Rõ cơ chế để tăng tốc triển khai các công trình phục vụ APEC 2027
Các đại biểu Quốc hội tán thành với sự cần thiết ban hành Nghị quyết quy định cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực hiện các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại đặc khu Phú Quốc. Nhiều ý kiến đề nghị cơ chế phải đủ rõ để vừa bảo đảm tiến độ, vừa tạo cơ sở pháp lý cho đội ngũ cán bộ yên tâm thực thi.
Đồng thuận ban hành cơ chế đặc thù, nhưng phải đồng bộ pháp luật
Thảo luận tại Tổ 13 (gồm Đoàn ĐBQH các tỉnh An Giang và Quảng Trị) chiều 3/8 về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội quy định cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực hiện các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại đặc khu Phú Quốc (gọi tắt là dự thảo Nghị quyết), các đại biểu đều thống nhất đây là nghị quyết cần thiết nhằm đáp ứng yêu cầu cấp bách về tiến độ triển khai các công trình trọng điểm.
ĐBQH Nguyễn Ngọc Hà (Quảng Trị) nhấn mạnh, mỗi sự kiện quốc tế được tổ chức tại Việt Nam không chỉ là niềm tự hào mà còn mang ý nghĩa chính trị, đối ngoại đặc biệt quan trọng. Vì vậy, việc Quốc hội ban hành cơ chế đặc thù để tháo gỡ vướng mắc cho các dự án phục vụ APEC là cần thiết.
Tuy nhiên, theo đại biểu, để Nghị quyết có tính thuyết phục và khả thi, cơ quan soạn thảo cần làm rõ hơn cơ sở thực tiễn của từng chính sách đặc thù. Hồ sơ phải chỉ ra cụ thể những khó khăn của từng nhóm dự án, xác định nguyên nhân xuất phát từ khoảng trống pháp luật hay do các quy định hiện hành chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Đây sẽ là căn cứ quan trọng để chứng minh tính cấp bách của việc ban hành Nghị quyết.
Đại biểu cũng lưu ý đến tính đồng bộ của hệ thống pháp luật khi Nghị quyết được áp dụng song song với các luật hiện hành. Theo đó, cần tiếp tục rà soát kỹ các quy định liên quan đến đầu tư công, ngân sách nhà nước, xây dựng và đất đai nhằm tránh chồng chéo, mâu thuẫn, bảo đảm các cơ chế mới có thể triển khai thuận lợi ngay sau khi được Quốc hội thông qua.
Một nội dung khác được đại biểu Nguyễn Ngọc Hà đặc biệt nhấn mạnh là yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh. Theo đại biểu, Phú Quốc không chỉ có vị trí chiến lược về phát triển kinh tế biển mà còn là địa bàn đặc biệt quan trọng về quốc phòng, an ninh. Vì vậy, hồ sơ dự thảo Nghị quyết cần bổ sung đánh giá tác động đối với nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, làm rõ các giải pháp tổ chức thực hiện để quá trình triển khai các dự án không ảnh hưởng đến nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền và lợi ích quốc gia.
Ba nhóm giải pháp để đẩy nhanh tiến độ
Cùng chung quan điểm về sự cần thiết của cơ chế đặc thù, ĐBQH Phạm Văn Thắng (An Giang) cho rằng, Hội nghị cấp cao APEC 2027 là cơ hội quan trọng để Phú Quốc bứt phá, trở thành trung tâm dịch vụ và du lịch tầm cỡ quốc tế.
Tuy nhiên, quỹ thời gian còn rất ngắn trong khi khối lượng hạ tầng phải hoàn thành là rất lớn, đòi hỏi phải có những giải pháp đủ mạnh để tháo gỡ các điểm nghẽn ngay từ bây giờ. Đại biểu đề xuất ba nhóm giải pháp trọng tâm.
Một là tạo đột phá về thủ tục đầu tư, quy hoạch và đất đai. Theo đó, cần áp dụng chỉ định thầu hoặc đấu thầu hạn chế đối với các dự án cốt lõi như sân bay, trung tâm hội nghị, hạ tầng số, giao thông kết nối; đồng thời cho phép triển khai song song các thủ tục quy hoạch, đánh giá tác động môi trường và giao đất, giao mặt nước biển để rút ngắn từ 6 - 9 tháng chuẩn bị.
Hai là, tháo gỡ nguồn lực vật liệu và cơ chế tài chính bằng cách áp dụng quy trình rút gọn trong cấp phép khai thác khoáng sản san lấp, ưu tiên tối đa cho công trình APEC, đồng thời cho phép nghiệm thu từng phần và thanh toán theo tiến độ đạt đến 80% khối lượng hoàn thành để giải tỏa dòng tiền cho nhà thầu.
Ba là, cần quy định rõ trách nhiệm người đứng đầu, đưa vào Nghị quyết điều khoản bảo vệ cán bộ thực thi cơ chế đặc thù vì lợi ích chung, phân biệt rõ với hành vi vi phạm tiêu cực.
“Mọi công trình lấn biển, hạ tầng viễn thông, chuyển đổi số phục vụ APEC 2027 phải phối hợp chặt chẽ với Bộ Quốc phòng và Bộ đội Biên phòng để vừa đảm bảo an ninh tuyệt đối cho sự kiện, vừa giữ vững chủ quyền biên giới biển đảo Tây Nam”, đại biểu Phạm Văn Thắng đề xuất.
Quy định rõ để bảo vệ người dám làm
ĐBQH Trương Hồ Hải (An Giang) chia sẻ thêm một khó khăn trong quá trình triển khai các dự án lớn hiện nay là tâm lý e ngại của đội ngũ cán bộ khi nhiều dự án vẫn đang trong diện thanh tra, kiểm tra hoặc điều tra. Mặc dù đã có Kết luận số 14-KL/TW của Bộ Chính trị về chủ trương bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, nhưng tâm lý e ngại, lo lắng vẫn tồn tại từ năm 2021 đến nay.
Đại biểu cho biết, các dự án APEC có tiến độ vô cùng cấp bách, quy trình pháp lý thông thường chắc chắn không thể đáp ứng. Chẳng hạn như trong cơ quan nhà nước, việc mua một chiếc máy in nhiều khi mất tới 3 tháng, trong khi khu vực tư nhân chỉ mất 30 phút là có thiết bị lắp tận nơi. Chính vì vậy, nếu áp dụng quy trình bình thường và góc nhìn pháp lý thuần túy, rủi ro pháp lý là rất lớn, dễ dẫn đến tình trạng cán bộ đùn đẩy trách nhiệm, đòi hỏi đầy đủ văn bản mới dám ký.
Để giải quyết triệt để vấn đề này, đại biểu Trương Hồ Hải nhấn mạnh, Nghị quyết của Quốc hội phải quy định thật cụ thể, rõ ràng về động cơ, mục đích: trường hợp nào được bảo vệ trách nhiệm, trường hợp nào không, làm rõ bản chất sai phạm và căn cứ chỉ đạo. Việc xác định rõ ranh giới đúng - sai là hết sức cấp bách để cán bộ yên tâm bắt tay vào làm, tránh nguy cơ "mất cán bộ".
Đẩy nhanh tiến độ nhưng không đánh đổi kỷ cương pháp luật
Phát biểu làm rõ thêm nhiều nội dung quan trọng tại phiên thảo luận Tổ, ĐBQH Lê Quang Tùng, Bí thư Tỉnh ủy An Giang nhấn mạnh việc chuẩn bị cho APEC là một khối lượng công việc khổng lồ, bao gồm xây dựng mới hoàn toàn sân bay, trung tâm hội nghị, hệ thống đường giao thông chính và đường tàu điện.
Đại biểu nhấn mạnh, theo Kết luận của Bộ Chính trị về công tác đối ngoại đến năm 2030, đây là sự kiện đặc biệt quan trọng. Sự kiện không chỉ giúp Phú Quốc vươn lên thành một cực tăng trưởng của quốc gia mà còn khẳng định vị thế của Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
Danh mục phục vụ APEC gồm 21 công trình, trong đó có 10 dự án đầu tư công và 11 dự án hợp tác công tư (PPP). Để kịp tiến độ, các dự án được áp dụng cơ chế đặc thù cho phép triển khai song song một số thủ tục, bởi nếu phê duyệt tuần tự theo cách thông thường đối với các công trình lớn như Trung tâm hội nghị (phòng họp hơn 5.000 chỗ, nhà hát 4.400 chỗ…) sẽ mất hàng năm trời.
Tuy nhiên, đại biểu Lê Quang Tùng khẳng định, việc triển khai song song không đồng nghĩa với làm tắt hay bỏ sót các quy định của Nhà nước. Địa phương đã chủ động mời cơ quan kiểm toán tham gia ngay từ đầu để kiểm tra khối lượng, bảo đảm kiểm đếm đầy đủ và không xảy ra thất thoát.
Dù thời tiết đang là mùa mưa, các mốc tiến độ chính vẫn được quyết tâm hoàn thành trong năm 2027: tháng 3 xong sân bay, ngày 30/4 hoàn thành trung tâm hội nghị, tháng 6 xong hệ thống giao thông và hạ tầng xử lý rác thải, nước thải, nước sạch. Một số công trình sẽ được đẩy nhanh tiến độ, hoàn thành vào cuối năm nay.
"Xác định đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, tỉnh An Giang quyết tâm dồn người, dồn lực thực hiện". Nhấn mạnh tinh thần này, đại biểu Lê Quang Tùng nêu rõ, "việc Quốc hội thông qua Nghị quyết này sẽ củng cố niềm tin, giải tỏa tâm lý "vừa làm vừa lo" cho đội ngũ cán bộ thực thi. An Giang cam kết ngay sau khi Nghị quyết có hiệu lực sẽ đẩy nhanh hơn nữa tốc độ triển khai, đồng thời chủ động tách các hạng mục không liên quan trực tiếp đến APEC để tập trung ưu tiên tuyệt đối nguồn lực cho các công trình trọng điểm phục vụ APEC".
