Quốc hội Thụy Điển hạ độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự xuống 14 tuổi trước thềm tổng tuyển cử

Trong cuộc bỏ phiếu ngày 13/8, có 281 nghị sĩ tán thành việc hạ độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự xuống 14, trong đó có các nghị sĩ thuộc đảng Dân chủ Xã hội đối lập; 66 nghị sĩ bỏ phiếu chống.

Phương án thỏa hiệp

Trước đó, Chính phủ từng đề xuất hạ tuổi chịu trách nhiệm hình sự xuống 13 đối với các tội nghiêm trọng trong thời hạn 5 năm, nhưng rút đề xuất này vào tháng 6 sau khi không thể giành đủ đa số tại Quốc hội. Sau đó, Chính phủ chuyển sang phương án 14 tuổi. Theo đề xuất mới, ngưỡng tuổi chịu trách nhiệm hình sự 14 cũng chỉ được áp dụng trong thời hạn 5 năm và giới hạn đối với các tội nghiêm trọng. Phần lớn trong số 126 tổ chức được tham vấn, bao gồm lực lượng cảnh sát và cơ quan quản lý nhà tù, đều phản đối việc hạ độ tuổi xuống mức quá thấp là 13 tuổi.

Chính phủ bảo thủ thiểu số do Thủ tướng Ulf Kristersson lãnh đạo hiện duy trì quyền lực nhờ sự hậu thuẫn của đảng Dân chủ Thụy Điển cực hữu. Kể từ khi lên nắm quyền năm 2022, Chính phủ đã coi cuộc chiến chống tội phạm là một trọng tâm trong chương trình nghị sự. Quốc gia Bắc Âu này đã phải đối mặt với các cuộc thanh toán giữa những băng nhóm trong hơn một thập niên qua, chủ yếu liên quan đến tranh giành quyền kiểm soát thị trường ma túy.

Quốc hội Thụy Điển cũng bỏ phiếu cắt giảm mức ưu đãi về hình phạt tù dành cho người trẻ tuổi. Theo quy định mới, người dưới 18 tuổi có thể phải chịu mức án lên đến 18 năm tù.

Luật có hiệu lực ngay trước tổng tuyển cử

Luật sẽ có hiệu lực từ ngày 10/9, chỉ ba ngày trước khi Thụy Điển tổ chức tổng tuyển cử. Một cuộc thăm dò do Demoskop thực hiện cho báo Svenska Dagbladet cho thấy phe đối lập trung tả đang dẫn trước các đảng cánh hữu, dù khoảng cách giữa hai bên đã thu hẹp. Theo kết quả thăm dò, các đảng trong liên minh cầm quyền và phe cực hữu dự kiến giành được 47% số phiếu, trong khi các đảng đối lập có thể nhận được 51%.

Quyết định của Thụy Điển diễn ra trong bối cảnh nước này đang tìm cách ứng phó với tình trạng tội phạm có tổ chức và băng nhóm ngày càng lôi kéo nhiều người trẻ tuổi. Chính phủ cho rằng các quy định hiện hành cần được siết chặt để đáp ứng diễn biến của tội phạm trong giới trẻ, đồng thời duy trì hiệu quả và uy tín của hệ thống tư pháp hình sự.

Ngưỡng 14 tuổi trong bức tranh chung của châu Âu

Việc hạ tuổi chịu trách nhiệm hình sự xuống 14 không phải là mức thấp bất thường ở châu Âu. Theo Cơ quan Liên minh châu Âu về các quyền cơ bản (FRA), độ tuổi tối thiểu để trẻ em có thể phải chịu các biện pháp tước tự do tại các nước EU dao động từ 10 đến 16 tuổi. Khoảng một nửa số nước thành viên áp dụng ngưỡng 14 tuổi đối với việc tạm giam trẻ em, trong khi một số nước đặt ngưỡng thấp hơn như Ireland và Anh là 10 tuổi, Hà Lan 12 tuổi và Pháp 13 tuổi.

Tuy nhiên, độ tuổi này không đồng nghĩa với việc mọi trẻ em từ ngưỡng nói trên đều mặc nhiên bị phạt tù như người trưởng thành. Các nước châu Âu nhìn chung có những quy định và thủ tục tư pháp riêng đối với người chưa thành niên, với mục tiêu kết hợp xử lý hành vi phạm tội với giáo dục, phục hồi và tái hòa nhập cộng đồng.

Nghị viện châu Âu cũng dẫn khuyến nghị của Liên Hợp Quốc rằng tuổi chịu trách nhiệm hình sự tối thiểu nên ở mức ít nhất 14 tuổi, trong khi Ủy ban Quyền trẻ em của Liên Hợp Quốc khuyến nghị không nên đặt ngưỡng này thấp hơn 12 tuổi.