Thời sự Quốc hội

Bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ và hiệu quả trong quản lý ngân sách

Thanh Hải; Ảnh: Hồ Long • 18/11/2026 19:43

Chiều 18/11, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý đối với dự thảo Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng. Ảnh Hồ Long
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng điều hành phiên họp

Tiếp tục phân cấp, phân quyền, tạo chủ động trong điều hành, quản lý, sử dụng

Trình bày Báo cáo về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý đối với dự thảo Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết, Chính phủ đã nghiêm túc cầu thị, tiếp thu tối đa ý kiến thẩm tra và ý kiến của đại biểu Quốc hội, chỉnh lý dự thảo luật, bảo đảm đồng bộ với các luật có liên quan và dự thảo luật đang trình Quốc hội tại kỳ họp này.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi. Ảnh Hồ Long
Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi báo cáo về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật.

Theo đó, tiếp tục phân cấp, phân quyền theo chủ trương của Đảng, tạo sự chủ động trong điều hành, quản lý sử dụng hiệu quả nguồn lực, phân cấp phù hợp, ổn định lâu dài, bảo đảm nguồn lực cho cấp xã thực hiện các nhiệm vụ được giao. Thể chế hóa yêu cầu hạch toán hiệu quả kinh tế - xã hội theo Kết luận 18 của Trung ương, đơn giản hóa quy trình, thủ tục đối với dự án nhóm C nhưng vẫn bảo đảm khâu kiểm soát, quy định chặt chẽ, thu hẹp phạm vi của chuyển nguồn ngân sách.

Về thời hạn phân bổ, giao dự toán đối với khoản dự toán chưa phân bổ, dự thảo luật kế thừa quy định của Luật Ngân sách nhà nước hiện hành, giao Thủ tướng Chính phủ phân bổ và định kỳ báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp thường lệ gần nhất đối với ngân sách Trung ương; Ủy ban nhân dân phân bổ và định kỳ báo cáo Thường trực Hội đồng nhân dân và báo cáo Hội đồng nhân dân tại kỳ họp thường lệ gần nhất đối với ngân sách địa phương.

Theo đó, không quy định mốc thời gian cụ thể phải phân bổ chi tiết. Kết thúc năm, số chưa sử dụng được tổng hợp vào dự toán chi còn lại của cấp ngân sách để Chính phủ, UBND tiếp tục phân bổ (cùng số tăng thu) và báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Quốc hội, Thường trực HĐND và HĐND.

Bên cạnh đó, Chính phủ cũng nghiêm túc tiếp thu ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, đại biểu Quốc hội, qua đó chỉ đạo các bộ ngành, địa phương nâng cao chất lượng lập dự toán, đẩy nhanh tiến độ xây dựng cơ chế chính sách đã có chủ trương của cấp có thẩm quyền và triển khai các nhiệm vụ để phân bổ dự toán chi tiết, tránh tình trạng số dư lớn cuối năm để nâng cao kỷ luật kỷ cương tài chính, hiệu quả sử dụng ngân sách.

Về tính chất pháp lý của nghị quyết Quốc hội về tài chính ngân sách, tiếp thu ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, cơ quan chủ trì thẩm tra, Chính phủ chỉnh lý dự thảo luật quy định các văn bản quyết định về kế hoạch tài chính 5 năm, dự toán ngân sách nhà nước, phân bổ ngân sách Trung ương, quyết toán ngân sách nhà nước hàng năm của Quốc hội là văn bản quy phạm pháp luật. Việc ban hành theo quy định của luật này nhằm đảm bảo tính pháp lý và phù hợp với tính chất đặc thù, thời gian lập, quyết định ngân sách hàng năm và kế hoạch tài chính 5 năm...

Tăng cường kỷ luật tài chính, hạn chế tình trạng chuyển nguồn lớn

Báo cáo về việc Chính phủ giải trình, tiếp thu, chỉnh lý đối với dự thảo Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Thường trực Ủy ban cơ bản thống nhất với báo cáo tiếp thu, giải trình của Chính phủ và dự thảo luật chỉnh lý về việc tích hợp các quy trình của Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công hiện hành. Thường trực Ủy ban cũng thống nhất về việc phân cấp, phân quyền và nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan; việc thể chế hóa yêu cầu hạch toán hiệu quả kinh tế - xã hội đối với các dự án đầu tư công tại Kết luận số 18 của Trung ương; về cải cách thủ tục hành chính, về hiệu lực thi hành, điều khoản chuyển tiếp…

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi. Ảnh Hồ Long
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi báo cáo về việc Chính phủ giải trình, tiếp thu, chỉnh lý đối với dự thảo Luật

Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính thống nhất với báo cáo tiếp thu, giải trình của Chính phủ và dự thảo luật về nội dung quy định các văn bản của Quốc hội quyết định về kế hoạch tài chính 5 năm quốc gia, dự toán ngân sách nhà nước, phân bổ ngân sách Trung ương, quyết toán ngân sách nhà nước hàng năm là văn bản quy phạm pháp luật. Đề nghị Chính phủ chỉ đạo rà soát các quy định của Luật Ngân sách nhà nước và Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật để đảm bảo tính thống nhất.

Đối với các khoản dự toán chi chưa phân bổ chi tiết, Chủ nhiệm Ủy ban cho biết, trong Báo cáo số 914 ngày 4/11/2026 của Bộ trưởng Bộ Tài chính về việc tiếp thu, giải trình ý kiến đại biểu Quốc hội tại tổ, Bộ Tài chính dự kiến thời hạn phân bổ các khoản dự toán chi chưa phân bổ chi tiết trước ngày 31/10. Đến nay, Chính phủ đề nghị giữ như quy định hiện hành, theo đó không quy định mốc thời gian hoàn thành và việc phân bổ chi tiết kéo dài suốt trong cả năm thực hiện dự toán.

Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho ý kiến về việc quy định rõ trong luật thời hạn phân bổ trước ngày 30/9. Sau ngày 30/9, Chính phủ sẽ báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Quốc hội xem xét quyết định để tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài chính ngân sách, hạn chế tình trạng chuyển nguồn lớn và ngày càng tăng trong những năm qua, bảo đảm phản ánh đúng kết quả thu, chi ngân sách nhà nước theo niên độ.

Đồng thời, đề nghị loại trừ không áp dụng thời hạn phân bổ, giao dự toán chi tiết đối với các khoản chi bao gồm: các khoản kinh phí dự kiến thực hiện chính sách, chế độ chi cho con người; chi khoa học, chi công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; các dự án đầu tư khẩn cấp; các dự án đầu tư công đặc biệt đã được cấp có thẩm quyền quyết định.

Phát biểu kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng nêu rõ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất dự thảo Luật cơ bản đủ điều kiện trình Quốc hội biểu quyết thông qua sau khi tiếp thu đầy đủ ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ chỉ đạo các cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp thu ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính và các đại biểu Quốc hội để hoàn thiện dự thảo Luật. Bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ giữa dự thảo Luật với các luật liên quan về đất đai, nhà ở, tài sản công, thuế, xây dựng, khoa học và công nghệ, nhất là những luật đang được Quốc hội xem xét sửa đổi tại Kỳ họp này, nhất là về thời điểm có hiệu lực và các quy định chuyển tiếp.

Bên cạnh đó, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan khẩn trương sửa đổi hoặc ban hành mới các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành, bảo đảm thống nhất với chính sách của Luật và nội dung thuyết minh, báo cáo Quốc hội. Đồng thời, chú trọng công tác tổ chức thực hiện, với mục tiêu khi Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) được ban hành phải nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành ngân sách; vừa bảo đảm kỷ luật, kỷ cương tài chính, vừa tạo sự linh hoạt cần thiết cho Chính phủ, Uỷ ban nhân dân các cấp.

Thanh Hải; Ảnh: Hồ Long