Quốc hội New Zealand xem xét dự luật cấm trẻ dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội

Theo dự luật, các công ty sở hữu nền tảng mạng xã hội có thể bị phạt tới 10% tổng doanh thu toàn cầu nếu không tuân thủ quy định. Đây là mức chế tài đặc biệt nghiêm khắc, có khả năng tạo sức ép lớn đối với các tập đoàn công nghệ xuyên quốc gia như Meta.

“Chúng ta không thể tiếp tục chấp nhận những tổn hại đang xảy ra đối với cả một thế hệ trẻ em New Zealand”, Thủ tướng Christopher Luxon tuyên bố.

Theo ông Luxon, cứ ba trẻ em từ 13–17 tuổi tại New Zealand thì có một em dành ít nhất năm giờ mỗi ngày cho mạng xã hội. “Mạng xã hội khiến các em tiếp xúc với nội dung độc hại, công nghệ gây nghiện và những áp lực mà các em chưa được trang bị đầy đủ để ứng phó. Điều này đang ảnh hưởng đến đời sống gia đình, sức khỏe tâm thần, giấc ngủ và việc học tập”, Thủ tướng New Zealand nhấn mạnh.

Các nền tảng phải xác minh độ tuổi

Ông Luxon đặc biệt nêu tên Instagram, TikTok, Snapchat và Facebook. Theo dự luật, những nền tảng này phải thực hiện “các bước hợp lý” để xác minh người dùng đã đủ 16 tuổi.

Doanh nghiệp có thể sử dụng nhiều phương thức khác nhau, gồm thông tin hiện có trong tài khoản, công nghệ ước tính độ tuổi qua khuôn mặt, dịch vụ định danh điện tử và giấy tờ tùy thân chính thức.

Các nền tảng còn phải đánh giá mức độ rủi ro mà dịch vụ của mình có thể gây ra cho người dùng trẻ tuổi, đồng thời báo cáo những biện pháp được triển khai để giảm thiểu các nguy cơ đó. Doanh nghiệp không tuân thủ có thể phải chịu chế tài tài chính.

Bộ trưởng Giáo dục New Zealand Erica Stanford cho biết dự luật đặt nghĩa vụ pháp lý trực tiếp lên các nền tảng mạng xã hội, thay vì trừng phạt người sử dụng.

“Không có hình phạt nào được đề xuất đối với trẻ em, cha mẹ hoặc người chăm sóc”, bà Stanford khẳng định.

Cách tiếp cận này nhằm buộc các tập đoàn công nghệ chịu trách nhiệm bảo đảm người dùng đáp ứng yêu cầu về độ tuổi, thay vì chuyển gánh nặng giám sát hoàn toàn sang các gia đình.

Tuy nhiên, việc xác minh tuổi cũng đặt ra những câu hỏi về quyền riêng tư, bảo vệ dữ liệu cá nhân và độ chính xác của công nghệ nhận diện. Các nhà lập pháp sẽ phải cân nhắc cách ngăn trẻ em khai báo sai tuổi mà không yêu cầu mọi người dùng cung cấp quá nhiều thông tin nhạy cảm.

Sự phản đối trong liên minh cầm quyền

Khả năng dự luật được Quốc hội New Zealand thông qua hiện vẫn chưa rõ ràng. Hai đối tác của đảng Quốc gia trong liên minh cầm quyền là đảng ACT theo đường lối tự do và đảng New Zealand là trên hết theo xu hướng dân túy đều tuyên bố phản đối.

Đảng New Zealand là trên hết cho biết không thể ủng hộ dự luật sau điều mà đảng này gọi là “thất bại nghiêm trọng” của chính sách tương tự tại Australia.

Trong khi đó, đảng ACT nhận định lệnh cấm sẽ không phát huy hiệu quả bởi thanh thiếu niên có thể dễ dàng tìm cách vượt qua các biện pháp hạn chế. Lập luận này cũng phản ánh một trong những thách thức lớn của chính sách: trẻ em có thể sử dụng thông tin sai lệch, tài khoản của người lớn, mạng riêng ảo hoặc những nền tảng không thuộc phạm vi điều chỉnh để tiếp tục truy cập.

Công đảng đối lập chính chưa xác định có ủng hộ dự luật hay không. Đảng này đã gửi một danh sách gồm hàng chục câu hỏi cần được làm rõ, trong đó có cách thức xác minh độ tuổi và những nền tảng cụ thể nào sẽ chịu sự điều chỉnh.

“Chúng tôi xem xét dự luật này hết sức nghiêm túc”, người phát ngôn Công đảng Reuben Davidson cho biết.

Theo ông Davidson, sự an toàn của thanh thiếu niên tại Aotearoa New Zealand – tên đất nước bằng tiếng Māori – đang bị đe dọa, trong khi những rủi ro mà các em phải đối mặt trong môi trường trực tuyến ngày càng phức tạp.

Tranh luận về hiệu quả của lệnh cấm

New Zealand đưa ra dự luật sau khi Australia trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới thực hiện lệnh cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng nhiều nền tảng mạng xã hội vào tháng 12/2025. Anh, Pháp và một số nước khác cũng đang xúc tiến các biện pháp tương tự.

Australia giải thích lệnh cấm nhằm bảo vệ trẻ em khỏi bắt nạt trực tuyến và những “thuật toán săn mồi” – cách gọi những hệ thống được thiết kế để liên tục đề xuất nội dung, giữ chân người dùng và khai thác tâm lý dễ bị tác động của thanh thiếu niên.

Tuy nhiên, hiệu quả thực tế của biện pháp này vẫn là chủ đề gây tranh luận. Một nghiên cứu đã qua bình duyệt do nhóm chuyên gia tại Australia công bố vào tháng 6 cho thấy có rất ít bằng chứng chứng minh thanh thiếu niên đã rời bỏ mạng xã hội do lệnh cấm.

Kết quả trên đặt ra câu hỏi liệu các biện pháp giới hạn độ tuổi có thực sự làm giảm thời gian sử dụng mạng xã hội hay chỉ khiến người trẻ chuyển sang tài khoản không xác thực, nền tảng ít được quản lý hoặc những cách truy cập khó kiểm soát hơn.

Những người ủng hộ cho rằng ngay cả khi không thể ngăn chặn hoàn toàn, quy định pháp lý vẫn cần thiết để buộc các công ty công nghệ thay đổi cách thiết kế và vận hành sản phẩm dành cho trẻ em. Ngược lại, phe phản đối cảnh báo một lệnh cấm khó thực thi có thể tạo cảm giác an toàn giả tạo, trong khi những vấn đề cốt lõi như thiết kế gây nghiện, thu thập dữ liệu và quảng bá nội dung độc hại vẫn chưa được giải quyết.

Dự luật của New Zealand vì vậy sẽ tiếp tục được xem xét kỹ tại Quốc hội, đặc biệt về phạm vi áp dụng, công nghệ xác minh tuổi, bảo vệ dữ liệu cá nhân và khả năng thanh thiếu niên vượt qua lệnh cấm. Cuộc tranh luận không chỉ xoay quanh câu hỏi có nên ngăn trẻ dưới 16 tuổi tiếp cận mạng xã hội hay không, mà còn đặt ra trách nhiệm của các nền tảng trong việc xây dựng một môi trường số an toàn hơn.