Quốc hội thông qua Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và hai Nghị quyết
Chiều 20/11, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội thông qua Bộ luật Hình sự (sửa đổi); Nghị quyết của Quốc hội về việc thi hành Bộ luật Hình sự (sửa đổi); Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi); Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi); Nghị quyết về chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy và tội phạm giai đoạn 2026-2035.


Bổ sung các tội danh mới và hành vi phạm tội mới
Với 463/472 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Bộ luật Hình sự (sửa đổi). Bộ luật Hình sự (sửa đổi) gồm 3 phần, 25 Chương, 417 Điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.
Trước đó, Bộ trưởng Bộ Công an, Đại tướng Lương Tam Quang trình bày Báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi).
Tiếp thu ý kiến của ĐBQH, cơ quan chủ trì soạn thảo đã bổ sung quy định về loại trừ trách nhiệm hình sự, về miễn trách nhiệm hình sự, về tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự trong những trường hợp thực hiện nhiệm vụ, giải pháp đổi mới, sáng tạo, vì lợi ích chung và đáp ứng các điều kiện khác theo luật định.

Về vấn đề bổ sung các tội danh mới và các hành vi phạm tội mới, Bộ trưởng Bộ Công an cho biết, từ thực tiễn công tác phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, cơ quan chủ trì soạn thảo thấy rằng, thực tiễn hiện nay đã nảy sinh nhiều hành vi mới nguy hiểm cho xã hội, đặc biệt là các hành vi trong lĩnh vực công nghệ cao, công nghệ thông tin, các tội phạm về kinh tế và một số lĩnh vực khác.
Do vậy, việc bổ sung các tội danh mới, các hành vi phạm tội mới nhằm khắc phục bất cập nêu trên, góp phần thể chế hóa các quan điểm của Đảng, nội luật hóa các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, đáp ứng yêu cầu hội nhập, tạo cơ sở pháp lý để bảo vệ người dân, doanh nghiệp và lợi ích của Nhà nước.

Cơ quan Hải quan, Kiểm lâm, Kiểm ngư được điều tra ban đầu
Với 458/467 ĐBQH tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi). Luật gồm 8 chương, 54 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.
Trước đó, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang đã trình bày Báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi).

Theo đó, để bảo đảm tính thống nhất giữa quy định của dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự sửa đổi và dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi, và phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của hệ lực lượng trong Công an nhân dân, dự thảo Luật đã điều chỉnh thẩm quyền giữa Cơ quan An ninh điều tra của Công an nhân dân và Cơ quan Cảnh sát điều tra của Công an nhân dân theo hướng giao Cơ quan An ninh điều tra của Công an nhân dân có thẩm quyền điều tra đối với 7 tội danh, trong đó có 4 tội danh thuộc lĩnh vực an ninh hàng không quy định từ Điều 264 đến Điều 267 dự thảo Bộ luật Hình sự; 2 tội danh liên quan đến phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt (Điều 290, 291 dự thảo Bộ luật Hình sự) và tội xúc phạm Quốc kỳ, Quốc huy, Quốc ca, Đảng kỳ (Điều 343 của dự thảo Bộ luật Hình sự).

Bên cạnh đó, dự thảo Luật đã bỏ quy định về thẩm quyền thụ lý, điều tra trong thời hạn 1 tháng đối với Hải quan, Kiểm lâm, Kiểm ngư, chỉ giữ lại thẩm quyền 7 ngày. Theo đó trong thời hạn 7 ngày, các cơ quan này được tiến hành một số hoạt động điều tra ban đầu và phải chuyển hồ sơ vụ án cho cơ quan điều tra.
Thời hiệu xử lý vi phạm hành chính là 3 năm
Với 460/464 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi). Luật gồm 6 Chương, 131 Điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2028 (trừ nội dung quy định tại khoản 1 Điều 131 của Luật này).

Trước đó, Bộ trưởng Bộ Công an, Đại tướng Lương Tam Quang đã trình bày Báo cáo tóm tắt các nội dung lớn đã được tiếp thu, chỉnh lý và hoàn thiện dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi).
Theo đó, trên cơ sở rà soát các quy định, dự thảo Luật đã được chỉnh lý theo hướng chỉ quy định thời hiệu xử phạt 3 năm, mức phạt tiền tối đa 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân, 3 tỷ đồng đối với tổ chức trong một số lĩnh vực để phù hợp với tính chất phức tạp, mức độ, quy mô, hậu quả của một số hành vi vi phạm và cần nhiều thời gian để xác minh, phân tích, kiểm định, giám định đối với một số hành vi vi phạm trong các lĩnh vực này.

Dự thảo Luật cũng giảm thời hiệu xử phạt trong một số lĩnh vực như bảo vệ môi trường, trật tự an toàn giao thông đường bộ, giao thông đường thủy nội địa, hàng hải xuống 1 năm.
Qua rà soát, Bộ trưởng cho biết, dự thảo Luật đã bổ sung biện pháp thực hiện công việc phục vụ cộng đồng là biện pháp thay thế hình thức phạt tiền được áp dụng đối với cá nhân vi phạm hành chính bị áp dụng hình phạt tiền từ 5 triệu đồng trở xuống, đã nhận lỗi và tự nguyện đề nghị được thực hiện biện pháp thay thế, bảo đảm phù hợp với công ước mà Việt Nam là thành viên.

Đồng thời, dự thảo bỏ quy định về bố trí từ các khoản tiền thu xử phạt vi phạm hành chính sau khi nộp ngân sách nhà nước để hỗ trợ hoạt động xử phạt vi phạm hành chính, áp dụng các biện pháp xử lý hành chính và hoạt động quản lý công tác thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính tại dự thảo Luật.
Dự thảo Luật cũng được chỉnh lý không coi các biện pháp ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước, tạm dừng đăng kiểm, đăng ký, cấp giấy phép điều khiển phương tiện, ngừng cung cấp dịch vụ internet, dịch vụ viễn thông, hạ tần số là biện pháp cưỡng chế mà chuyển thành các biện pháp ngăn chặn và bảo đảm xử lý vi phạm hành chính. Đồng thời bổ sung quy định chặt chẽ về điều kiện, thẩm quyền, nguyên tắc, trình tự, thủ tục, phạm vi áp dụng các biện pháp này để bảo đảm quyền con người, quyền công dân.

Đồng thời quy định chuyển thẩm quyền áp dụng các biện pháp xử lý hành chính đưa đi cai nghiện bắt buộc, đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc từ Tòa án nhân dân khu vực sang Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã.
Đến năm 2030 có ít nhất 50% địa bàn cấp xã và 20 địa bàn cấp tỉnh không ma túy
Tại phiên họp, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Nghị quyết về chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy và tội phạm giai đoạn 2026-2035 với 100% đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành (470/470 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết).

Trước đó, trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết, Bộ trưởng Bộ Công an, Đại tướng Lương Tam Quang nêu rõ, dự thảo đã bổ sung làm rõ mục tiêu tăng cường chống tội phạm ngay từ cơ sở, nâng cao khả năng tự phòng ngừa, tự bảo vệ của nhân dân, nhất là phụ nữ, trẻ em và các nhóm dễ bị tổn thương. Bổ sung mục tiêu phấn đấu đến năm 2030 có ít nhất 50% địa bàn cấp xã và 20 địa bàn cấp tỉnh không ma túy.
Theo Bộ trưởng, dự thảo cũng điều chỉnh chỉ tiêu về đấu tranh với tội phạm, giám sát điện tử, tuyên truyền giáo dục pháp luật, xây dựng trường học an toàn. Qua đó, bảo đảm rõ đối tượng, điều kiện áp dụng phù hợp với quy định của pháp luật.

Về việc phân bổ, sử dụng nguồn lực, Bộ trưởng Bộ Công an khẳng định, dự thảo Nghị quyết quy định rõ phải thực hiện có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với khả năng cân đối ngân sách, ưu tiên các nhiệm vụ cấp bách và các địa bàn trọng điểm phức tạp, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Đồng thời làm rõ hơn cơ chế, chính sách đặc thù và thẩm quyền phân bổ, điều chỉnh vốn, kinh phí, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm quản lý, kiểm tra, giám sát, tạo điều kiện cho các bộ, ngành, địa phương chủ động tổ chức thực hiện nhưng không làm thay đổi mục tiêu, tổng mức vốn, cơ cấu nguồn vốn.
Tại phiên họp, với 466/469 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Nghị quyết của Quốc hội về việc thi hành Bộ luật Hình sự (sửa đổi).