Văn hóa - Thể thao

Nhạc kịch “Lạc Long Quân và Âu Cơ”: Kể chuyện nguồn cội bằng nghệ thuật đương đại

Thảo Nguyên • 17/11/2026 23:28

Từ truyền thuyết Cha Rồng, Mẹ Tiên quen thuộc trong tâm thức người Việt, nhạc kịch “Lạc Long Quân và Âu Cơ” được xây dựng theo hướng kết hợp chiều sâu văn hóa dân gian với ngôn ngữ nghệ thuật biểu diễn đương đại.

Hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11, chiều 17/11, tại Trường Đại học Văn hóa Hà Nội diễn ra tọa đàm “Từ truyền thuyết Âu Cơ - Lạc Long Quân đến sáng tạo trong nghệ thuật biểu diễn đương đại”.

Chia sẻ tại tọa đàm, tổng đạo diễn, biên kịch Hồng Hoa cùng nhạc sĩ Nguyễn Cường cho biết sau 7 năm ấp ủ, tác phẩm nhạc kịch “Lạc Long Quân và Âu Cơ” đang được triển khai dàn dựng, dự kiến công diễn vào tháng 4/2027, nhân dịp Giỗ Tổ Hùng Vương. Vở diễn mở ra hướng phát huy, khai thác giá trị di sản văn hóa dân tộc trong sáng tạo sản phẩm nghệ thuật.

Tái hiện huyền thoại bằng ngôn ngữ nhạc kịch

Truyền thuyết Lạc Long Quân - Âu Cơ với hình ảnh bọc trăm trứng, năm mươi người con theo cha xuống biển, năm mươi người con theo mẹ lên núi đã trở thành biểu tượng thiêng liêng về nguồn cội dân tộc Việt Nam. Qua nhiều thế hệ, câu chuyện ấy được lưu truyền như lời nhắc nhở về tình nghĩa đồng bào, sự gắn kết cộng đồng và ý thức chung một cội nguồn.

Thể hiện truyền thuyết quen thuộc này trong tác phẩm nghệ thuật biểu diễn, biên kịch Hồng Hoa cho biết, nhạc kịch “Lạc Long Quân và Âu Cơ” có cấu trúc gồm 6 chương: Giao hòa; Khai thiên lập địa; Mộc Tinh Sắc Han; Tiếng gọi muôn dân và cuộc chia ly mở cõi; Những giọt mưa Văn Lang; Thắp lửa Lạc Hồng - Rước mẹ Âu Cơ về biển.

1794909497965_3845928500624981705_3845928500624981705_57c080cab95228af7aa138f059683ff8.jpg
Tổng đạo diễn, biên kịch Hồng Hoa cho biết, nhạc kịch “Lạc Long Quân và Âu Cơ” có cấu trúc gồm 6 chương. Ảnh: BTC

“Ẩn sâu trong truyền thuyết ấy là một câu chuyện lớn hơn: Sự hình thành cộng đồng, hành trình khai mở giang sơn và ý thức về một dân tộc cùng chung nguồn cội. Chính vì vậy, tôi lựa chọn cấu trúc 6 chương như một hành trình từ sự giao hòa của Rồng và Tiên đến sự ra đời của nhà nước Văn Lang, và cuối cùng là sự tiếp nối của ngọn lửa Lạc Hồng qua các thế hệ” - biên kịch Hồng Hoa chia sẻ.

Theo tổng đạo diễn Hồng Hoa, điều chị quan tâm nhất không phải là làm thế nào để tái hiện một huyền thoại thật hoành tráng, mà là để khán giả hôm nay thực sự cảm nhận được vẻ đẹp và sức sống của huyền thoại ấy.

Bên cạnh kịch bản, âm nhạc được xác định là một trong những yếu tố quan trọng kiến tạo không gian huyền thoại, khắc họa đời sống nội tâm nhân vật và dẫn dắt cảm xúc khán giả.

1794909497936_3845928500624981705_3845928500624981705_4db1622663ad6ab0a5278572e6c254ef.jpg
Nhạc sĩ Nguyễn Cường cho biết, tập trung thể hiện tinh thần Việt Nam, chất liệu âm nhạc dân gian trong tác phẩm. Ảnh: BTC

Nhạc sĩ Nguyễn Cường sáng tác âm nhạc cho vở diễn. Chất liệu đầu tiên được lựa chọn là hát xoan Phú Thọ - một loại hình dân ca giàu bản sắc nhưng chưa được khai thác nhiều trong sáng tác âm nhạc. Để thấm sâu chất liệu này, cách đây khoảng 5 - 6 năm, nhạc sĩ cùng ê-kíp đã đến Phú Thọ, dành nhiều thời gian tìm hiểu, lắng nghe từng câu hát, điệu múa xoan.

Bên cạnh đó, với mong muốn tác phẩm mang tinh thần của cả dân tộc, nhạc sĩ còn đưa vào tác phẩm những chất liệu dân ca Nam Bộ, hát chèo, quan họ và dân ca miền Trung… Mỗi chất liệu được lựa chọn gắn với những hình tượng, tình huống cụ thể trên sân khấu.

Theo nhạc sĩ Nguyễn Cường, điều quan trọng là các chất liệu dân gian phải được kết nối hài hòa, tạo nên một chỉnh thể âm nhạc mang tinh thần Việt Nam xuyên suốt tác phẩm.

Đưa di sản trở thành nguồn lực sáng tạo

Một trong những vấn đề được biên kịch Hồng Hoa nhấn mạnh là cách đưa văn hóa truyền thống đến gần công chúng thông qua nghệ thuật biểu diễn. Theo chị, thách thức của người sáng tạo không chỉ nằm ở việc giúp khán giả hiểu và trân trọng di sản, mà còn phải khiến họ thực sự bị cuốn hút bởi tác phẩm được sáng tạo từ di sản ấy.

“Giá trị giáo dục là điều tác phẩm muốn trao gửi. Nhưng giá trị nghệ thuật mới là sức mạnh khiến khán giả tự nguyện đón nhận thông điệp ấy”, biên kịch Hồng Hoa chia sẻ.

dscf9383.jpg
Quang cảnh tọa đàm

Từ kinh nghiệm dàn dựng các tác phẩm mang yếu tố dân gian như ca kịch "Khát vọng Dam Săn" (2021), "Hùm thiêng Yên Thế" (2026)... mong muốn của êkíp là văn hóa dân gian không bị đóng khung, mà trở thành giá trị sống, tiếp tục được công chúng thụ hưởng và cùng nhau nuôi dưỡng qua các thế hệ.

Từ câu chuyện của nhạc kịch “Lạc Long Quân và Âu Cơ”, có thể thấy tiềm năng sáng tạo các sản phẩm nghệ thuật từ chất liệu di sản. Một truyền thuyết quen thuộc, khi được tiếp cận bằng tư duy kịch bản, ngôn ngữ âm nhạc và phương thức dàn dựng mới, có thể trở thành tác phẩm biểu diễn mang đời sống riêng, mở rộng khả năng tiếp cận công chúng.

Khi người sáng tạo tìm được phương thức biểu đạt phù hợp trên nền tảng hiểu biết sâu sắc về văn hóa, di sản có thể tiếp tục hiện diện trong đời sống tinh thần và những sản phẩm sáng tạo mới. Đây chính là cơ sở để văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh, đóng góp vào sự phát triển của công nghiệp văn hóa Việt Nam.

Thảo Nguyên