Quy định chặt chẽ thẩm quyền và phạm vi áp dụng biện pháp bảo vệ

Cơ chế áp dụng biện pháp bảo vệ đặc biệt trong trường hợp cấp thiết là cần thiết

Góp ý dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia, ĐBQH Lê Nhật Thành đề nghị tiếp tục hoàn thiện phạm vi điều chỉnh, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và quy định rõ trách nhiệm, cơ chế phối hợp để Luật được triển khai đồng bộ, hiệu quả.

Cụ thể, ĐBQH Lê Nhật Thành nhất trí với sự cần thiết ban hành Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia, nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng, khắc phục những hạn chế, vướng mắc trong thực tiễn và tạo cơ sở pháp lý đầy đủ hơn để bảo vệ các công trình, hạ tầng thiết yếu trước những nguy cơ đe dọa an ninh.

Đại biểu đánh giá, việc phân chia công trình thành ba nhóm gồm công trình trọng điểm về an ninh quốc gia, công trình an ninh, khu an ninh và công trình quan trọng khác liên quan đến an ninh quốc gia thể hiện cách tiếp cận toàn diện hơn so với Pháp lệnh năm 2007. Việc bổ sung các nhóm công trình đặc biệt quan trọng về chính trị, an ninh góp phần mở rộng phạm vi bảo vệ, thể chế hóa quan điểm của Đảng và hạn chế nguy cơ bỏ sót đối tượng cần bảo vệ.

Dự thảo Luật đồng thời không điều chỉnh việc bảo vệ công trình quốc phòng, khu quân sự do nội dung này đã được quy định trong pháp luật chuyên ngành, qua đó tránh chồng chéo, trùng lặp. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát các quy định để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với những dự án luật khác đang được trình Quốc hội xem xét.

Về quy định tại khoản 5 Điều 10 dự thảo Luật, cho phép Thủ tướng Chính phủ quyết định áp dụng các biện pháp bảo vệ chưa được pháp luật quy định trong trường hợp đặc biệt cấp thiết, ĐBQH Lê Nhật Thành cho rằng đây là cơ chế cần thiết để bảo đảm an toàn tuyệt đối cho công trình trọng điểm về an ninh quốc gia.

Theo đại biểu, quy định này phù hợp với quyền hạn của Thủ tướng Chính phủ theo Luật Tổ chức Chính phủ. Trong bối cảnh khoa học, công nghệ phát triển, phương thức tấn công, xâm phạm công trình ngày càng đa dạng, khó lường, có thể xuất hiện những tình huống chưa có tiền lệ mà các biện pháp hiện hành chưa đủ khả năng ứng phó toàn diện.

Do đó, việc thiết lập cơ chế áp dụng biện pháp bảo vệ đặc biệt trong trường hợp cấp thiết là cần thiết, góp phần chủ động ứng phó với các nguy cơ đe dọa an ninh quốc gia.

Về trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương, đại biểu ghi nhận dự thảo Luật đã chuyển từ việc quy định cụ thể trách nhiệm của từng cơ quan như Pháp lệnh năm 2007 sang quy định khái quát tại Điều 39 và giao Chính phủ quy định chi tiết. Cách tiếp cận này phù hợp với yêu cầu đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và bảo đảm sự thống nhất trong quản lý nhà nước.

Tuy nhiên, để Luật có thể triển khai hiệu quả ngay khi có hiệu lực, ĐBQH Lê Nhật Thành đề nghị Chính phủ chỉ đạo xây dựng, ban hành đồng bộ nghị định quy định chi tiết, trong đó xác định đầy đủ trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương và cơ chế phân công, phối hợp rõ ràng.

Theo đại biểu, hoàn thiện phạm vi điều chỉnh, bổ sung cơ chế bảo vệ phù hợp với thực tiễn và xác định rõ trách nhiệm tổ chức thực hiện là những yêu cầu quan trọng để bảo đảm Luật đi vào cuộc sống, nâng cao hiệu quả bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia.

Rõ thẩm quyền của cơ quan nhà nước và trách nhiệm của đơn vị quản lý, vận hành công trình

Riêng ĐBQH Huỳnh Quyết Thắng đề nghị làm rõ tiêu chí phân loại công trình, giới hạn thẩm quyền áp dụng biện pháp bảo vệ đặc biệt và xác định phạm vi bảo vệ theo nguy cơ thực tế. Đối với Hà Nội và các đô thị lớn, cần gắn yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia với quy hoạch, phát triển đô thị và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.

Tán thành sự cần thiết ban hành Luật, ĐBQH Huỳnh Quyết Thắng cho rằng cần hoàn thiện tiêu chí xác định, phân loại công trình, gắn mức độ bảo vệ với vai trò, tính chất và nguy cơ thực tế. Việc phân loại cần tính đến mức độ thiết yếu, khả năng thay thế, dự phòng và hậu quả khi công trình bị gián đoạn, không chỉ dựa vào chức năng hay phạm vi quản lý hành chính.

Đại biểu đề nghị Luật quy định nguyên tắc, tiêu chí chung; Chính phủ cụ thể hóa các ngưỡng kỹ thuật theo từng lĩnh vực. Hồ sơ đưa công trình vào Danh mục cần làm rõ căn cứ, mức độ bảo vệ và nguồn lực thực hiện; đồng thời thường xuyên rà soát để bảo đảm bảo vệ đúng trọng tâm.

Về thẩm quyền áp dụng biện pháp bảo vệ chưa được pháp luật quy định trong trường hợp đặc biệt cấp thiết, đại biểu đề nghị làm rõ điều kiện, phạm vi và thời hạn áp dụng; quy định cụ thể cơ chế báo cáo, rà soát, chấm dứt biện pháp và trách nhiệm khắc phục hậu quả. Các biện pháp phải thực sự cần thiết, tương xứng với nguy cơ, đồng thời bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Cần rà soát các quy định liên quan để bảo đảm thống nhất về giới hạn thẩm quyền.

Đối với phạm vi bảo vệ, cần căn cứ nguy cơ và đặc điểm từng công trình, không áp dụng đồng loạt các biện pháp hạn chế. Ranh giới bảo vệ phải được xác định rõ, giúp người dân nhận biết các hoạt động bị hạn chế nhưng vẫn bảo đảm bí mật nhà nước.

Đại biểu cũng đề nghị phân định rõ thẩm quyền của cơ quan nhà nước với trách nhiệm của đơn vị quản lý, vận hành công trình; làm rõ điều kiện tiếp tục cư trú, sản xuất, kinh doanh và cơ chế bồi thường, hỗ trợ đối với các trường hợp bị ảnh hưởng hoặc phải di dời.

Liên hệ thực tiễn Hà Nội, ĐBQH Huỳnh Quyết Thắng đề nghị rà soát các công trình đường sắt đô thị, công trình ngầm, công trình lưỡng dụng, cơ sở nghiên cứu và hạ tầng bảo đảm an toàn nguồn nước theo tiêu chí cụ thể, không mặc nhiên đưa toàn bộ công trình thuộc các nhóm này vào Danh mục. Việc xem xét di tích và các công trình trên hệ thống sông Hồng, sông Đà, sông Đuống cũng cần căn cứ đặc thù, phạm vi tác động và yêu cầu bảo vệ liên vùng.

Đại biểu nhấn mạnh cần bảo đảm thống nhất giữa dự thảo Luật với Luật Thủ đô năm 2026, làm rõ cơ chế phối hợp, trách nhiệm và nguồn lực thực hiện. Đối với công trình ngầm, đường sắt đô thị và công trình đa chức năng, cần xác định chính xác phạm vi cần bảo vệ, hạn chế ảnh hưởng đến giao thông, hạ tầng và các hoạt động thiết yếu; đồng thời ứng dụng công nghệ số, bản đồ ba chiều và mô phỏng rủi ro để nâng cao hiệu quả quản lý.

Hoàn thiện dự thảo Luật theo hướng xác định đúng công trình, giới hạn rõ thẩm quyền và áp dụng biện pháp tương xứng với nguy cơ sẽ góp phần bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia, duy trì hoạt động thiết yếu, thúc đẩy phát triển đô thị và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.

Cho ý kiến về dự thảo luật, ĐBQH Đỗ Đức Hồng Hà đề nghị lồng ghép việc lấy ý kiến về yêu cầu an ninh, an toàn công trình vào quy trình thẩm định theo pháp luật về đầu tư và đầu tư công. Bộ Công an xem xét các dự án dự kiến thuộc công trình loại I, loại II; Công an cấp tỉnh xem xét các dự án dự kiến thuộc công trình loại III.

Việc lập hồ sơ, thẩm định và quyết định chính thức đưa công trình vào Danh mục công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia nên thực hiện ở giai đoạn thiết kế kỹ thuật hoặc trước khi nghiệm thu đưa công trình vào khai thác, sử dụng. Cách tiếp cận này vừa bảo đảm yêu cầu an ninh, an toàn, vừa phân định rõ thẩm quyền, hạn chế thủ tục không cần thiết.

Đối với mối quan hệ giữa dự thảo Luật và Luật Thủ đô, đại biểu nhấn mạnh cần tính đến đặc thù Hà Nội là địa bàn trọng yếu, có mật độ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia cao, đồng thời đang phát triển không gian ngầm, đường sắt đô thị và cải tạo, chỉnh trang đô thị.

Trên cơ sở đó, ĐBQH Đỗ Đức Hồng Hà kiến nghị bổ sung quy định nguyên tắc để bảo đảm việc áp dụng quy chuẩn kỹ thuật, xác định ranh giới bảo vệ công trình trong không gian ngầm, không gian đô thị và thực hiện các biện pháp hành chính đặc thù tại Hà Nội thống nhất với Luật Thủ đô. Trường hợp dự thảo Luật quy định biện pháp bảo vệ ở mức độ an ninh, an toàn cao hơn thì áp dụng theo quy định của Luật này.

Theo đại biểu, hoàn thiện dự án Luật cần kết hợp chặt chẽ yêu cầu bảo vệ công trình với việc phân định rõ thẩm quyền, bảo đảm minh bạch. Đây là cơ sở để nâng cao hiệu quả bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp và tạo thuận lợi cho đầu tư, phát triển.