Quốc tế

ASEAN+3 ở "tuổi 30":Việt Nam đề xuất ba trọng tâm hợp tác mới

Linh Anh • 18/11/2026 06:35

Tại Hội nghị Cấp cao ASEAN+3 lần thứ 29 ngày 17/11 ở Manila, Philippines, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đề xuất ba trọng tâm hợp tác nhằm giúp Đông Á ứng phó tốt hơn với các cú sốc từ bên ngoài và định hướng phát triển lâu dài. Việt Nam đề nghị tăng cường phối hợp bảo đảm nguồn cung, xây dựng tầm nhìn mới cho ASEAN+3 gắn với Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 và kết nối các khuôn khổ hợp tác hiện có. Những đề xuất này được đưa ra khi ASEAN+3 chuẩn bị bước sang năm thứ 30, trong bối cảnh an ninh lương thực, năng lượng và sự ổn định của chuỗi cung ứng trở thành mối quan tâm chung của các nước thành viên.

Bảo đảm nguồn cung, xây dựng tầm nhìn mới

Xung đột địa chính trị và gián đoạn chuỗi cung ứng đang gây sức ép lên giá lương thực, năng lượng và triển vọng tăng trưởng của các nền kinh tế Đông Á. Ra đời năm 1997, ASEAN+3 hiện quy tụ 11 nước ASEAN cùng Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc, với các cơ chế hợp tác trải rộng từ tài chính, thương mại đến an ninh lương thực và năng lượng. Trên nền tảng đó, Thủ tướng Lê Minh Hưng đề xuất ba trọng tâm để khu vực chủ động ứng phó với rủi ro trước mắt và chuẩn bị cho giai đoạn hợp tác tiếp theo.

photo.znews.vn-w1200-uploaded-asfzyrwtys1-2026_11_17-_thu_tuong_le_minh_hung_du_hoi_nghi_cap_cao_asean3_lan_thu_29_1.jpg
Thủ tướng Lê Minh Hưng dự Hội nghị Cấp cao ASEAN+3 lần thứ 29. Ảnh: Dương Giang/TTXVN.

Trọng tâm thứ nhất là nâng cao khả năng chống chịu và chủ động phòng ngừa rủi ro. Thủ tướng đề nghị tăng cường liên kết kinh tế, thương mại, tận dụng hiệu quả các hiệp định đối tác kinh tế và thương mại tự do hiện có, đồng thời phối hợp giữa các lĩnh vực tài chính, năng lượng, lương thực và logistics để duy trì lưu thông hàng hóa khi nguồn cung bị gián đoạn. Cùng với việc triển khai hiệu quả cơ chế Dự trữ gạo khẩn cấp ASEAN+3 (APTERR), Thủ tướng đề nghị xem xét mở rộng hợp tác sang các mặt hàng thiết yếu như vật tư nông nghiệp và tăng cường phối hợp bảo đảm an ninh năng lượng. Hợp tác về vật tư nông nghiệp sẽ giúp các nước chủ động bảo đảm đầu vào cho sản xuất, qua đó bảo vệ nguồn cung lương thực và sinh kế của người dân.

Đề xuất này có ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh các nền kinh tế ngày càng phụ thuộc lẫn nhau và dễ bị tác động bởi cú sốc bên ngoài. Tăng cường kết nối các lĩnh vực tài chính, năng lượng, lương thực và logistics giúp các nước chủ động điều phối nguồn lực, ứng phó với gián đoạn chuỗi cung ứng. Đồng thời, mở rộng hợp tác dự trữ từ gạo sang các mặt hàng thiết yếu như vật tư nông nghiệp thể hiện cách tiếp cận toàn diện của Việt Nam, vừa bảo đảm an ninh lương thực, vừa duy trì sản xuất nông nghiệp và ổn định sinh kế người dân.

Trọng tâm thứ hai là xây dựng tầm nhìn mới cho hợp tác ASEAN+3. Hướng tới kỷ niệm 30 năm hình thành cơ chế vào năm 2027, Thủ tướng đề nghị các nước nghiên cứu xây dựng tầm nhìn hợp tác gắn với Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045. Sự gắn kết này sẽ giúp các nước xác định những ưu tiên dài hạn của ASEAN+3 phù hợp với nhu cầu phát triển của khu vực, đồng thời phát huy vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực.

Đây là đề xuất mang ý nghĩa chiến lược, thể hiện tầm nhìn dài hạn của Việt Nam trong hợp tác khu vực. Trước những thách thức mới, ASEAN+3 cần tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hợp tác, nâng cao hiệu quả và khả năng thích ứng. Việc gắn tầm nhìn ASEAN+3 với Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 sẽ tăng cường tính liên kết giữa các khuôn khổ hợp tác và phát huy vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực.

Trọng tâm thứ ba là kết nối các khuôn khổ hợp tác ở Đông Á. Thủ tướng đề nghị rà soát, kết nối các sáng kiến ASEAN+3 với các cơ chế ASEAN+1, hợp tác ba bên Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc, cũng như các khuôn khổ song phương. Sự phối hợp này sẽ giúp các nước huy động thế mạnh và nguồn lực của từng cơ chế cho những ưu tiên chung, hướng tới xây dựng một không gian phát triển chung ở Đông Á.

Bên cạnh các định hướng hợp tác kinh tế, Thủ tướng Chính phủ cũng nhấn mạnh các nước cần kiên trì đối thoại, củng cố lòng tin và giải quyết khác biệt bằng biện pháp hòa bình, trên cơ sở luật pháp quốc tế, trong đó có Hiến chương Liên Hợp Quốc, Công ước của Liên Hợp Quốc về Luật biển năm 1982 (UNCLOS 1982) và Hiệp ước Thân thiện và hợp tác ở Đông Nam Á (TAC). Đồng thời, các nước cần thực hiện các cam kết chung nhằm củng cố môi trường hòa bình, ổn định cho hợp tác và phát triển.

Những đề xuất của Thủ tướng Việt Nam Lê Minh Hưng cho thấy, cách tiếp cận toàn diện, kết hợp giữa tăng cường năng lực ứng phó với các thách thức trước mắt, xây dựng tầm nhìn chiến lược dài hạn và phát huy hiệu quả các cơ chế hợp tác hiện có. Qua đó, Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò chủ động, tích cực và có trách nhiệm trong thúc đẩy hợp tác đa phương, củng cố lòng tin và tăng cường liên kết khu vực.

Từ ưu tiên chung đến cam kết tại Manila

Những đề xuất của Việt Nam cũng phù hợp với các ưu tiên hợp tác được nhiều nước trong ASEAN+3 nhấn mạnh tại hội nghị, đặc biệt là yêu cầu tăng cường khả năng ứng phó với những biến động kinh tế, địa chính trị và gián đoạn chuỗi cung ứng.

Theo Hãng thông tấn Philippines (PNA), Tổng thống Ferdinand R. Marcos Jr. lưu ý rằng những biến động cách xa khu vực hàng nghìn kilômét vẫn có thể nhanh chóng đẩy giá lương thực và chi phí năng lượng lên cao, làm giảm thu nhập của người dân. Ông đề nghị ASEAN+3 cụ thể hóa hợp tác bằng các biện pháp duy trì lưu thông hàng hóa, bảo đảm an ninh lương thực và năng lượng, giữ ổn định hoạt động của doanh nghiệp. Sáng kiến Chiang Mai đa phương hóa (CMIM) và cơ chế Dự trữ gạo khẩn cấp ASEAN+3 là hai công cụ ông dẫn ra để khu vực ứng phó với các cú sốc kinh tế, gián đoạn nguồn cung và thiên tai.

Từ yêu cầu ứng phó với các cú sốc trước mắt, các nước cũng đặt vấn đề chuẩn bị cho giai đoạn hợp tác tiếp theo. Theo Yonhap, Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung nhắc lại vai trò của ASEAN+3 trong ứng phó với khủng hoảng lương thực và đại dịch COVID-19, đồng thời coi dịp kỷ niệm 30 năm vào năm 2027 là cơ hội xác định các ưu tiên mới về phối hợp ứng phó khủng hoảng và thúc đẩy tăng trưởng bền vững. Theo Manila Bulletin, Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae đề xuất mở rộng hợp tác sang ứng phó thiên tai và tội phạm xuyên quốc gia. Bà khẳng định Nhật Bản ủng hộ đoàn kết và vai trò trung tâm của ASEAN, đồng thời thúc đẩy cập nhật định hướng Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở (FOIP) và triển khai Tầm nhìn ASEAN về Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Củng cố lòng tin là điều kiện để các nước phối hợp trên những lĩnh vực này. Theo Daily Tribune của Philippines, Bộ trưởng Nông nghiệp và Nông thôn Trung Quốc Trương Trụ kêu gọi các nước tăng cường đoàn kết, chia sẻ trách nhiệm và tránh để cạnh tranh địa chính trị cản trở hợp tác khu vực.

Kết thúc hội nghị, các nhà lãnh đạo thông qua hai tuyên bố, một về thương mại hàng hải và kết nối logistics, một về tăng cường khả năng tự cường trong bảo đảm an ninh năng lượng và an ninh lương thực trước các cú sốc bên ngoài và gián đoạn chuỗi cung ứng. Đây cũng là những lĩnh vực Việt Nam đề nghị tăng cường phối hợp để bảo đảm nguồn cung. Hội nghị đồng thời rà soát việc triển khai Kế hoạch Công tác ASEAN+3 giai đoạn 2023 - 2027 và định hướng các ưu tiên hợp tác hướng tới dấu mốc 30 năm của cơ chế vào năm 2027.

Linh Anh