Quốc hội cho ý kiến về dự thảo Luật Giám định tư pháp

Về tổ chức GĐTP công lập,  ngoài công lập

Hiện còn hai loại ý kiến khác nhau về mô hình tổ chức giám định pháp y cấp tỉnh. Loại ý kiến thứ nhất, tổ chức giám định pháp y gồm: viện pháp y quốc gia thuộc Bộ Y tế; Trung tâm giám định pháp y tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (thuộc ngành Y tế); Viện pháp y quân đội thuộc Bộ Quốc phòng; Trung tâm giám định pháp y thuộc Viện Khoa học hình sự Bộ Công an. Như vậy, riêng ở tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương sẽ không còn Giám định viên pháp y tại Phòng Kỹ thuật hình sự Công an cấp tỉnh, mà tập trung hoạt động giám định pháp y vào tổ chức giám định pháp y thuộc ngành Y tế để bảo đảm tính khách quan, chuyên nghiệp. Loại ý kiến thứ hai, đề nghị cho giữ quy định về giám định viên pháp y thuộc Phòng Kỹ thuật hình sự Công an cấp tỉnh như quy định hiện hành, vì qua thực tiễn nhiều năm, đội ngũ Giám định viên pháp y thuộc Phòng Kỹ thuật hình sự chủ yếu thực hiện giám định tử thi và phục vụ kịp thời việc xử lý các vụ án xâm phạm tính mạng con người. 

Về tổ chức giám định tư pháp ngoài công lập, nhiều ý kiến tán thành với quy định của dự thảo Luật; có ý kiến đề nghị mở rộng phạm vi các tổ chức giám định tư pháp ngoài công lập bao gồm cả 3 lĩnh vực cơ bản là pháp y, pháp y tâm thần, kỹ thuật hình sự và các lĩnh vực khác như: giám định chất lượng hàng hóa, vệ sinh an toàn thực phẩm. Bên cạnh đó, cũng ý kiến đề nghị bổ sung quy định cụ thể điều kiện, thủ tục giải thể đối với tổ chức giám định tư pháp ngoài công lập.

Cho ý kiến về dự thảo Luật Giám định tư pháp và Báo cáo giải trình tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Giám định tư pháp của UBTVQH, đa số các ý kiến của ĐBQH đồng tình với nội dung dự thảo Luật, cho thấy sự cần thiết phải ban hành Luật này để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của hoạt động tố tụng. Bên cạnh đó, các ý kiến cũng tập trung làm rõ thêm những cách nhìn khác nhau về các vấn đề chủ yếu như: tổ chức giám định tư pháp công lập; tổ chức giám định tư pháp ngoài công lập; hội đồng giám định; quyền và nghĩa vụ của người yêu cầu giám định…
 
Giữ lại hay không giám định viên pháp y tại Phòng Kỹ thuật hình sự Công an cấp tỉnh?

ĐBQH Nguyễn Đức Chung (Hà Nội)  đồng ý với chủ trương giao giám định tử thi cho Phòng Kỹ thuật hình sự Công an cấp tỉnh, điều này không ảnh đến giám định pháp y ngành y tế. Giám định viên pháp y y tế chủ yếu nằm trong các khoa giải phẫu bệnh, thực tế nhiều năm nữa, ngành y tế mới xây dựng được lực lượng giám định viên pháp y. Nếu chúng ta bỏ giám định viên pháp y tại Phòng Kỹ thuật hình sự Công an cấp tỉnh sẽ rất lãng phí lực lượng giám định viên pháp y cả về vật chất lẫn chất xám. Đại biểu đồng ý với việc tồn tại 2 cơ quan giám định pháp y. Đây sẽ là cơ hội để lựa chọn vì mỗi ngành đều có thế mạnh riêng của mình.  Đồng tình với quan điểm này, ĐBQH Thích Thanh Quyết (Quảng Ninh) đề nghị giữ nguyên tổ chức giám định pháp y trong Phòng Kỹ thuật hình sự Công an cấp tỉnh. Lý giải vấn đề này, đại biểu cho rằng, lực lượng này đang làm rất tốt nhiệm vụ của mình, trong khi đó, nếu chuyển sang ngành Y tế sẽ mất thời gian rất dài để hoàn thiện hoạt động, đây là trở ngại rất lớn. ĐBQH Mã Điền Cư (Quảng Ngãi) ủng hộ phương án 2 trong quy định tổ chức giám định pháp y công lập. Đại biểu cho rằng, trong bối cảnh hiện nay, tổ chức giám định pháp y các tỉnh trong ngành y tế chưa được kiện toàn, trong khi đội ngũ giám định viên pháp y trong Phòng Kỹ thuật hình sự đang hoạt động hiệu quả, dày dạn kinh nghiệm. ĐBQH Nguyễn Thanh Hải (Hòa Bình) cũng đề nghị giữ lại tổ chức giám định pháp y trong cơ quan Công an tỉnh...

Với cách nhìn khác, ĐBQH Nguyễn Thu Anh (Lâm Đồng) tán thành với phương án 1 được quy định trong dự Luật về tổ chức GĐTP công lập. Việc tập trung hoạt động giám định pháp y vào tổ chức giám định pháp y thuộc ngành Y tế sẽ khắc phục hiện tượng phân tán của giám định viên; tạo điều kiện để Chính phủ tập trung đầu tư phát triển ngành giám định pháp y theo hướng chuyên trách đạt hiệu quả và nâng cao chất lượng giám định. Theo đại biểu, hoạt động giám định pháp y là hoạt động chuyên môn của ngành y tế, để có kết luận giám định chính xác, giám định viên cần có sự hỗ của cơ sở vật chất, máy móc chuyên ngành. Giám định viên ngành y tế đã có thời gian phát triển, được thành lập từ Trung ương đến cấp tỉnh và cơ bản được kiện toàn. Bên cạnh đó, số lượng giám định viên ngành Y tế nhiều hơn ngành Công an, thực hiện nhiều vụ việc hơn. Mặt khác, hoạt động giám định pháp y trong ngành Công an cũng có giới hạn và hạn chế nhất định, nhiều giám định viên chưa có đủ trình độ chuyên môn; không bảo đảm sự khách quan trong công tác điều tra, đặc biệt là những vụ việc người bị thương, bị chết trong quá trình điều tra, tạm giam hoặc giam giữ. Trên thực tế, nhiều khi lực lượng công an chưa có sự tách bạch giữa hoạt động giám định pháp y với khám nghiệm hiện trường. Tuy nhiên, để giám định pháp y trong ngành y tế đảm đương được nhiệm vụ giám định pháp y, đại biểu đề nghị QH cụ thể quy định lộ trình thực hiện, có thể là 3 năm sau khi Luật được ban hành. Cùng có quan điểm này, ĐBQH Trương Thị Yến Linh (Cà Mau) cho rằng, thực trạng tổ chức và hoạt động giám định pháp y nhiều năm qua còn thiếu thống nhất và manh mún. Quy định tổ chức giám định pháp y công lập theo phương án 1 sẽ làm cho ngành giám định pháp y quy về một mối, thống nhất từ Trung ương đến địa phương...

Hoạt động giám định tư pháp ngoài công lập cần có giới hạn

ĐBQH Nguyễn Đức Chung (Hà Nội) cho rằng xã hội hóa ngành GĐTP với việc cho phép hình thành các tổ chức GĐTP ngoài công lập là chủ trương đúng đắn và đáp ứng sự phát triển của xã hội. Hoạt động này sẽ khuyến khích nguồn lực của xã hội và tận dụng chất xám của các ngành khác tham gia vào hoạt động này. ĐBQH Trần Văn Tấn (Tiền Giang) nêu ý kiến, trong giai đoạn hiện nay, việc xã hội hóa hoạt động GĐTP là rất cần thiết nhưng cũng cần có giới hạn, chưa nên mở rộng. Theo đại biểu, nên giới hạn hoạt động này trong một số lĩnh vực như: tài chính, ngân  hàng, xây dựng, bản quyền tác giả…

Nhất trí với chủ trương thành lập các tổ chức GĐTP ngoài công lập, song ĐBQH Nguyễn Thái Học (Phú Yên) vẫn băn khoăn với quy định cho phép thành lập tổ chức giám định tư pháp ngoài công lập với các đối tượng cổ vật, di vật. Đại biểu cho rằng, đây là những hiện vật có giá trị lâu đời về văn hóa, hoạt động giám định sẽ rất phức tạp vì vậy QH nên nghiên cứu xem xét điều này…