Chính trị

Quốc hội thông qua Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) và 2 nghị quyết

Minh Trang • 21/11/2026 11:26

Sáng 21/11, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội đã thông qua Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi); Nghị quyết về việc thi hành Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi); Nghị quyết về thực hiện thí điểm cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành phiên họp. Ảnh: Quang Khánh
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì và Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành phiên họp. Ảnh: Quang Khánh

Trước đó, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Huy Tiến trình bày tóm tắt Báo cáo về việc tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) và 2 dự thảo Nghị quyết.

Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Huy Tiến 1. Ảnh Hồ Long
Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Huy Tiến trình bày tóm tắt Báo cáo về việc tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) và 2 dự thảo Nghị quyết. Ảnh: Hồ Long

Tố tụng điện tử, trực tuyến - bước đột phá trong tố tụng hình sự

Với 478/479 ĐBQH có mặt tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi).

Bộ luật gồm 9 phần, 37 chương, 527 điều; có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.

Bộ luật quy định Cơ quan tiến hành tố tụng gồm: cơ quan điều tra; viện kiểm sát; tòa án.

Người tiến hành tố tụng gồm: Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra, Điều tra viên, Cán bộ điều tra; Viện trưởng, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát, Kiểm sát viên, Kiểm tra viên; Chánh án, Phó Chánh án Tòa án, Thẩm phán, Hội thẩm, Thư ký Tòa án, Thẩm tra viên Tòa án.

Điểm mới đột phá của Bộ luật là đổi mới phương thức hoạt động tố tụng hình sự theo hướng thực hiện tố tụng điện tử, tố tụng trực tuyến.

Quốc hội biểu quyết thông qua Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi)VQK_3192
Quốc hội biểu quyết thông qua Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi). Ảnh: Quang Khánh

Cụ thể, Bộ luật quy định hoạt động tố tụng điện tử có giá trị pháp lý. Việc thực hiện hoạt động tố tụng điện tử phải tuân thủ đúng trình tự, thủ tục, bảo đảm tính hợp pháp, xác thực, toàn vẹn, khả năng truy xuất, bảo mật, an ninh dữ liệu và không làm hạn chế quyền, lợi ích hợp pháp của người tham gia tố tụng theo quy định của pháp luật.

Cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng thực hiện hoạt động tố tụng điện tử trong quá trình giải quyết vụ việc, vụ án hình sự theo quy định của Bộ luật này và quy định khác của pháp luật có liên quan.

Đồng thời, phải bảo đảm mọi văn bản tố tụng, biên bản, tài liệu khác liên quan đến vụ việc, vụ án được lập bằng phương thức điện tử phải được quản lý thống nhất, cập nhật, lưu trữ và chuyển ngay trên hệ thống quản lý án hình sự trong suốt quá trình giải quyết vụ việc, vụ án theo quy định của Bộ luật.

Bộ luật yêu cầu Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra phải tuân thủ pháp luật khi tiến hành hoạt động điều tra theo quy định của Bộ luật.

Các đại biểu dự phiên họp
Các đại biểu dự phiên họp. Ảnh: Khánh Duy

Mọi hoạt động điều tra phải tôn trọng sự thật, tiến hành khách quan, toàn diện và đầy đủ; phát hiện nhanh chóng, chính xác mọi hành vi phạm tội, làm rõ chứng cứ xác định có tội và chứng cứ xác định vô tội, tình tiết tăng nặng, tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, nguyên nhân, điều kiện phạm tội và những tình tiết khác có ý nghĩa đối với việc giải quyết vụ án.

Việc giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự được tiến hành cùng với việc giải quyết vụ án hình sự. Trường hợp vụ án hình sự phải giải quyết vấn đề bồi thường thiệt hại, bồi hoàn mà chưa có điều kiện chứng minh và không ảnh hưởng đến việc giải quyết vụ án hình sự thì vấn đề dân sự có thể tách ra để giải quyết theo thủ tục tố tụng dân sự.

Không thu hồi tài sản thuộc quyền sở hữu hợp pháp của người thứ ba ngay tình

Với 470/474 ĐBQH có mặt tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội.

Nghị quyết gồm 3 chương, 23 điều; có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027 và không áp dụng đối với những hành vi phạm tội xảy ra trước 00 giờ 00 phút ngày 1/3/2027.

Theo Nghị quyết, thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội là việc Tòa án xem xét, quyết định thu hồi và xử lý tài sản theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định theo đề nghị của Viện kiểm sát khi có căn cứ cho rằng tài sản đó có liên quan đến tội phạm mà không phụ thuộc vào việc phải có bản án hình sự kết tội đối với người bị buộc tội.

Quốc hội biểu quyết thông qua Nghị quyết của Quốc hội về việc thi hành Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi)VQK_3196
Quốc hội biểu quyết thông qua Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội. Ảnh: Quang Khánh

Cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội được áp dụng đối với vụ án hình sự về các tội phạm thuộc: tội rửa tiền; các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế; các tội phạm tham nhũng và tội phạm khác về chức vụ.

Tài sản đã bị thu hồi theo Nghị quyết thì không xem xét, xử lý trong vụ án hình sự nếu vụ án hình sự được phục hồi. Trường hợp vụ việc dân sự về thu hồi tài sản chưa kết thúc mà vụ án hình sự được phục hồi thì tạm đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự để chờ kết quả xử lý vụ án hình sự.

Đồng thời, không thu hồi tài sản thuộc quyền sở hữu hợp pháp của người thứ ba ngay tình, trừ trường hợp tài sản đó được thừa kế, được tặng cho hoặc nhận được thông qua giao dịch khác mà người tham gia giao dịch đó biết hoặc phải biết là tài sản có liên quan đến tội phạm hoặc nhằm che giấu, tẩu tán tài sản.

Trong thời hạn 3 tháng, kể từ ngày nhận được văn bản đề nghị của cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong vụ án hình sự, Viện kiểm sát xem xét, quyết định việc khởi kiện vụ án dân sự hoặc yêu cầu giải quyết việc dân sự về thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội; trường hợp vụ việc phức tạp, do sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan thì có thể gia hạn một lần không quá 2 tháng.

Việc thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội được thực hiện theo bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án. Phần tài sản thu hồi cho Nhà nước được nộp ngân sách nhà nước hoặc giao cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền quản lý, xử lý theo quy định của pháp luật.

Quốc hội biểu quyết thông qua Nghị quyết của Quốc hội về việc thi hành Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi)VQK_3194
Quốc hội biểu quyết thông qua Nghị quyết của Quốc hội về việc thi hành Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi). Ảnh: Quang Khánh

Cũng tại phiên họp, với 476/476 ĐBQH tham gia biểu quyết tán thành, đạt tỷ lệ 100%, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết của Quốc hội về việc thi hành Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi).

    Quốc hội thông qua Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) và 2 nghị quyết
    • Mặc định