4 vấn đề nóng trên bàn nghị sự APEC 2026
Căng thẳng thương mại, xung đột Ukraine, kiểm soát vũ khí hạt nhân và quản trị trí tuệ nhân tạo (AI) được dự báo là những chủ đề nổi bật tại Hội nghị Cấp cao APEC 2026 ở Thâm Quyến, Trung Quốc.

Diễn ra trong bối cảnh kinh tế và địa chính trị thế giới có nhiều biến động, Hội nghị Cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) năm nay không chỉ tập trung vào các vấn đề hợp tác kinh tế khu vực mà còn phản ánh những quan tâm rộng lớn hơn về an ninh và quản trị toàn cầu. Theo các nhà phân tích, các nhà lãnh đạo dự kiến sẽ thảo luận nhiều vấn đề từ thương mại, xung đột Ukraine đến vũ khí hạt nhân và trí tuệ nhân tạo.
Giữ ổn định thương mại trong bối cảnh căng thẳng gia tăng
Thương mại được dự báo là một trong những chủ đề trọng tâm tại cuộc họp các nhà lãnh đạo kinh tế APEC, diễn ra từ ngày 18 – 19/11. Chính sách thuế quan của Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tạo ra những xáo trộn đáng kể đối với trật tự thương mại toàn cầu, trong khi Trung Quốc đáp trả bằng các biện pháp thuế quan đối ứng và những cảnh báo về khả năng hạn chế xuất khẩu các mặt hàng thiết yếu.
Bên lề Hội nghị Cấp cao APEC năm 2025 tại Hàn Quốc, Tổng thống Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã đạt được thỏa thuận đình chiến thương mại, giúp tạm thời hạ nhiệt căng thẳng giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, thỏa thuận này dự kiến hết hiệu lực vào tháng 1/2027.
Theo ông Dylan Loh, chuyên gia thuộc Đại học Công nghệ Nanyang (Singapore), mục tiêu quan trọng nhất của các nhà lãnh đạo lần này là ngăn chặn một vòng leo thang thuế quan và chiến tranh thương mại mới, thay vì hướng tới một dấu mốc đột phá cụ thể.
Mục tiêu quan trọng hàng đầu là ngăn chặn một vòng áp thuế và chiến tranh thương mại gây bất ổn mạnh mẽ khác, chứ chưa cần đạt được bất kỳ cột mốc lớn nào.
Ông Dylan Loh
Đại học Công nghệ Nanyang
Bà Lizzi Lee, chuyên gia tại Viện Chính sách Hiệp hội châu Á (ASPI), cũng cho rằng ưu tiên trước mắt là duy trì thỏa thuận đình chiến thương mại, nhất là khi Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình dự kiến tiếp tục gặp nhau tại Hội nghị Thượng đỉnh G20 ở Miami vào tháng 12 tới.
Không chỉ Mỹ và Trung Quốc, nhiều nền kinh tế khác cũng đang tìm cách đa dạng hóa quan hệ thương mại. Canada là một trong những nước muốn mở rộng hợp tác nhằm giảm mức độ phụ thuộc vào thị trường Mỹ. Điều này cho thấy những điều chỉnh trong quan hệ thương mại quốc tế đang trở thành mối quan tâm chung của nhiều thành viên APEC.
Ukraine và vấn đề an ninh quốc tế
Một diễn biến đáng chú ý bên lề hội nghị là cuộc gặp ba bên đầu tiên giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin, dự kiến diễn ra ngày 19/11.
Bắc Kinh cho biết ba nhà lãnh đạo sẽ trao đổi về vấn đề bảo vệ hòa bình thế giới. Tuy nhiên, các quan chức Mỹ cho biết ông Trump không có kế hoạch đề cập đến cuộc xung đột tại Ukraine trong cuộc gặp này.
Khả năng Ukraine không được đề cập trực tiếp khiến Kiev bày tỏ lo ngại. Trong khi đó, Trung Quốc tiếp tục khẳng định lập trường trung lập, không lên án chiến dịch quân sự của Nga và nhiều lần kêu gọi giải quyết xung đột thông qua đàm phán hòa bình.
Theo ông Dylan Loh, Bắc Kinh sẽ tiếp tục tôn trọng các mục tiêu của Nga trong cuộc xung đột, đồng thời phải cân nhắc những lời kêu gọi ngày càng tăng từ châu Âu về việc gia tăng ảnh hưởng đối với vấn đề này.
Bắc Kinh sẽ tiếp tục tôn trọng các mục tiêu riêng của Nga trong cuộc xung đột và cân bằng điều đó với những lời kêu gọi ngày càng tăng từ châu Âu về việc tăng cường ảnh hưởng trong vấn đề này.
Ông Dylan Loh
Đại học Công nghệ Nanyang
Ở góc độ khác, bà Lizzi Lee nhận định cuộc gặp có thể giúp nâng cao vị thế quốc tế của Nga, đồng thời mở ra khả năng thảo luận về một thỏa thuận rộng lớn hơn giữa các cường quốc liên quan đến an ninh châu Âu.
Kiểm soát vũ khí hạt nhân
Vấn đề hạt nhân cũng được dự báo nằm trong chương trình nghị sự, khi chính quyền Tổng thống Trump muốn thúc đẩy tiến trình phi hạt nhân hóa và nhiều lần bày tỏ quan ngại trước tốc độ mở rộng kho vũ khí hạt nhân của Trung Quốc. Đặc biệt, việc Hiệp ước Cắt giảm vũ khí tiến công chiến lược mới (New START) giữa Mỹ và Nga hết hiệu lực vào tháng 2/2026 đã làm gia tăng nhu cầu tìm kiếm một khuôn khổ kiểm soát vũ khí mới, có thể mở rộng sự tham gia của Trung Quốc.
Tuy nhiên, triển vọng đạt được thỏa thuận ba bên về cắt giảm vũ khí hạt nhân vẫn được đánh giá là không dễ dàng. Theo bà Lizzi Lee, Bắc Kinh cho rằng điểm xuất phát của các cuộc đàm phán chưa bảo đảm sự bình đẳng, bởi Mỹ và Nga đang sở hữu kho vũ khí hạt nhân lớn hơn đáng kể. Trung Quốc coi việc tăng cường năng lực hạt nhân là cần thiết để duy trì khả năng răn đe.
Từ góc nhìn của Bắc Kinh, điểm xuất phát về cơ bản là không cân bằng. Mỹ và Nga sở hữu kho vũ khí lớn hơn nhiều, và Trung Quốc coi việc tăng cường vũ khí của riêng mình là cần thiết để duy trì khả năng răn đe.
Bà Lizzi Lee
Viện Chính sách Hiệp hội châu Á
Trước đó, Bắc Kinh đã từ chối tham gia các cuộc đàm phán giải trừ vũ khí hạt nhân. Bởi vậy, dù vấn đề này có thể được đưa ra thảo luận tại APEC, việc tìm kiếm một thỏa thuận thực chất giữa ba cường quốc vẫn đối mặt nhiều trở ngại.
Bên cạnh đó, khả năng diễn ra cuộc gặp giữa Tổng thống Trump và nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un cũng thu hút sự chú ý, trong bối cảnh ông Trump nhiều lần phát đi tín hiệu sẵn sàng đối thoại với Bình Nhưỡng về vấn đề hạt nhân.
AI và yêu cầu xây dựng cơ chế quản trị chung
Bên cạnh các vấn đề an ninh truyền thống, trí tuệ nhân tạo (AI) đang nổi lên như một nội dung quan trọng trong chương trình nghị sự quốc tế. Những lo ngại về việc ứng dụng AI trong lĩnh vực quân sự, đặc biệt là các hệ thống tự hành có khả năng hoạt động ngoài sự kiểm soát của con người, đang thúc đẩy các quốc gia kêu gọi tăng cường quản trị và xây dựng quy định đối với công nghệ này.
Đối thoại Mỹ - Trung về AI có thể tiếp nối kênh liên lạc được hai nước nhất trí thiết lập trong cuộc gặp giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình tại Washington hồi tháng 9.
Theo bà Marina Zhang thuộc Đại học Công nghệ Sydney, bước tiếp theo cần tập trung vào việc xác định những sự cố phải được báo cáo, thẩm quyền trao đổi thông tin, thời hạn thông báo cũng như phương thức xác minh thông tin mà không làm lộ các năng lực công nghệ nhạy cảm.
Bước tiếp theo cần là thống nhất về định nghĩa thế nào là sự cố cần báo cáo, ai có thẩm quyền liên lạc, thông báo phải được thực hiện nhanh như thế nào và làm thế nào để xác minh thông tin mà không tiết lộ các khả năng nhạy cảm.
Bà Marina Zhang
Đại học Công nghệ Sydney
Một số thông tin truyền thông còn cho rằng lãnh đạo Mỹ, Trung Quốc và Nga có thể thảo luận về việc ứng dụng AI trong các hệ thống chỉ huy, điều khiển vũ khí hạt nhân. Vấn đề này từng được Mỹ và Trung Quốc đề cập trong năm 2024. Khi đó, Tổng thống Mỹ Joe Biden và Chủ tịch Tập Cận Bình nhất trí rằng quyết định sử dụng vũ khí hạt nhân phải do con người kiểm soát, không được giao cho trí tuệ nhân tạo.
Theo bà Lizzi Lee, hai bên đã có một số điểm đồng thuận để tiếp tục phát triển hợp tác. Thách thức hiện nay là chuyển những tuyên bố nguyên tắc thành các biện pháp cụ thể hơn. So với việc cắt giảm kho vũ khí hạt nhân, thống nhất các nguyên tắc về vai trò của con người trong quyết định sử dụng vũ khí hạt nhân có thể là vấn đề dễ đạt đồng thuận hơn.
APEC vốn là diễn đàn thúc đẩy hợp tác kinh tế và liên kết khu vực, song chương trình nghị sự năm nay cho thấy những vấn đề kinh tế ngày càng gắn chặt với các thách thức địa chính trị, an ninh và công nghệ. Khả năng duy trì đối thoại, hạn chế căng thẳng và tìm kiếm những lĩnh vực có thể hợp tác giữa các nền kinh tế lớn sẽ là một trong những thước đo quan trọng đối với kết quả hội nghị lần này.

.png)