Quản lý chặt chẽ nhưng vẫn tạo điều kiện tối đa cho kinh doanh hợp pháp
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nêu rõ, ngành tài chính sẽ tiếp tục rà soát, cắt giảm thủ tục theo hướng thông thoáng nhưng vẫn bảo đảm quản lý chặt chẽ, tạo điều kiện tối đa để người dân và doanh nghiệp kinh doanh hợp pháp, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
Định danh và thu thập dữ liệu để quản lý mọi giao dịch
Tiếp tục phiên chất vấn và trả lời chất vấn sáng 12/11 đối với lĩnh vực tài chính, ĐBQH Ma Thị Thuý (Tuyên Quang) nêu thực tế kinh tế số, thương mại điện tử đang phát triển nhanh, làm thay đổi phương thức kinh doanh và tạo ra những mô hình mới và bày tỏ lo ngại nếu chính sách thuế không theo kịp sẽ thất thu ngân sách, nhưng nếu quản lý thiếu linh hoạt thì có thể tạo thêm gánh nặng cho hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ.
Đại biểu đề nghị Bộ trưởng cho biết giải pháp căn cơ nào để bảo đảm các chủ thể kinh doanh trên nền tảng số, kể cả nhà cung cấp nước ngoài, thực hiện nghĩa vụ thuế bình đẳng, đồng thời bảo vệ các hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ trước nguy cơ tăng chi phí tuân thủ.
Trả lời chất vấn nội dung này, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nêu rõ, cùng với cách mạng công nghiệp 4.0, phát triển thương mại điện tử có tốc độ rất nhanh, đặc biệt sau dịch Covid-19.
Bộ trưởng cho biết, từ năm 2022 đến nay, tăng trưởng doanh số thương mại điện tử bình quân khoảng 20%/năm; đưa Việt Nam đứng thứ hai khu vực Đông Nam Á về tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử.
Cùng với đó, thu thuế từ thương mại điện tử 10 tháng đầu năm 2026 cũng tăng tương ứng, đạt 241.000 tỷ đồng.
Để vừa quản lý chặt chẽ vừa tạo điều kiện kinh doanh, Bộ trưởng cho rằng, phải quản lý chặt chẽ các chủ thể tham gia, gồm người bán hàng (KOLs, KOCs), các sàn thương mại điện tử, và các đơn vị bổ trợ (dịch vụ thanh toán, vận chuyển/logistics - shipper).
Bộ trưởng nêu rõ các giải pháp cụ thể đó là: định danh và thu thập dữ liệu để quản lý mọi giao dịch; thực hiện thu hộ, nộp thay, quy định rõ trách nhiệm của các sàn, nhà cung cấp dịch vụ phải khấu trừ thuế ngay tại nguồn. Hiện cơ quan thuế đang quản lý hơn 140.000 doanh nghiệp và hơn 1 triệu hộ, cá nhân kinh doanh trên môi trường mạng.
Thực hiện kết nối cơ sở dữ liệu giữa cơ quan thuế với quản lý thương mại điện tử, an ninh mạng, 96 ngân hàng cung dịch vụ thanh toán điện tử và 105 doanh nghiệp logistics. Người kinh doanh chỉ khai báo một lần, không phải khai lại nhiều cơ quan; khi sàn đã nộp thay thì người kinh doanh không phải nộp nữa. Kiểm soát, truy vết thanh toán qua tài khoản đã định danh và ví điện tử.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn
Đồng thời, thực hiện kết nối cơ sở dữ liệu giữa cơ quan thuế với quản lý thương mại điện tử, an ninh mạng, 96 ngân hàng cung dịch vụ thanh toán điện tử và 105 doanh nghiệp logistics. Người kinh doanh chỉ khai báo một lần, không phải khai lại nhiều cơ quan; khi sàn đã nộp thay thì người kinh doanh không phải nộp nữa. Kiểm soát, truy vết thanh toán qua tài khoản đã định danh và ví điện tử.
Nhấn mạnh thước đo của cải cách chính là sự thuận lợi và chi phí thực tế của doanh nghiệp khi thực hiện các thủ tục, ĐBQH Trịnh Xuân An (Đồng Nai) đề nghị Bộ trưởng cho biết đâu là những điểm nghẽn cần ưu tiên tháo gỡ để các kết quả cải cách thủ tục hành chính thực sự chuyển thành lợi ích thiết thực cho cộng đồng doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ? Các giải pháp đột phá cụ thể nào để doanh nghiệp cảm nhận rõ môi trường kinh doanh thuận lợi hơn, chi phí tuân thủ thấp hơn trong năm 2027 và các năm tiếp theo?
Khẳng định cắt giảm thủ tục hành chính và giảm chi phí tuân thủ là nhiệm vụ trọng tâm được Chính phủ giao, Bộ trưởng Bộ Tài chính nêu rõ, nhờ quá trình cải cách thời gian qua, thời gian tuân thủ thủ tục hành chính đã giảm khoảng 53%, trong khi chi phí thực hiện thủ tục giảm 55%.
Thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục rà soát, cắt giảm thủ tục theo hướng thông thoáng nhưng vẫn bảo đảm quản lý chặt chẽ, tạo điều kiện tối đa để người dân và doanh nghiệp kinh doanh hợp pháp, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
Một trong những giải pháp trọng tâm là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong giải quyết thủ tục hành chính. Bộ trưởng dẫn ví dụ việc thực hiện các thủ tục gia nhập thị trường ngày càng được đơn giản hóa; thủ tục khai, nộp và quyết toán thuế cũng được hỗ trợ thông qua các nền tảng số như eTax Mobile.
Theo Bộ trưởng, các thủ tục này sẽ tiếp tục được cải tiến theo hướng đơn giản, thân thiện hơn với người sử dụng. Cùng với chuyển đổi số, ngành tài chính cũng chú trọng bảo đảm an ninh mạng và an toàn dữ liệu, đáp ứng yêu cầu chính đáng của người dân và doanh nghiệp.
Bộ trưởng cho biết các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng đang được cải thiện, từ tiếp cận đất đai đến nguồn vốn. Trong lĩnh vực thuế, việc nâng ngưỡng doanh thu để hộ và cá nhân kinh doanh được lựa chọn phương pháp nộp thuế theo phương pháp khấu trừ hoặc doanh thu đối với mức dưới 10 tỷ đồng được kỳ vọng bao quát trên 90% doanh nghiệp nhỏ và vừa đang hoạt động.
Ngăn tình trạng lập công ty "ma", mua bán và lợi dụng hóa đơn
ĐBQH Hà Đức Minh (Lào Cai) phản ánh tình trạng mua bán trái phép hóa đơn vẫn diễn ra, mặc dù hóa đơn điện tử đã được triển khai, áp dụng trên phạm vi toàn quốc.
Đại biểu đề nghị Bộ trưởng cho biết nguyên nhân của tình trạng trên, trách nhiệm của cơ quan thuế trong công tác quản lý, kiểm tra, giám sát việc sử dụng hóa đơn điện tử.
Thừa nhận tình trạng này vẫn xảy ra và ngành thuế đang triển khai các giải pháp quyết liệt để ngăn chặn, Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết, 10 tháng đầu năm nay, cơ quan thuế đã phát hành hơn 10 tỷ hóa đơn đưa vào lưu thông, trong đó có 5,2 tỷ hóa đơn điện tử và 5,5 tỷ hóa đơn giấy.
Để ngăn tình trạng lập công ty "ma", mua bán và lợi dụng hóa đơn, Bộ trưởng cho biết thời gian tới Bộ Tài chính sẽ tăng cường ứng dụng công nghệ số và phối hợp với các cơ quan chức năng, trong đó có Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), nhằm định danh người đăng ký, đứng tên thành lập doanh nghiệp.
Cơ quan thuế sẽ tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động thực tế của doanh nghiệp, tập trung vào các lĩnh vực và nhóm đối tượng có nguy cơ cao. Từ năm 2022 đến nay, ngành thuế đã chuyển gần 600 hồ sơ của các doanh nghiệp có dấu hiệu trốn, gian lận thuế và mua bán hóa đơn sang cơ quan điều tra.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn
Cùng với đó, cơ quan thuế sẽ tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động thực tế của doanh nghiệp, tập trung vào các lĩnh vực và nhóm đối tượng có nguy cơ cao. Từ năm 2022 đến nay, ngành thuế đã chuyển gần 600 hồ sơ của các doanh nghiệp có dấu hiệu trốn, gian lận thuế và mua bán hóa đơn sang cơ quan điều tra.
Bộ trưởng cũng nhấn mạnh sẽ tuyên truyền để người dân và doanh nghiệp hiểu, tuân thủ pháp luật, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát và các biện pháp bảo đảm pháp luật được thực thi.
