Hà Nội đưa di sản ẩm thực vào đời sống sáng tạo
Từ những món ăn làm nên bản sắc, Hà Nội đang có nhiều hoạt động đưa di sản ẩm thực vào đời sống sáng tạo, kết nối với du lịch, thiết kế, truyền thông và công nghệ số.
Di sản ẩm thực vào không gian sáng tạo
Cuối tuần qua, tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm, Không gian sáng tạo di sản văn hóa ẩm thực phở Hà Nội đã khai mạc trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026. Cùng với cuộc thi “Sáng tạo IP văn hóa từ di sản văn hóa phi vật thể Phở Hà Nội”, hoạt động cho thấy hướng tiếp cận mới trong phát huy di sản: kết nối ẩm thực với thiết kế, mỹ thuật và các ngành công nghiệp sáng tạo. Sau hơn hai tháng phát động, cuộc thi nhận được 600 tác phẩm, trong đó 20 tác phẩm xuất sắc được trao giải.
Từ câu chuyện của phở, Hà Nội tiếp tục mở rộng không gian quảng bá và khai thác giá trị ẩm thực thông qua Lễ hội Văn hóa Ẩm thực Quốc tế Hà Nội 2026 - Hanoi Global Culinary Festival. Diễn ra từ ngày 27 - 29/11 với chủ đề “Bừng vị năm châu - Chung nhịp toàn cầu”, Lễ hội dự kiến có không gian trải nghiệm ẩm thực, đại nhạc hội và các hoạt động giao lưu văn hóa, thu hút khoảng 150.000 lượt khách.

Theo định hướng của Ban tổ chức, Lễ hội được phát triển thành thương hiệu quốc tế thường niên, một IP văn hóa, ẩm thực và trải nghiệm mang dấu ấn riêng của Thủ đô. Lấy tinh hoa ẩm thực Việt Nam làm bản sắc, giao lưu quốc tế làm động lực và sáng tạo làm phương thức thể hiện, sự kiện góp phần cụ thể hóa định hướng xây dựng Hà Nội - Thành phố Sáng tạo, đồng thời mở thêm cơ hội kết nối văn hóa với du lịch và kinh tế đô thị.
Hà Nội vốn sở hữu kho tàng ẩm thực phong phú, từ phở, bún chả, chả cá, bún thang, cà phê trứng đến cốm làng Vòng, bánh tôm Hồ Tây, măng mực Bát Tràng… Mỗi món ăn đều chứa đựng những lớp ký ức, tri thức và phong tục của đời sống đô thị.
Theo Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội Nguyễn Trần Quang, Hà Nội xác định giá trị ẩm thực không dừng ở bảo tồn và thưởng thức, mà còn là nguồn lực phát triển du lịch, công nghiệp văn hóa, thương mại và dịch vụ. Phát huy giá trị ẩm thực cũng chính là chuyển hóa tài nguyên văn hóa thành giá trị kinh tế, tạo thêm sức sống cho di sản và cơ hội phát triển cho cộng đồng địa phương.
Hành trình thưởng thức món ăn thành trải nghiệm văn hóa
Để ẩm thực thực sự trở thành nguồn lực của công nghiệp văn hóa, vấn đề đặt ra là phải vượt qua cách khai thác đơn lẻ, chủ yếu dựa vào hoạt động ăn uống, hướng tới hình thành những sản phẩm có hàm lượng văn hóa và khả năng cạnh tranh cao hơn.
Theo hướng tiếp cận từ công nghiệp văn hóa, ẩm thực cần được nhìn nhận như một nguồn vốn văn hóa chứa đựng tri thức, kỹ năng chế biến, tập quán và ký ức đô thị. Những giá trị ấy có thể trở thành chất liệu phát triển sản phẩm trong nhiều lĩnh vực như du lịch, thiết kế, truyền thông và nghệ thuật.

Khi được kết nối với kể chuyện di sản, trình diễn văn hóa và trải nghiệm làng nghề, một hành trình thưởng thức món ăn có thể mở rộng thành trải nghiệm văn hóa có chiều sâu, tạo sự khác biệt cho điểm đến.
Chuyển đổi số và liên kết chuỗi giá trị là những yêu cầu quan trọng. Theo ThS. Phùng Thị Hạnh, Trường Đại học Thủ đô Hà Nội, ứng dụng công nghệ trong du lịch ẩm thực có thể hỗ trợ quảng bá, kết nối doanh nghiệp, cộng đồng với du khách, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của điểm đến.
Các giải pháp như xây dựng bản đồ ẩm thực số, chuẩn hóa dữ liệu, phát triển nền tảng tra cứu và ứng dụng thanh toán điện tử sẽ giúp du khách tiếp cận thông tin thuận tiện hơn, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận thị trường của các cơ sở kinh doanh.
Bên cạnh đó, kết hợp hài hòa giữa đổi mới phương thức khai thác với bảo tồn tri thức bản địa, bảo đảm các giá trị nguyên gốc được gìn giữ và trao truyền. Đặc biệt, người dân, nghệ nhân và các chủ thể thực hành di sản cần được đặt ở vị trí trung tâm trong quá trình phát triển.
Sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo và cộng đồng sẽ tạo nền tảng để hình thành chuỗi giá trị bền vững, trong đó lợi ích kinh tế gắn với trách nhiệm bảo tồn và phát huy di sản.
Khi mỗi món ăn được nhìn nhận như một câu chuyện văn hóa, một chất liệu sáng tạo và một sản phẩm có khả năng tham gia thị trường, ẩm thực sẽ có thêm cơ hội đóng góp vào sức hấp dẫn của điểm đến, đồng thời trở thành một cấu phần giàu tiềm năng trong hệ sinh thái công nghiệp văn hóa Thủ đô.