Địa phương

TP. Hồ Chí Minh: Chủ động thích ứng khí hậu, kiến tạo đô thị xanh

Thạc Hiếu • 18/11/2026 15:17

Trước những thách thức ngày càng lớn từ biến đổi khí hậu, TP. Hồ Chí Minh đang chuyển từ ứng phó bị động sang chủ động thích ứng, kết hợp quy hoạch đô thị, chuyển dịch năng lượng và hợp tác quốc tế, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2045.

Ngày 18/11, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Hồ Chí Minh tổ chức Hội thảo quốc tế “Cơ hội và thách thức trong ứng phó với biến đổi khí hậu tại TP. Hồ Chí Minh”, với sự tham gia của các cơ quan quản lý, chuyên gia, nhà khoa học trong nước cùng đại diện quốc tế.

Chủ động thích ứng khí hậu, kiến tạo đô thị xanh 1
Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Hồng Nguyên phát biểu tại chương trình

Hội thảo kết nối trực tuyến với thành phố Osaka (Nhật Bản), Viện Phát triển Bền vững Quốc tế Canada (IISD); có sự tham gia của đại diện Tổng Lãnh sự quán Hàn Quốc, Hà Lan và Mạng lưới C40 Cities.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hồng Nguyên nhấn mạnh, biến đổi khí hậu đã tác động trực tiếp đến môi trường sống, hạ tầng kinh tế - xã hội và đời sống người dân. Sau sáp nhập, không gian phát triển trải dài từ vùng cao phía Bắc đến vùng trũng trung tâm, ven biển, hải đảo khiến thành phố đối mặt những rủi ro khí hậu phức tạp hơn.

Theo Phó Trưởng phòng Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu Nguyễn Duy Bình, thành phố đang chịu tác động rõ nét của nắng nóng, mưa cực đoan, triều cường và xâm nhập mặn.

Giai đoạn 2021–2025, thành phố ghi nhận 27 đợt triều cường vượt báo động III. Ngày 6/11/2025, mực nước tại trạm Phú An đạt 1,78m. Năm 2024, độ mặn cực đại tại Mũi Nhà Bè lên tới 13,3‰.

Theo kịch bản biến đổi khí hậu mức cao, đến cuối thế kỷ XXI, nhiệt độ trung bình khu vực nội đô có thể tăng thêm 3,5–3,7°C, số ngày nắng nóng trên 35°C tăng thêm 90–110 ngày.

Chủ động thích ứng khí hậu, kiến tạo đô thị xanh
Trưởng phòng Quy hoạch chung, Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP. Hồ Chí Minh Lý Khánh Tâm Thảo phát biểu tại chương trình

Trưởng phòng Quy hoạch chung, Sở Quy hoạch - Kiến trúc Lý Khánh Tâm Thảo cảnh báo nguy cơ kép khi đô thị phát triển trên nền đất yếu, trong khi tốc độ sụt lún tại một số khu vực đạt 2–5cm/năm. Sụt lún kết hợp nước biển dâng có thể làm gia tăng nguy cơ ngập lụt.

Trước thực tế đó, thành phố triển khai Kế hoạch hành động giai đoạn 2026–2030 với 18 chỉ tiêu, 76 nhiệm vụ trọng tâm, đặt mục tiêu giảm 9% phát thải khí nhà kính vào năm 2030 so với kịch bản thông thường, hướng tới phát thải ròng bằng 0 vào năm 2045.

Đáng chú ý, Quy hoạch tổng thể TP. Hồ Chí Minh thời kỳ 2025–2050, tầm nhìn 100 năm, định hướng chuyển từ tư duy chống ngập, chống lún bị động sang chủ động “thích ứng với nước”.

Theo Sở Quy hoạch - Kiến trúc, thành phố định hướng hình thành mạng lưới không gian xanh, mặt nước liên kết từ hồ Dầu Tiếng, rừng Mã Đà đến sông Sài Gòn, Đồng Nai và rừng ngập mặn Cần Giờ.

Chủ động thích ứng khí hậu, kiến tạo đô thị xanh 3
Toàn cảnh hội thảo Hội thảo quốc tế “Cơ hội và thách thức trong ứng phó với biến đổi khí hậu tại TP. Hồ Chí Minh”

Mô hình “đô thị bọt biển” đặt ra yêu cầu dành 5–10% diện tích khu đô thị mới, khu công nghiệp cho hồ điều tiết, không gian xanh thấm nước; đồng thời khôi phục tối thiểu 30% vùng trũng tự nhiên nhằm tăng khả năng trữ nước, giảm ngập.

Cùng với thích ứng khí hậu, TP. Hồ Chí Minh đẩy mạnh chuyển dịch năng lượng nhằm giảm phát thải, nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng tiêu chuẩn môi trường của thị trường quốc tế.

Theo Sở Công Thương, năm 2026, điện thương phẩm dự kiến đạt khoảng 60 tỷ kWh, phụ tải cực đại 9.677MW. Hơn 50% nhu cầu công suất phụ thuộc nguồn truyền tải liên vùng, đặt ra yêu cầu đa dạng hóa nguồn cung.

Thành phố thúc đẩy các dự án điện khí LNG Hiệp Phước, Long Sơn; điện rác với tổng công suất quy hoạch 432,6MW; nghiên cứu điện gió ngoài khơi Cần Giờ, Xuyên Mộc quy mô 6.000MW gắn với lưu trữ năng lượng. Đồng thời, phát triển hơn 21.500 hệ thống điện mặt trời mái nhà và thúc đẩy cơ chế mua bán điện trực tiếp.

Tại hội thảo, các đối tác quốc tế chia sẻ nhiều kinh nghiệm chuyển đổi xanh. Osaka đặt mục tiêu giảm 50% phát thải vào năm 2030, hỗ trợ doanh nghiệp kiểm toán năng lượng, cải tạo công trình. Công nghệ trữ nhiệt tầng ngậm nước tại dự án Grand Green Osaka có thể tiết kiệm tới 40% năng lượng làm mát và sưởi ấm.

38.jpg
Một góc đô thị Phú Mỹ Hưng tại TP. Hồ Chí Minh

Hàn Quốc đã luật hóa mục tiêu trung hòa carbon, triển khai đến 17 tỉnh, thành phố và 226 quận, huyện thông qua công cụ quản lý nhiệm vụ.

Đại diện IISD Mai Dương khuyến nghị, trong giai đoạn thí điểm trao đổi hạn ngạch phát thải 2025–2028, cần từng bước siết chặt định mức, tránh dư thừa hạn ngạch trước khi thị trường carbon chính thức vận hành từ năm 2029.

Đại diện C40 Cities Huey Y. Yoong nhận định, khó khăn lớn của các siêu đô thị không hẳn là thiếu vốn mà là thiếu dự án đáp ứng yêu cầu đầu tư. Vì vậy, thành phố cần chuẩn hóa dữ liệu kiểm kê khí nhà kính, bản đồ rủi ro khí hậu để thu hút vốn quốc tế, trái phiếu xanh và nguồn lực tư nhân.

Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường, những kinh nghiệm quốc tế sẽ góp phần hoàn thiện chính sách, tăng cường hợp tác, huy động nguồn lực ứng phó biến đổi khí hậu.

Việc kết hợp quy hoạch thích ứng, chuyển dịch năng lượng và tài chính xanh được kỳ vọng tạo nền tảng để TP. Hồ Chí Minh hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2045, hướng tới đô thị an toàn, có khả năng chống chịu và phát triển bền vững.

Thạc Hiếu