Chính trị

Chính sách ưu đãi đủ mạnh và bảo đảm chặt chẽ

Thanh Chi • 20/11/2026 12:51

Thảo luận tại hội trường về dự án Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi), các đại biểu Quốc hội cho rằng, cần có chính sách đủ mạnh để phát triển công nghiệp hàng hải, đội tàu và chuyển đổi xanh.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định. Ảnh Hồ Long
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành phiên họp. Ảnh: Hồ Long

Ưu đãi phải có địa chỉ, có kết quả đo lường, có kiểm soát ngân sách

Sáng 20/11, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi).

Cơ bản nhất trí với sự cần thiết ban hành Bộ luật, các đại biểu Quốc hội cũng cho rằng, việc sửa đổi nhằm kịp thời thể chế hóa Nghị quyết số 20-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh.

ĐBQH Nguyễn Vũ Trung (TP Hồ Chí Minh). Ảnh Hồ Long
ĐBQH Nguyễn Vũ Trung (TP. Hồ Chí Minh) phát biểu. Ảnh: Hồ Long

Góp ý về các chính sách phát triển hàng hải và đường thuỷ nội địa, ĐBQH Nguyễn Vũ Trung (TP. Hồ Chí Minh) đề nghị, cần gắn chính sách ưu đãi với mức giảm phát thải đo được. Theo đại biểu, những khái niệm “tàu xanh”, “cảng xanh”, “nhiên liệu thay thế” phải có tiêu chí kỹ thuật công khai, không chỉ là nhãn tự công bố. Cần kiểm tra định kỳ, thu hồi ưu đãi nếu không đạt cam kết và công khai hiệu quả ngân sách.

Đại biểu Nguyễn Vũ Trung cũng cho rằng, chính sách hỗ trợ nên gồm cả hoán cải tàu đang chạy, thiết bị tiết kiệm năng lượng, điện bờ và tiếp nhận, xử lý chất thải, không chỉ dự án mới. Nghĩa vụ quản lý chất thải, báo cáo sự cố, khắc phục và bồi thường phải đi cùng ưu đãi. Hồ sơ cần vừa sức doanh nghiệp nhỏ, chủ phương tiện và đội tàu cộng đồng. Ngân sách ưu tiên cho luồng, báo hiệu, bến tránh trú, điểm lên xuống an toàn; công khai kết quả môi trường.

ĐBQH Dương Khắc Mai (Lâm Đồng) phát biểu thảo luận tại hội trường. Ảnh: Phạm Thắng
ĐBQH Dương Khắc Mai (Lâm Đồng) phát biểu. Ảnh: Phạm Thắng

Về chính sách ưu đãi thuế, phí và tín dụng tại điều 12 dự thảo, ĐBQH Dương Khắc Mai (Lâm Đồng) đồng tình với yêu cầu cần có chính sách đủ mạnh để phát triển công nghiệp hàng hải, đội tàu và chuyển đổi xanh. Khoản 2 Điều 12 dự thảo quy định giảm 50% thuế thu nhập doanh nghiệp đối với vận tải đa phương thức có phương thức vận tải biển hoặc đường thủy; khoản 4 Điều 12 dự thảo quy định miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 5 năm cho dự án chuyển đổi xanh. Đại biểu cho rằng, nếu thiếu tiêu chí xác định hoạt động được ưu đãi thời điểm và phương pháp hạch toán thu nhập thì khó thực hiện thống nhất, thậm chí có thể làm phát sinh tình trạng lợi dụng chính sách.

ĐBQH Dương Khắc Mai đề nghị, cần xác định rõ đối tượng, điều kiện thời hạn, nguyên tắc xác nhận dự án xanh và thu hồi ưu đãi đối với cơ chế thuế khác với luật thuế hiện hành. Theo đại biểu, ưu đãi phải có địa chỉ, có kết quả đo lường, có kiểm soát ngân sách, không nên chỉ dừng ở cam kết về chính sách.

Phân cấp cần đi kèm với nguồn lực

Góp ý về thẩm quyền của địa phương đối với vùng nước di sản (khoản 8 Điều 314, khoản 2 Điều 316, Điều 265), ĐBQH Nguyễn Thị Thu Hà (TP. Quảng Ninh) ghi nhận, dự thảo đã tăng phân cấp cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, nhưng chưa có thẩm quyền quy định riêng đối với vùng nước đặc thù như vịnh Hạ Long, di sản thiên nhiên thế giới về tuyến tham quan, số lượng tàu, thời gian hoạt động, khu neo đậu nghỉ đêm, yêu cầu đối với vùng lõi di sản.

ĐBQH Nguyễn Thị Thu Hà (TP Quảng Ninh). Ảnh Hồ Long
ĐBQH Nguyễn Thị Thu Hà (TP. Quảng Ninh) phát biểu. Ảnh: Hồ Long

Khoản 2 Điều 316 dự thảo vẫn giao Cảng vụ hàng hải chủ trì tại cả cảng, bến thủy nội địa; Điều 265 dự thảo giao Kiểm tra viên tàu biển kiểm tra cả tàu sông, chưa thống nhất với hướng giao địa phương quản lý tàu sông, trong khi tại Quảng Ninh vùng nước cảng biển và tuyến đường thủy nội địa đan xen. Do đó, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà đề nghị giao Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định điều kiện hoạt động của tàu thuyền tại vùng nước di sản, danh thắng; xác định đầu mối chủ trì theo phạm vi vùng nước; giao cơ quan quản lý đường thủy ở địa phương kiểm tra tàu sông.

259a2199.jpg
Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Khánh Duy

Góp ý về phân cấp trong hoạt động đầu tư xây dựng, quản lý, khai thác kết cấu hạ tầng hàng hải, đường thủy nội địa và cảng cạn, đại biểu Nguyễn Vũ Trung đề nghị sửa Điều 19 dự thảo Bộ luật theo hướng: không nên yêu cầu xin ý kiến đại trà; chỉ bắt buộc phối hợp khi dự án ảnh hưởng hạ tầng quốc gia, luồng liên tỉnh, quốc phòng, an ninh hoặc vượt thẩm quyền, với thời hạn trả lời rõ. Đại biểu nhấn mạnh, địa phương nhận thêm nhiệm vụ phải có ngân sách, nhân lực, phương tiện, kinh phí bảo trì và quyền tiếp cận dữ liệu.

259a2153.jpg
Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Khánh Duy

Đại biểu đề nghị, từ điều 314 đến điều 316 cần xác định một cơ quan chủ trì mỗi việc, rõ nơi nhận tin, xử lý ban đầu và chỉ huy tại vùng giao thoa. Bởi lẽ, người dân, doanh nghiệp không thể qua nhiều đầu mối. Đại biểu cũng nhấn mạnh, kết nối logistics cần phải đi cùng duy tu luồng, báo hiệu và phương án dự phòng khi thiên tai hoặc luồng bị gián đoạn.

Thanh Chi