Hội thảo Giáo dục 2026:Nâng chất tham luận, khơi thông điểm nghẽn chính sách
Ngày 27/11, Ủy ban Văn hóa và Xã hội phối hợp với các cơ quan liên quan tổ chức Hội thảo Giáo dục 2026 với chủ đề “Cơ chế, chính sách và nguồn lực thực hiện đột phá phát triển giáo dục và đào tạo”.
Rà soát, phân tích hệ thống chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về giáo dục và đào tạo; làm rõ những yêu cầu mới đặt ra đối với phát triển đột phá giáo dục và đào tạo trong giai đoạn hiện nay.
Chuyển trọng tâm từ luận giải sang tổ chức thực thi
Ngày 19/11, dưới sự chủ trì của Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Triệu Thế Hùng, các nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học đã tập trung phản biện, rà soát những điểm nghẽn thực thi và hoàn thiện các kiến nghị chính sách trước thềm Hội thảo Giáo dục năm 2026.
Sáng 19/11, Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội tổ chức tọa đàm tham vấn chuyên gia về nội dung Hội thảo Giáo dục 2026. Chuẩn bị cho Hội thảo Giáo dục 2026 với chủ đề “Cơ chế, chính sách và nguồn lực thực hiện đột phá về phát triển giáo dục và đào tạo”, dự kiến tổ chức ngày 27/11, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội, PGS.TS Triệu Thế Hùng nhấn mạnh bước chuyển từ luận bàn chủ trương, chính sách sang tập trung làm rõ cách thức tổ chức, triển khai thực hiện.

Thời gian qua, Đảng, Quốc hội, Chính phủ đã ban hành nhiều chủ trương, quyết sách lớn có tính chất chiến lược nhằm đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, đặc biệt là Nghị quyết số 71 của Bộ Chính trị ban hành ngày 22/8/2025.
Sau hơn 1 năm triển khai Nghị quyết 71, bên cạnh những kết quả quan trọng đã đạt được, giáo dục và đào tạo vẫn đang đối diện nhiều bất cập nhất là trong tổ chức thực hiện và nguồn lực bảo đảm.
Ở giáo dục phổ thông, vấn đề phát triển đội ngũ giáo viên, chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong nhà trường, đầu tư cơ sở vật chất, xây dựng văn hóa học đường và môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh vẫn còn nhiều điểm nghẽn.
Ở giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học, yêu cầu về tự chủ đi đôi với bảo đảm đầu tư từ Nhà nước, phát triển các ngành, nghề mới, các lĩnh vực trọng điểm, chính sách đối với cơ sở giáo dục đại học ngoài công lập, cũng như mô hình trung học nghề và công bằng trong tiếp cận giáo dục đang đặt ra nhiều vấn đề cần nghiên cứu, đánh giá và hoàn thiện.
Thực tiễn triển khai chính sách pháp luật trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo cũng cho thấy, có những mô hình tốt, cách làm sáng tạo, hiệu quả cần được tổng kết, nhân rộng; nhưng cũng có những bất cập về phân bổ nguồn lực, cơ chế tài chính, phân cấp quản lý, nhân lực, dữ liệu, chuyển đổi số, tự chủ đại học, liên thông giữa các cấp học, công bằng tiếp cận và bảo đảm chất lượng cần được phân tích thấu đáo.
Trong bối cảnh đó, Hội thảo Giáo dục 2026 được tổ chức với mong muốn tập hợp trí tuệ của các cơ quan của Quốc hội, Chính phủ, bộ, ngành, các cơ sở giáo dục, chuyên gia, nhà khoa học và các tổ chức liên quan để trao đổi, thảo luận, phân tích thực tiễn, nhận diện rõ các mô hình tốt, những kinh nghiệm hay; đồng thời chỉ ra các vướng mắc, bất cập để kiến nghị hoàn thiện chính sách, pháp luật và cơ chế tổ chức thực hiện.
Hội thảo tập trung ba nội dung lớn. Thứ nhất, nhận diện những vấn đề thực tiễn đang đặt ra trong quá trình triển khai thực hiện cơ chế, chính sách và việc huy động, phân bổ và sử dụng nguồn lực cho giáo dục và đào tạo. Thứ hai, phân tích khó khăn, vướng mắc, điểm yếu trong tổ chức thực hiện và làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức có liên quan. Thứ ba, đề xuất giải pháp cụ thể, thiết thực, có tính khả thi cao để nâng cao hiệu quả triển khai các luật, nghị quyết đã được ban hành.

Nhằm hoàn thiện và bảo đảm chất lượng nội dung Hội thảo Giáo dục 2026, Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội đã tổ chức tọa đàm chuyên gia trao đổi, thảo luận về các nội dung liên quan.
Theo đó, mỗi tham luận tại Hội thảo cần chắt lọc 2 - 3 kiến nghị trọng tâm, sắp xếp theo thứ tự ưu tiên và làm rõ cơ quan có thẩm quyền, điều kiện bảo đảm cũng như lộ trình thực hiện.
“Các tham luận và ý kiến thảo luận tại Hội thảo phải được chuẩn bị với chất lượng cao, có luận cứ khoa học, có minh chứng thực tiễn và có tính phát hiện, đặc biệt là có những kiến nghị cụ thể để các cơ quan có thẩm quyền nghiên cứu, để tiếp thu và tổ chức thực hiện”, PGS.TS Triệu Thế Hùng nhấn mạnh.
Cùng góc nhìn, ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội Chu Mạnh Hùng chỉ ra rằng vướng mắc thực tiễn hiện nay có phần bắt nguồn từ độ lệch, thiếu đồng bộ giữa pháp luật giáo dục với các lĩnh vực liên quan như đất đai, đầu tư, thuế hay tài chính công. Do đó, mỗi tham luận cần đặt vấn đề của đơn vị mình trong bức tranh chung để đề xuất điều chỉnh cơ chế mang tính hệ thống. Mục tiêu cốt lõi là thực hiện mục tiêu đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

Nhìn nhận nhiều chiều
Bên cạnh các kết quả quan trọng đã đạt được, giáo dục và đào tạo vẫn đang đối diện nhiều bất cập, nhất là trong tổ chức thực hiện và nguồn lực bảo đảm. Thực tiễn triển khai chính sách pháp luật trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo cho thấy có những mô hình tốt, cách làm sáng tạo, hiệu quả cần nhân rộng, nhưng cũng có những bất cập về phân bổ nguồn lực, cơ chế tài chính, phân cấp quản lý, nhân lực, dữ liệu, bảo đảm chất lượng cần được phân tích thấu đáo.

Từ góc nhìn thực tiễn về công tác thi, kiểm tra, đánh giá học sinh theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018, PGS. TS. Nghiêm Xuân Huy, Viện Quản lý chất lượng và Khảo thí, Đại học Quốc gia Hà Nội, phân tích sự thiếu cân bằng trong công thức xét tốt nghiệp và tuyển sinh khi điểm học bạ có độ phân hóa thấp nhưng lại mang trọng số lớn.
Để khắc phục, PGS. TS. Nghiêm Xuân Huy đề xuất áp dụng phương pháp điều chỉnh thống kê liên trường, gắn phổ điểm học bạ với mặt bằng điểm kỳ thi chuẩn hóa quốc gia; đồng thời coi phần chênh lệch giữa điểm thô và điểm điều chỉnh như một chỉ báo chuyên môn để nhà trường tự rà soát cách ra đề, chấm điểm thay vì dùng để quy trách nhiệm.
Ông cũng kiến nghị sớm hình thành các cụm chuyên môn liên trường nhằm lấp khoảng trống hỗ trợ sau khi mô hình cơ quan quản lý giáo dục cấp huyện kết thúc hoạt động, giúp bồi dưỡng năng lực đánh giá thường xuyên gắn với đặc thù từng môn học.

Nhìn riêng về cơ chế đổi mới đào tạo nguồn nhân lực cho các ngành công nghệ chiến lược như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, lượng tử và năng lượng hạt nhân, Phó Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội, GS.TS Vũ Văn Yêm nhấn mạnh yêu cầu chuyển hướng từ đào tạo đại trà sang đào tạo tinh hoa, gắn chặt đào tạo với nghiên cứu và làm chủ công nghệ lõi.
Ông đề xuất đổi mới cơ chế đặt hàng theo hướng gắn kinh phí dài hạn với sản phẩm, kết quả đầu ra; trao cơ chế tự chủ linh hoạt hơn cho các đại học trọng điểm. Đồng thời xây dựng chương trình phát triển nhân tài quy mô lớn với chính sách học bổng và môi trường nghiên cứu đủ sức cạnh tranh.

Tham luận của Đại học Bách khoa Hà Nội được kỳ vọng là một điểm nhấn tại Hội thảo Giáo dục năm 2026. Nhiều ý kiến cho rằng khi trình bày tại Hội thảo, đại biểu cần nêu rõ hơn những cơ chế mở, đặc biệt giúp thúc đẩy hợp tác đào tạo nhân lực, thu hút nhân tài cũng như nguồn lực tài chính là những vấn đề tác động trực tiếp đến sự phát triển của các ngành công nghệ chiến lược...

Các chuyên gia, nhà khoa học, lãnh đạo, nguyên lãnh đạo đến từ Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên, Vụ Kế hoạch - Tài chính, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội... cũng đã đưa ra các góc nhìn, kiến nghị chính sách liên quan đến phát triển nguồn nhân lực, bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục và nâng cao chất lượng giáo dục ở các cấp học, bậc học, trình độ đào tạo...
Ghi nhận các tham luận tại Hội thảo sẽ tạo không gian để nhìn nhận nhiều chiều về bức tranh giáo dục và đào tạo, GS. TS Nguyễn Văn Minh, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội lưu ý các đại biểu trình bày tham luận không thiên về việc trình bày những công việc đã làm, đang làm mà hướng trực tiếp tới mục tiêu của Hội thảo.
"Cần tách bạch rõ đây là hội thảo giáo dục rất lớn, không phải hội nghị. Tức là những tham luận phải có tính gợi mở, đặt vấn đề có tính chất chuyên sâu để các đại biểu cùng bàn và đề xuất, kiến nghị phù hợp", GS. TS Nguyễn Văn Minh nhìn nhận.

Từ những trao đổi thẳng thắn, nhiều chiều tại tọa đàm, các tham luận sẽ tiếp tục được hoàn thiện để làm rõ hơn luận cứ khoa học, tính khả thi của từng kiến nghị. Qua đó, Hội thảo Giáo dục 2026 sẽ có thêm cơ sở thực tiễn nhằm thúc đẩy khơi thông nguồn lực và nâng cao hiệu quả thực thi chính sách giáo dục trong giai đoạn mới.