Cao Bằng "rung chuông vàng" gieo nhận thức, đẩy lùi tảo hôn từ học đường
Muốn thay đổi tương lai, trước hết phải bắt đầu từ nhận thức hôm nay. Với thông điệp ấy, sân chơi “Rung chuông vàng” tại Trường PTDT Bán trú TH và THCS Cô Ba đã mang đến cho hàng trăm học sinh những kiến thức bổ ích về hôn nhân, gia đình, quyền trẻ em, bình đẳng giới và sức khỏe sinh sản vị thành niên, góp phần phòng ngừa tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống ngay từ học đường.
Khi kiến thức pháp luật trở thành sân chơi
Theo chân đoàn công tác của Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Cao Bằng đến Trường PTDT Bán trú TH và THCS Cô Ba, xã Cô Ba vào trung tuần tháng 10 vừa qua, chúng tôi được hòa mình vào không khí sôi nổi của một sân chơi trí tuệ đặc biệt dành cho học sinh.
Ngay từ đầu buổi, sân trường đã rộn ràng tiếng nói cười. Thầy cô tất bật chuẩn bị, học sinh háo hức chờ đón chương trình. Những ánh mắt chăm chú, những nụ cười mong đợi khiến không khí cuộc thi thêm phần sôi nổi. Không chỉ là một cuộc tranh tài kiến thức, đây còn là dịp để các em tiếp cận những vấn đề thiết thực liên quan đến quyền lợi, sức khỏe và tương lai của chính mình. Đó là Hội thi “Rung chuông vàng” tuyên truyền giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống năm học 2026 - 2027, do Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Cao Bằng phối hợp với nhà trường tổ chức.

Với 20 câu hỏi chính và hệ thống câu hỏi phụ theo hình thức trắc nghiệm, những vấn đề pháp luật vốn có thể khô khan đã được chuyển tải thành những câu hỏi gần gũi với cuộc sống. Học sinh không chỉ ghi nhớ quy định nam phải từ đủ 20 tuổi, nữ phải từ đủ 18 tuổi mới đủ điều kiện về độ tuổi kết hôn mà còn hiểu vì sao cần tuân thủ quy định ấy.
Chia sẻ sau khi giành giải Nhất hội thi, em Lương Tố Uyên (học sinh lớp 8 tại phân hiệu Trường PTDTBT TH và THCS Cô Ba) cho biết, qua từng câu hỏi, em hiểu rõ hơn những quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình, cũng như tác hại của tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống. Em nhận thấy việc học tập, trang bị kiến thức là rất cần thiết để mỗi người biết bảo vệ bản thân và có những lựa chọn đúng đắn cho tương lai.
Gieo nhận thức từ những điều gần gũi
Trên hành trình đến trường của học sinh, việc trang bị kiến thức về hôn nhân, gia đình và sức khỏe sinh sản giúp các em chuẩn bị hành trang cho tương lai. Bởi ở lứa tuổi mới lớn, khi nhận thức và quan niệm sống đang dần hình thành, những định hướng đúng đắn từ gia đình và nhà trường có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Hiệu trưởng Trường PTDTBT TH và THCS Cô Ba Anh Thị Nguyệt chia sẻ, nguy cơ tảo hôn trong lứa tuổi học sinh là vấn đề được nhà trường rất quan tâm. Những năm gần đây, tình trạng này trên địa bàn xã đã giảm so với trước, song vẫn cần được phòng ngừa thường xuyên. Ở tuổi mới lớn, các em còn thiếu kinh nghiệm sống, dễ bị tác động bởi hoàn cảnh gia đình và những quan niệm chưa phù hợp. Điều khiến cô và các đồng nghiệp trăn trở là có những em phải dang dở việc học, sớm gánh vác trách nhiệm gia đình. "Là người làm giáo dục, chúng tôi trăn trở nhất khi một học sinh phải gác lại ước mơ của mình quá sớm”, cô Nguyệt bộc bạch.

Từ thực tế đó, công tác phòng ngừa được nhà trường duy trì bằng nhiều cách làm gần gũi: lồng ghép tuyên truyền trong giờ chào cờ, sinh hoạt lớp, hoạt động Đội và các chương trình trải nghiệm; giáo viên chủ nhiệm thường xuyên nắm bắt tâm lý, hoàn cảnh, theo dõi chuyên cần để kịp thời phối hợp với gia đình khi học sinh có dấu hiệu nghỉ học bất thường.
Theo cô Anh Thị Nguyệt, những sân chơi như “Rung chuông vàng” có ưu thế ở khả năng khơi gợi sự chủ động, giúp học sinh tiếp nhận kiến thức một cách tự nhiên. Từ những điều được học, các em có thể trở thành những tuyên truyền viên nhỏ tuổi, đưa thông điệp tích cực đến bạn bè và người thân.
Cần sự chung tay của gia đình và cộng đồng
Thực tế cho thấy, nỗ lực của nhà trường khó tạo chuyển biến bền vững nếu thiếu sự đồng hành của gia đình và cộng đồng. Bởi tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống không chỉ bắt nguồn từ nhận thức hạn chế của người trẻ mà còn chịu ảnh hưởng bởi phong tục, tập quán, quan niệm và điều kiện sống. Vì vậy, để thay đổi thực trạng này, cần đẩy mạnh tuyên truyền, vận động nhằm từng bước thay đổi nhận thức, hành động, trước hết từ mỗi gia đình.

Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Cao Bằng Nông Quốc Khôi cho rằng, công tác tuyên truyền cần được duy trì thường xuyên, liên tục với hình thức đa dạng, phù hợp từng nhóm đối tượng. Trong đó, học sinh cần được trang bị kiến thức từ sớm, bởi các em không chỉ là người tiếp nhận mà còn có thể trở thành cầu nối lan tỏa nhận thức đúng đắn đến gia đình, cộng đồng. Thông qua hội thi, Ban tổ chức mong muốn giúp các em hiểu những quy định cơ bản của pháp luật, nhận diện rõ hệ lụy của tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, từ đó biết bảo vệ bản thân và chia sẻ kiến thức với những người xung quanh.
Theo ông Nông Quốc Khôi, bên cạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật, cần kiên trì thay đổi những quan niệm không còn phù hợp, đồng thời tạo điều kiện để trẻ em được đến trường, học tập và phát triển toàn diện. Khi có tri thức và cơ hội phát triển, các em sẽ có thêm lựa chọn cho tương lai, thay vì sớm phải đối mặt với hôn nhân khi chưa đủ tuổi.
Với cô Anh Thị Nguyệt, điều mong mỏi trước hết là mỗi phụ huynh hãy lắng nghe, thấu hiểu và đồng hành cùng con; không để những khó khăn trước mắt hay quan niệm cũ khiến việc học của trẻ bị gián đoạn...
Rời sân trường Cô Ba, những cánh tay hào hứng giơ lên trong cuộc thi khiến chúng tôi thêm tin vào sức mạnh của tri thức. Mỗi hiểu biết được khơi mở hôm nay sẽ là hành trang để các em biết bảo vệ mình, lựa chọn tương lai. Đẩy lùi tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống vì thế cần bắt đầu từ những bài học dưới mái trường, sự thay đổi trong mỗi gia đình và sự chung tay của cộng đồng, để mọi trẻ em đều có cơ hội trưởng thành, học tập và viết tiếp ước mơ của mình.