Quốc hội Trung Quốc kiến tạo thể chế cho mục tiêu phát triển mới: Lắng nghe tiếng dân - trực tiếp và trực tuyến

Lắng nghe dân từ những cuộc gặp ở cơ sở

Một cuộc trao đổi tại khu dân cư, buổi lấy ý kiến trong doanh nghiệp hay kiến nghị gửi qua mạng đều có thể giúp cơ quan lập pháp nhận diện vấn đề. Khi trải nghiệm đời thường được kết nối với quá trình xây dựng và giám sát pháp luật, khoảng cách giữa nghị trường với người dân được thu hẹp bằng những phương thức cụ thể.

Tại Trung Quốc, các điểm liên hệ lập pháp cơ sở là một trong những “cây cầu” như vậy. Tháng 7/2015, Ủy ban Công tác pháp chế thuộc Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân toàn quốc thiết lập bốn điểm đầu tiên, mở kênh thu nhận ý kiến về dự thảo luật ngay tại cộng đồng.

Theo tài liệu công bố tháng 11/2025, mạng lưới này có 54 điểm, phủ 31 tỉnh, khu tự trị và thành phố trực thuộc Trung ương. Hơn 7.800 điểm do cơ quan dân cử cấp tỉnh và thành phố có quận thiết lập tiếp tục mở rộng phạm vi tiếp nhận ý kiến.

Các địa chỉ này kết nối ngôn ngữ pháp lý với trải nghiệm hằng ngày. Người dân có thể chưa đề xuất được điều khoản hoàn chỉnh, nhưng hiểu rõ những khó khăn khi làm thủ tục, sử dụng dịch vụ hay thực hiện nghĩa vụ. Đó là cơ sở để đánh giá quy định từ góc độ người chịu tác động.

Hồng Kiều, thuộc quận Trường Ninh, Thượng Hải, là ví dụ nổi bật. Đến cuối tháng 6/2026, điểm liên hệ tại đây đã lấy ý kiến đối với 120 dự thảo luật, trực tiếp lắng nghe hơn 47.000 người, tổng hợp gửi lên 6.000 ý kiến; trong đó 492 kiến nghị được tiếp thu vào quá trình lập pháp.

Hồng Kiều còn đưa hoạt động tham vấn vào các tòa nhà, doanh nghiệp và tổ chức trao đổi chuyên đề về pháp luật kinh tế, tài chính. Năm 2026, địa phương bổ sung bốn điểm thu thập thông tin liên quan đến người cao tuổi, dân chính, giải quyết tranh chấp lao động và cộng đồng doanh nghiệp.

Việc lựa chọn địa chỉ tiếp nhận theo nhóm đối tượng giúp tìm đúng người có trải nghiệm liên quan. Quy định về lao động cần tiếng nói của người lao động và người sử dụng lao động; chính sách chăm sóc cần ý kiến của gia đình và đơn vị cung cấp dịch vụ. Đầu năm 2026, riêng Dự thảo Luật Dịch vụ chăm sóc trẻ nhỏ được Hồng Kiều tổ chức bốn cuộc tham vấn, gắn với đặc điểm dịch vụ tại Thượng Hải.

Mở thêm nhịp cầu trên môi trường số

Cùng với mạng lưới cơ sở, việc công bố dự thảo trên trang thông tin Quốc hội tạo thêm cơ hội tham gia xây dựng pháp luật. Báo cáo công tác trình tại kỳ họp tháng 3/2026 cho biết, qua trang thông tin và các điểm liên hệ cơ sở, cơ quan lập pháp nhận được 364.000 ý kiến, kiến nghị về dự thảo luật trong năm qua; nhiều ý kiến được tiếp thu và phản hồi.

Hai phương thức bổ trợ nhau: gặp trực tiếp giúp trao đổi sâu, làm rõ bối cảnh; góp ý trực tuyến giảm trở ngại về khoảng cách và thời gian. Sự kết hợp này mở rộng khả năng tiếp cận, đồng thời bổ sung thông tin cụ thể từ đời sống.

Năm 2025, Hồng Kiều trở thành một trong những điểm liên hệ lập pháp về lĩnh vực mạng đầu tiên. Hoạt động được phối hợp với mạng lưới hiện có trong tham vấn, phổ biến pháp luật, nghiên cứu và phản hồi thông tin.

Cách phân công chủ đề cũng góp phần nâng chất lượng tham vấn. Đầu mỗi năm, các điểm liên hệ được hỏi về những dự thảo dự kiến trình xem xét để lựa chọn lĩnh vực phù hợp. Nhờ đó, chương trình lập pháp được kết nối với đặc điểm và khả năng đóng góp của từng địa bàn.

Tại Phúc Điền, Thâm Quyến, báo cáo tháng 3/2026 cho biết điểm liên hệ đã lấy ý kiến về 104 dự thảo luật, quy định ở cấp quốc gia, tỉnh và thành phố; thu thập 2.524 kiến nghị, trong đó 203 kiến nghị được tiếp thu trong các văn bản đã ban hành. Các báo cáo nghiên cứu về trí tuệ nhân tạo và kinh tế hàng không tầm thấp cũng được đưa vào tài liệu tham khảo của cơ quan lập pháp trung ương.

Những trường hợp này cho thấy tiếng nói cơ sở có thể phản ánh cả vấn đề dân sinh và yêu cầu mới từ thực tiễn phát triển. Tuy nhiên, giá trị của kênh góp ý còn phụ thuộc vào quá trình xử lý: xác định vấn đề, nghiên cứu kiến nghị và phản hồi để người tham gia biết ý kiến được xem xét như thế nào.

Từ góp ý dự thảo đến giám sát quy định

Kết nối với cộng đồng được mở rộng sang giai đoạn pháp luật đã áp dụng, thông qua cơ chế đăng ký và rà soát văn bản. Công cụ này giúp phát hiện bất cập và thúc đẩy sửa đổi theo thẩm quyền.

Báo cáo năm 2025 cho biết cơ quan có thẩm quyền nhận 2.309 văn bản gửi đăng ký và 6.705 kiến nghị rà soát từ công dân, tổ chức. Trong đó, 5.285 kiến nghị được gửi trực tuyến, chiếm gần 79%, cho thấy vai trò đáng kể của môi trường số trong chuyển phản ánh xã hội tới cơ quan giám sát. Đây là số kiến nghị tiếp nhận, không đồng nghĩa với số quy định bị kết luận có sai sót.

Các trường hợp công bố gắn với quyền lợi cụ thể: có địa phương yêu cầu xe kinh doanh dịch vụ gọi xe phải có tổng giá mua từ 120.000 nhân dân tệ; có quy định yêu cầu người khuyết tật phải có hộ khẩu thường trú tại địa phương mới được đăng ký xe lăn có động cơ. Những bất cập này đã được người dân kiến nghị, phản ánh, được đại biểu dân cử ghi nhận và điều chỉnh trong quy định pháp luật.

Ý nghĩa của rà soát là khả năng xem xét lại quy định gây vướng mắc. Một phản ánh cá nhân có thể dẫn đến điều chỉnh tác động tới nhiều người cùng hoàn cảnh, kết nối yêu cầu thống nhất pháp luật với bảo vệ quyền lợi trong thực tế.

Báo cáo rà soát năm 2024 ghi nhận cơ quan công tác pháp chế lần đầu gửi văn bản tới các điểm liên hệ cơ sở để hỏi về tình hình thực hiện và bất cập của quy định; đồng thời hỗ trợ điểm liên hệ tại Giang Hải, Quảng Đông, xây dựng cơ chế thu thập ý kiến phục vụ rà soát.

Như vậy, cùng một địa chỉ gần dân có thể tiếp nhận góp ý khi luật đang được xây dựng và phản ánh khi quy định đã áp dụng. Kênh trực tuyến mở rộng phạm vi tiếp cận, còn những cuộc gặp trực tiếp bổ sung bối cảnh và trải nghiệm. Hiệu quả của các “cây cầu” này thể hiện ở khả năng chuyển ý kiến thành quy định phù hợp, phát hiện bất cập và thúc đẩy điều chỉnh để pháp luật đáp ứng tốt hơn yêu cầu từ cuộc sống, thực sự mang hơi thở của cuộc sống.