Quản lý dạy thêm, học thêm - bắt cóc bỏ đĩa?

Theo Vụ trưởng Vụ Giáo dục Trung học, Bộ GD - ĐT Vũ Đình Chuẩn, điểm mới nhất trong Thông tư 17 về quản lý dạy thêm, học thêm là thu hẹp phạm vi được dạy thêm của giáo viên. Theo đó, không tổ chức lớp dạy thêm, học thêm theo các lớp học chính khóa; học sinh trong cùng một lớp dạy thêm, học thêm phải có lực học tương đương nhau; khi xếp học sinh vào các lớp dạy thêm, học thêm phải căn cứ vào học lực của học sinh. Tổ chức, cá nhân tổ chức hoạt động dạy thêm, học thêm phải chịu trách nhiệm về các nội dung đăng ký và xin phép tổ chức hoạt động dạy thêm, học thêm. Thông tư cũng quy định các trường hợp không được dạy thêm, gồm: không dạy thêm đối với học sinh đã được nhà trường tổ chức dạy 2 buổi/ngày; không dạy thêm đối với học sinh tiểu học, trừ các trường hợp: bồi dưỡng về nghệ thuật, thể dục thể thao, rèn luyện kỹ năng sống. Cơ sở giáo dục ĐH, CĐ, TCCN và trường dạy nghề không tổ chức dạy thêm, học thêm các nội dung theo chương trình giáo dục phổ thông.

Đối với giáo viên đang hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập không được tổ chức dạy thêm, học thêm ngoài nhà trường nhưng có thể tham gia dạy thêm ngoài nhà trường (điều này nhằm cấm việc giáo viên làm ông bầu tổ chức dạy thêm ngoài môn mình dạy); không được dạy thêm ngoài nhà trường đối với học sinh mà giáo viên đang dạy chính khóa khi chưa được sự cho phép của thủ trưởng cơ quan quản lý giáo viên đó. Đối với việc tổ chức dạy thêm, học thêm trong nhà trường, học sinh có nguyện vọng học thêm phải viết đơn xin học thêm gửi nhà trường; cha mẹ học sinh hoặc người giám hộ có con em xin học thêm trực tiếp ký, ghi cam kết với nhà trường về dạy thêm, học thêm vào đơn xin học thêm và chịu trách nhiệm thực hiện cam kết...

Về lý thuyết, các quy định trên hoàn toàn hợp lý và được quy định khá chi tiết. Chiếu theo quy định này, số học sinh phải đi học thêm chắc chắn sẽ giảm rất nhiều. Nhưng thật ra cái sự chi tiết của quy định này lại không có gì mới, và người ta vẫn có thể “lách kiểu nào cũng được”. GS, TS Trần Xuân Nhĩ, nguyên Thứ trưởng Bộ GD - ĐT, Phó chủ tịch thường trực Hiệp hội các trường ĐH, CĐ ngoài công lập cho rằng, ngay những giải pháp của Bộ GD - ĐT trước đây cũng như hiện nay cho vấn đề quản lý dạy thêm, học thêm chưa hiệu quả. “Bộ đưa ra giải pháp để chống dạy thêm, học thêm là phải có sự tự nguyện của cha mẹ học sinh, lập tức người ta đối phó bằng cách tập hợp chữ ký đồng ý của phụ huynh, học sinh... hoặc đơn xin bồi dưỡng về nghệ thuật, thể dục thể thao, rèn luyện kỹ năng sống”. Có thể thấy, những quy định này nhà trường, giáo viên đối phó dễ dàng, mà thực tế thì họ đã đối phó từ lâu rồi, vì trước đó đã có rất nhiều quy định tương tự. Các trường chỉ việc thảo sẵn đơn, trong đó có sẵn phần nội dung cam kết rồi phát cho các học sinh, phụ huynh để họ điền và ký tên. Tất cả đều là tự nguyện, và chẳng ai ép buộc ở đây. Còn quy định cấm dạy thêm cho học sinh tiểu học là chưa hợp lý, bởi thực tế hiện vẫn còn nhiều trường dạy 1 buổi/ngày và phụ huynh kiến nghị nhà trường để cô giáo dạy thêm buổi thứ hai tại nhà cô với mục đích vừa trông giữ trẻ vừa được học thêm.

Với quy định giáo viên đang ăn lương ở trường công lập không được tổ chức dạy thêm ngoài nhà trường là bất hợp lý. Đứng dưới góc độ quản lý, ông Nguyễn Thành Kỳ, nguyên Trưởng phòng Giáo dục trung học, Sở GD - ĐT Hà Nội cho rằng, với quy định này vô hình trung Bộ bật đèn xanh cho người không phải là giáo viên đứng ra tổ chức lớp học, giáo viên dạy thêm phải lệ thuộc vào một trung gian và không ràng buộc được trách nhiệm của giáo viên về điều kiện dạy học, chất lượng, mức học phí. Bên cạnh đó, quy định các tổ chức, cá nhân được cấp giấy phép tổ chức hoạt động dạy thêm, học thêm phải thông báo công khai trên các phương tiện thông tin công cộng của địa phương và tại địa điểm tổ chức dạy thêm trước khi thực hiện dạy thêm cũng không thực tế và khó thực hiện được, bởi hiện nay hầu hết giáo viên có thể dạy thêm được đều dạy thêm. Mô hình lớp dạy thêm ngoài nhà trường rất đa dạng, tùy nhu cầu người học và biến động hàng ngày.

Có thể thấy, có quá nhiều áp lực đối với nhà trường, giáo viên, học sinh dẫn đến việc thầy cô phải đi dạy thêm, học trò phải đi học thêm. Thay vì tìm cách hạn chế bằng biện pháp hành chính, cần điều tra nguyên nhân của hiện tượng này và từng bước giải quyết. Nếu chỉ “chặt ngọn” thì chuyện dạy thêm, học thêm sẽ giống như “bắt cóc bỏ đĩa”, dẹp chỗ này học sinh lại tìm đến chỗ khác.