phẩm được cấp giấy chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm. Vẫn còn những khoảng trống vì các cơ sở sản xuất, chế biến và kinh doanh thực phẩm không bảo đảm các điều kiện về vệ sinh an toàn thực phẩm vẫn tự do hoạt động.

Để quản lý chặt chẽ hơn các cơ sở sản xuất, chế biến và kinh doanh thực phẩm, dự án Luật An toàn thực phẩm vừa được trình QH tại Kỳ họp thứ Sáu đã đưa ra khá nhiều điều kiện đối với các cơ sở này. Theo quy định của dự thảo Luật thì cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm phải: có địa điểm, diện tích thích hợp, có khoảng cách an toàn đối với các nguồn độc hại, nguồn gây ô nhiễm và các yếu tố gây hại khác; có đủ nước sạch; có đầy đủ thiết bị phù hợp để xử lý nguyên liệu, chế biến, đóng gói, bảo quản và vận chuyển các loại thực phẩm khác nhau; có đầy đủ thiết bị, dụng cụ, phương tiện rửa và khử trùng tay, nước sát trùng, thiết bị phòng chống côn trùng và động vật gây hại. Cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm phải có hệ thống xử lý chất thải và được vận hành thường xuyên theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường; duy trì các điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm và lưu trữ hồ sơ về nguồn gốc, xuất xứ nguyên liệu thực phẩm và các tài liệu khác về toàn bộ quá trình sản xuất kinh doanh thực phẩm; tuân thủ quy định về tiêu chuẩn sức khỏe, kiến thức và thực hành của người trực tiếp sản xuất, kinh doanh thực phẩm. Theo một số chuyên gia thì pháp luật về vệ sinh an toàn thực phẩm nên quy định theo hướng: đối với thực phẩm thông thường như lương thực, đường, bánh kẹo... thì quản lý điều kiện sản xuất, chế biến, kinh doanh theo  tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật. Đối với thực phẩm có nguy cơ cao như thịt, rau quả tươi sống, sữa, thủy sản... thì ngoài việc tuân thủ tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, các cơ sở sản xuất kinh doanh loại thực phẩm này phải có giấy phép do cơ quan quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm cấp. Cơ quan quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm sẽ quy định điều kiện cấp phép, thẩm quyền cấp phép, danh mục thực phẩm thuộc diện cơ sở sản xuất kinh doanh phải có giấy phép. Theo Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, để quản lý hiệu quả các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm thì các bộ có liên quan cũng cần sớm ban hành các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn thực phẩm để phục vụ công tác quản lý; thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm và xây dựng lộ trình thực hiện phương thức quản lý mới này.