Sáp nhập trường học ở Hà Nội: Bài toán quản trị cần lời giải đồng bộ

Đó là chia sẻ của cô Nguyễn Thị Thanh Loan, Hiệu trưởng Trường Mẫu giáo Chim Non (phường Hai Bà Trưng, Hà Nội), khi trao đổi về chủ trương sắp xếp, tổ chức lại các cơ sở giáo dục công lập theo Kế hoạch số 272/KH-UBND của UBND thành phố Hà Nội.

Chủ trương phù hợp với yêu cầu phát triển

Trong bối cảnh Hà Nội đang triển khai sắp xếp lại mạng lưới trường học theo hướng tinh gọn, nhiều trường mầm non, tiểu học và trung học cơ sở sẽ được hợp nhất thành các đơn vị có quy mô lớn hơn.

Là người trực tiếp quản lý nhà trường, Hiệu trưởng Trường Mẫu giáo Chim Non Nguyễn Thị Thanh Loan rất đồng tình với chủ trương sáp nhập, bởi đây là xu hướng tất yếu nhằm sử dụng hiệu quả nguồn lực, khắc phục tình trạng trường học quy mô nhỏ, cơ sở vật chất phân tán và tạo điều kiện nâng cao chất lượng giáo dục. Tuy nhiên, theo cô để chủ trương đi vào cuộc sống, điều quan trọng không chỉ là tổ chức lại đầu mối mà còn phải chuẩn bị đầy đủ các điều kiện về quản trị, nhân lực và hạ tầng công nghệ.

Thực tế cho thấy, nhiều trường học tại khu vực nội đô được hình thành từ nhiều giai đoạn khác nhau nên quy mô, diện tích và điều kiện cơ sở vật chất không đồng đều. Có trường thiếu phòng chức năng, thiếu sân chơi, trong khi một số trường khác lại có điều kiện tốt hơn nhưng chưa khai thác hết công suất.

Việc sáp nhập vì vậy được kỳ vọng sẽ giúp tập trung nguồn lực đầu tư, nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách, đồng thời tạo điều kiện để các cơ sở giáo dục từng bước được chuẩn hóa theo các tiêu chí mới.

Khi hiệu trưởng quản lý cả một "hệ thống trường học"

Dù đồng thuận cao với chủ trương chung, nhưng với tư cách là người trực tiếp làm công tác quản lý giáo dục, Hiệu trưởng trường Mẫu giáo Chim Non cũng như nhiều cán bộ quản lý tại các trường mầm non khi đứng trước bài toán sáp nhập quy mô lớn (quản lý từ 5 đến 6 điểm trường) không khỏi có những băn khoăn, trăn trở bởi giáo dục mầm non cũng có những đặc thù riêng biệt.

Theo cô, nếu như trước đây công việc của hiệu trưởng chủ yếu tập trung tại một cơ sở thì sau sáp nhập nhiều trường có thể phải quản lý từ 5 đến 6 điểm trường. Thách thức đầu tiên là khoảng cách địa lý. Ban giám hiệu không thể có mặt thường xuyên tại tất cả các cơ sở để kịp thời xử lý những tình huống phát sinh trong công tác chuyên môn, chăm sóc trẻ hay bảo đảm an toàn.

Bên cạnh đó là sự chênh lệch về cơ sở vật chất giữa các điểm trường. Việc đồng bộ phòng học, bếp ăn, khu vui chơi, trang thiết bị hay hệ thống phòng chức năng sẽ cần thêm thời gian và nguồn lực.

Đối với giáo viên, việc duy trì sinh hoạt chuyên môn thống nhất giữa các cơ sở cũng không đơn giản. Khoảng cách địa lý khiến việc trao đổi chuyên môn, xây dựng văn hóa tập thể và tổ chức các hoạt động chung gặp nhiều khó khăn hơn.

"Đặc biệt, ở bậc học mầm non, công tác nuôi dưỡng luôn được đặt lên hàng đầu. Quản lý nhiều bếp ăn bán trú, kiểm soát chất lượng thực phẩm, vệ sinh an toàn thực phẩm và tài sản công tại nhiều điểm trường đồng thời sẽ làm tăng đáng kể áp lực đối với đội ngũ quản lý", cô Loan chia sẻ.

Theo cô Loan, đây đều là những vấn đề có thể dự báo trước và cần được tính toán ngay từ khi triển khai mô hình mới.

Quản trị số là chìa khóa

Theo Hiệu trưởng Trường Mẫu giáo Chim Non Nguyễn Thị Thanh Loan, nếu vẫn quản lý theo phương thức truyền thống thì rất khó vận hành hiệu quả mô hình trường học nhiều điểm trường.

Giải pháp được cô đề xuất là đẩy mạnh phân cấp quản lý, giao quyền rõ ràng cho các phó hiệu trưởng phụ trách từng cơ sở đi cùng cơ chế kiểm tra, giám sát minh bạch.

Song song với đó là ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số trong điều hành. Từ văn bản điện tử, chữ ký số, phần mềm quản lý chuyên môn đến hệ thống camera kết nối trực tuyến, tất cả đều cần được triển khai đồng bộ để ban giám hiệu có thể theo dõi, điều hành hoạt động giữa các điểm trường theo thời gian thực.

Việc số hóa quản lý bếp ăn, thực đơn, nguồn gốc thực phẩm, quản lý tài sản bằng mã QR và tăng cường các kênh tương tác điện tử với phụ huynh cũng là những giải pháp giúp giảm tải công việc hành chính, đồng thời nâng cao tính minh bạch trong quản trị nhà trường.

Con người vẫn là yếu tố quyết định

Theo nhiều cán bộ quản lý giáo dục, dù công nghệ có phát triển đến đâu thì yếu tố quyết định thành công của mô hình sau sáp nhập vẫn là đội ngũ cán bộ quản lý.

Người đứng đầu nhà trường không chỉ cần am hiểu chuyên môn mà còn phải có năng lực quản trị hiện đại, khả năng điều hành nhiều cơ sở cùng lúc, biết phân quyền, kết nối đội ngũ và tạo được sự đồng thuận của giáo viên cũng như phụ huynh.

"Người cán bộ quản lý được chọn không chỉ cần có phẩm chất chính trị, đạo đức lối sống, năng lực chuyên môn tốt và tư duy đổi mới mà cần có kinh nghiệm nhiều năm giữ chức vụ, năng lực quản trị giỏi, uy tín cao trong tập thể sư phạm và cộng đồng, mà còn phải là người có bản lĩnh dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm trước những đổi mới mang tính bước ngoặt của ngành giáo dục Thủ đô trong giai đoạn mới", cô Loan nói.

Cô Loan cũng khẳng định, sự công tâm, khách quan và chính xác trong từng quyết định bổ nhiệm nhân sự chính là nguồn động viên lớn lao, là chiếc "chìa khóa vàng" mở ra sự đoàn kết và đồng thuận trong toàn hệ thống. Để từ đó, việc sáp nhập trường học không chỉ là việc thay đổi tên gọi hay cơ cấu tổ chức mà là quá trình tái cấu trúc toàn diện hoạt động quản trị của các nhà trường.

Khi những "điểm nghẽn" về nhân lực, công nghệ và cơ chế vận hành được tháo gỡ đồng bộ, chủ trương đúng đắn của thành phố sẽ có thêm điều kiện để phát huy hiệu quả, góp phần xây dựng hệ thống giáo dục Thủ đô tinh gọn, hiện đại và phát triển bền vững.