Quốc tế

10 điểm nhấn của APEC trước điểm hẹn Việt Nam 2027

Châu Anh • 21/11/2026 07:51

Không chỉ thúc đẩy hợp tác kinh tế, Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) còn là cơ chế kết nối các nền kinh tế với những lợi ích và ưu tiên phát triển đa dạng. Dưới đây là 10 điều đáng chú ý về cơ chế hợp tác này và vai trò chủ nhà của Việt Nam năm 2027.

1. Một căn phòng chứa hơn nửa nền kinh tế thế giới

Được thành lập năm 1989 theo sáng kiến của Australia, APEC ban đầu có 12 nền kinh tế thành viên. Qua các đợt mở rộng, diễn đàn đạt quy mô 21 thành viên vào năm 1998, khi Việt Nam, Nga và Peru gia nhập.

Theo số liệu StatsAPEC năm 2025, 21 nền kinh tế này có khoảng 3 tỷ dân, tương đương 36,4% dân số thế giới, nhưng đóng góp tới 61,6% GDP thực toàn cầu. Đáng chú ý, xuất khẩu hàng hóa của APEC chiếm khoảng 50,1% tổng kim ngạch xuất khẩu thế giới.

Như vậy, cứ 10 người trên thế giới thì có hơn 3 người sống trong các nền kinh tế APEC, trong khi khu vực này tạo ra hơn 6/10 GDP toàn cầu. Con số cho thấy sức nặng của diễn đàn đối với thương mại, đầu tư và các chuỗi giá trị quốc tế.

2. Vì sao APEC gọi là “21 nền kinh tế”?

APEC sử dụng thuật ngữ “nền kinh tế thành viên” (member economies) bởi thuật ngữ này phù hợp với đặc thù một diễn đàn tập trung vào thương mại, đầu tư và hợp tác phát triển, đồng thời quy tụ các chủ thể có vị thế và quy chế chính trị khác nhau.

Bên cạnh Trung Quốc, APEC còn có Hong Kong (Trung Quốc) và Đài Loan (Trung Quốc), cùng gia nhập năm 1991. Cách gọi này góp phần duy trì tính bao trùm, giúp các thành viên tập trung vào lợi ích kinh tế chung, không để khác biệt về chính trị và thể chế chi phối chương trình nghị sự.

3. Linh hoạt để kết nối dễ dàng

APEC có sự tham gia đồng thời của Mỹ, Trung Quốc và Nga - ba trong số năm ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, và là những quốc gia có nhiều khác biệt về lợi ích và quan điểm chiến lược.

Khả năng duy trì đối thoại giữa các nền kinh tế này dựa trên nguyên tắc đồng thuận, tự nguyện và không ràng buộc pháp lý. APEC không phải liên minh chính trị hay quân sự, cũng không áp đặt nghĩa vụ bắt buộc các thành viên thay đổi chính sách hoặc hệ thống pháp luật. Thay vào đó, diễn đàn tạo điều kiện trao đổi quan điểm, tìm kiếm điểm chung và thúc đẩy hợp tác trong những lĩnh vực cùng quan tâm. Cơ chế linh hoạt này giúp duy trì kết nối ngay cả khi giữa các thành viên tồn tại bất đồng.

4. Cơ chế hợp tác đa tầng

Hoạt động của APEC được triển khai quanh năm ở nhiều cấp độ. Hội nghị các nhà lãnh đạo kinh tế xác định định hướng chiến lược; các hội nghị bộ trưởng và quan chức cao cấp cụ thể hóa ưu tiên hợp tác; các nhóm công tác chuyên ngành triển khai chương trình trong từng lĩnh vực.

Bên cạnh đó, Hội đồng Tư vấn kinh doanh APEC (ABAC) là kênh để cộng đồng doanh nghiệp đóng góp ý kiến, kiến nghị chính sách và thúc đẩy kết nối đầu tư. Qua đó, APEC không chỉ là diễn đàn đối thoại giữa các nhà lãnh đạo mà còn kết nối chính phủ, doanh nghiệp và các chủ thể kinh tế trong khu vực.

5. "Quyền lực" trong chuỗi cung ứng AI và bán dẫn

Cùng với thương mại và đầu tư, chương trình nghị sự APEC ngày càng mở rộng sang kinh tế số, trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, chuyển đổi xanh, an ninh năng lượng và khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng. Trong đó, khu vực quy tụ nhiều mắt xích quan trọng của chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu: Mỹ dẫn đầu về thiết kế chip và phát triển AI; Đài Loan (Trung Quốc) nổi bật về gia công bán dẫn; Hàn Quốc có thế mạnh về chip nhớ, còn Nhật Bản cung cấp vật liệu và thiết bị cốt lõi. Việt Nam cũng đang từng bước tham gia chuỗi giá trị này, hướng tới các khâu thiết kế, đóng gói, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo.

6. Trang phục chủ nhà, một “đặc sản” của APEC

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và các nhà lãnh đạo kinh tế APEC chụp ảnh chung tại Hội nghị các nhà lãnh đạo kinh tế APEC lần thứ 33. Ảnh: TTXVN
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và các nhà lãnh đạo kinh tế APEC chụp ảnh chung với khăn quàng hai màu đỏ và xanh dương, kết hợp gấm Tống với lụa Hương Vân Sa của vùng Lĩnh Nam. Ảnh: TTXVN

Qua hơn ba thập niên, trang phục trong bức ảnh chung của các nhà lãnh đạo đã trở thành một “đặc sản” của APEC, dịp để mỗi nền kinh tế chủ nhà giới thiệu bản sắc văn hóa bằng một hình ảnh dễ nhớ. Thông lệ này bắt đầu năm 1993, khi Tổng thống Mỹ Bill Clinton tặng các nhà lãnh đạo áo khoác da tại kỳ cấp cao đầu tiên ở Seattle, rồi mang đậm dấu ấn văn hóa bản địa với áo batik Indonesia năm 1994 và áo barong Tagalog của Philippines năm 2015. Việt Nam cũng để lại hai dấu ấn riêng, với áo dài và áo the tại Hà Nội năm 2006, rồi áo sơ mi may từ lụa tơ tằm dệt, nhuộm thủ công tại lễ đón và tiệc chiêu đãi ở Đà Nẵng năm 2017. Tại Thâm Quyến năm 2026, Trung Quốc tiếp nối thông lệ bằng khăn quàng hai màu đỏ và xanh dương, kết hợp gấm Tống với lụa Hương Vân Sa của vùng Lĩnh Nam. Trên nền khăn, họa tiết hoa gạo và hoa giấy đưa nét văn hóa miền Nam Trung Quốc vào bức ảnh chung của các nhà lãnh đạo.

7. Ba lần đăng cai APEC - dấu ấn và vị thế của Việt Nam

Việt Nam từng đăng cai APEC vào năm 2006 tại Hà Nội và năm 2017 tại Đà Nẵng. Qua hai lần tổ chức, Việt Nam thể hiện năng lực điều phối các sự kiện đa phương quy mô lớn, đồng thời thúc đẩy những sáng kiến hợp tác phù hợp với lợi ích chung của khu vực.

Năm 2006, với chủ đề “Hướng tới một cộng đồng năng động vì sự phát triển bền vững và thịnh vượng”, Việt Nam tập trung thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư. Đến năm 2017, chủ đề “Tạo động lực mới, cùng vun đắp tương lai chung” nhấn mạnh tăng trưởng bao trùm, liên kết kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Việc lần thứ ba đảm nhiệm vai trò chủ nhà vào năm 2027 thể hiện sự tín nhiệm của các thành viên, đồng thời khẳng định vị thế, uy tín và trách nhiệm ngày càng được củng cố của Việt Nam trong hợp tác đa phương.

8. Chủ đề APEC Việt Nam 2027: Thông điệp về một kỷ nguyên mới

Với chủ đề “Cùng kiến tạo một kỷ nguyên mới tự cường, đổi mới sáng tạo và thịnh vượng chung”, Việt Nam hướng tới chương trình hợp tác đáp ứng những yêu cầu phát triển mới của khu vực.

Trong đó, “tự cường” nhấn mạnh việc củng cố năng lực nội tại và khả năng thích ứng của nền kinh tế; “đổi mới sáng tạo” đề cao vai trò của khoa học, công nghệ và chuyển đổi số; còn “thịnh vượng chung” hướng tới tăng trưởng bao trùm, tạo cơ hội để các nền kinh tế cùng tham gia và thụ hưởng thành quả hợp tác.

Để cụ thể hóa chủ đề, Việt Nam đề xuất ba ưu tiên: nâng cao năng suất; thúc đẩy thương mại và đầu tư khu vực; tăng cường tính tự cường, năng động của nền kinh tế gắn với nâng cao chất lượng đời sống người dân. Các định hướng này cho thấy trọng tâm không chỉ là tăng trưởng mà còn hướng tới chất lượng và tính bền vững của phát triển.

9. Biểu trưng APEC 2027

Lấy hoa sen làm cảm hứng chủ đạo, biểu trưng APEC Việt Nam 2027 vừa thể hiện bản sắc văn hóa dân tộc, vừa truyền tải thông điệp về tinh thần hợp tác và phát triển chung của khu vực.

img_4489(2).jpeg
Ý nghĩa logo biểu tượng Năm APEC Việt Nam 2027. Ảnh: Bộ Ngoại giao

“

Đóa sen bung nở tượng trưng cho sức sống bền bỉ, tinh thần tự cường và khát vọng phát triển của đất nước. Mỗi cánh sen đồng thời được cách điệu như một cánh sóng, kết hợp hai chữ A và V, đại diện cho APEC và Việt Nam. Đặc biệt, 21 đường nét lồng ghép trong các cánh sen tượng trưng cho 21 nền kinh tế thành viên cùng hướng tới phát triển và thịnh vượng chung.

Đặc biệt, 21 đường nét lồng ghép trong các cánh sen tượng trưng cho 21 nền kinh tế thành viên, đa dạng về bản sắc nhưng cùng hướng tới phát triển và thịnh vượng chung. Hình khối mở, đường nét hướng lên cùng sự kết hợp giữa sắc hồng hoa sen, xanh biển và xanh lá thể hiện tinh thần năng động, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững, đồng thời kế thừa màu sắc nhận diện APEC.

10. Phú Quốc và những cơ hội từ Năm APEC Việt Nam 2027

Đăng cai APEC tạo điều kiện để Việt Nam tham gia định hình chương trình nghị sự, đề xuất sáng kiến và thúc đẩy các ưu tiên hợp tác thiết thực. Thông qua đối thoại cấp cao và kết nối chính phủ, doanh nghiệp, đối tác quốc tế, Việt Nam có thể phát huy vai trò cầu nối, góp phần củng cố đồng thuận giữa các thành viên.

APEC 2027 cũng là dịp quảng bá hình ảnh đất nước, giới thiệu tiềm năng và môi trường đầu tư, tăng cường kết nối doanh nghiệp, thu hút nguồn lực và mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao.

Đáng chú ý, Phú Quốc sẽ là địa điểm diễn ra Tuần lễ Cấp cao APEC 2027. Việc nâng cấp hạ tầng giao thông, cơ sở lưu trú và dịch vụ vừa đáp ứng yêu cầu tổ chức sự kiện, vừa góp phần cải thiện năng lực kết nối và tạo nền tảng cho phát triển kinh tế - xã hội lâu dài của địa phương.

Từ hai lần đăng cai trước đến lần thứ ba đảm nhiệm vai trò chủ nhà, Việt Nam có thêm cơ hội chuyển hóa uy tín và vị thế trong hợp tác đa phương thành những sáng kiến, chương trình cụ thể. APEC 2027 vì thế không chỉ là dấu mốc đối ngoại quan trọng mà còn là dịp để Việt Nam đóng góp tích cực hơn vào tương lai hợp tác và phát triển của khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Châu Anh